« مهمان شهر من ،شهر بارانهای نقره ای »

دیروز شهر ما یه مهمون داشت...وقتی برای گرفتن عکس و چند تا نما از خونه بیرون رفتم از دیدن این همه ادم توی خیابونها واقعاْ تعجب کرده بودم ...چون این مهمون یه جورهایی ناخوانده بودآخه قرار بود دوماه دیگه بیاد نه حالا...

 هر کس به یه دلیلی اومده بود ...دخترها و پسرهای جوون تو دستشون ورق و پاکت نامه بودو سرگرم نوشتن بودن....مادرها هم داشتن نامه مینوشتند اما نه برای خودشون ،بلکه برای بچه هاشون

   از حق نگذریم خودم خیلی شنیدم که خیلی از افراد بدون رودربایستی میگفتن جواب نامه هایی رو که تو سفر قبلی داده بودن رو ،دریافت کردن و مشکلشون حل شده ...خلاصه از هر قشری اومده بودن ...دانش آموز ،دانشجو ،کارگر ،کارمند ،سرباز ،مادرهای خونه دار و کلی آدم دیگه

 اما طبق معمول از همه قشنگتر ،حضور افراد پیری بود که بدون هیچگونه انتظاری اومده بودن که فقط مهمونمون رو ببینن

من به هیچ چیز کار ندارم ،نه به مشکلاتی که بدون انکار تو زندگی همه ی ما وجود داره و متاثر از وضعیتِ بدِ اقتصادی کشوره و نه به مشکلات بسیاری که خودِ مردم با خودخواهیها و زیاده طلبیهاشون برای همدیگه میسازن

تنها چیزی که دیروز برای من مهم بود ،دیدنِ امید تو چهره تک تک مردم بود ...تو چهره ی همه ی مردم شادی رو به وضوح میتونستی ببینی و لبها پر خنده بود وقتی زنی با خوشحالی به شوهرش زنگ زدو بهش گفت که نامه خودمو با دستهای خودم دادم به رئیس جمهور ،از خوشحالی اون زن ،من هم شاد شدم

گیرم که این سفر چیزی برای مردم استان ما نداشته باشه ولی دیدن همین شادی چند ساعته مردم برای من یه دنیا ارزش داشت ...مردمی که خیلی هاشون نمیدونم از ساعت چند صبح حرکت کرده بودن و از کجاها و کدوم روستاهای دور افتاده خودشون رو به رشت رسونده بودن

حالا همه ی اینها یه طرف و اینکه آقای مهمان نزدیک دو ساعت توی ترافیک مردمی گیر کرد تا به مرکز شهر برسه یه طرف طفلک مردم چقدر خسته شدن منتظر موندن

البته اگه منم جای به این راحتی داشتم ،ممکن بود مثل این آقا خوابم میبرد

همچنین از دیدن مردی که با تفکر قشنگش برای یک روز خودش کار آفرینی کرده بود خوشم اومد ،آخه اون فهمیده بود نیاز مردمی که با عجله به استقبال میان چیه

اون یه بسته ورق امتحانی بزرگ با پاکت نامه و خودکار آورده بودو به مردم میفروخت و اگه کسی هم نمیتونست ، براش نامه رو هم مینوشت و یه پول دیگه هم کاسب میشد ...من اگه جای آقای مهمان بودم ،حتماً برای این شخص خوش فکر یه شغل خوب در نظر میگرفتم ،هر چند بعید میدونم با این پشتکار و تفکر قشنگ تا به حال نتونسته باشه برای خودش شغل خوبی دست و پا کنه

راستی یادتون نره در چنین مواقعی ،حالا که دیر پاشدین ،لااقل صبحانه تون رو بخورین ،بعد برین بیرون ،وگرنه هیچ سطل آشغالی برای دور ریختن پوست بیسکوئیت و رانی پیدا نمیکنین و بعد از دیدن صندوق صدقات یهویی میفهمین که چرا سطل آشغالهای شهرتون یهو غیب شدن

* جهان را ادامه ميدهيم *

امانت خدا بر زمين مانده بود . آدميان مي گذشتند بي هيچ باري بر شانه هايشان .

خدا پيامبري فرستاد تا به يادشان بياورد ، قول نخستين و بيعت اولين را .

پيامبر گفت : اي آدميان ،اي آدميان ، اين امانت از آن ِ شماست . بر دوشش کشيد . اين همان است که زمين و آسمان راتوان بر دوش کشيدنش نيست . پس به ياد آوريد انسان را و دشواري اش را .

اما کسي به ياد نياورد .

پيامبر گفت : عشق است . عشق است . عشق است که بر زمين مانده است . مجال ،اندک است و فرصت کوتاه .

شتاب کنيد وگرنه نوبت عاشقي مي گذرد . اما کسي به عشق نينديشيد .

پيامبر گفت : آنچه نامش زندگي است ، نه خيال است و نه بازي . امتحان است . و تنها پاسخ به آزمون زندگي ،زيستن است ، زيستن .

اما کسي آزمون زندگي را پاسخ نگفت .

و در اين ميان کودکي که تازه پا به جهان گذاشته بود ، با لبخندي پيامبر را پاسخ گفت . زيرا پيمانش را با خدا به ياد مي آورد .

آنگاه خدا گفت : به پاس لبخند کودکي ،جهان را ادامه ميدهيم .

منبع : نظر آهاري ،عرفان ،« پيامبري از کنار خانه ما رد شد » ،انتشارات صابرين ،چاپ سوم  ،صص 27- 30

آشنايى با سوره زخرف
سوره مباركه «زخرف» در شمار كنونى قرآن شريف، چهل و سومين سوره است كه پيش از آغاز ترجمه و تفسير آيات انسان ساز آن به نكاتى چند در مورد شناسنامه اش اشاره مى رود:
1- فرودگاه اين سوره
به باور بيشتر مفسّران و قرآن پژوهان، تمام آيات اين سوره مباركه در مكّه بر قلب نورانى پيامبر عدالت و آزادى فرود آمده، امّا برخى همچون «مقاتل» بر اين باورند كه چهل و پنجمين آيه آن، در بيت المقدس وحى شده است كه مى فرمايد: و اسئل مَن ارسلنا من قبلك من رسلنا...
و از پيامبران ما كه پيش از تو به سوى جامعه ها گسيل داشتيم بپرس، كه آيا در برابر خداى بخشاينده، خدايانى ديگر مقرر داشته ايم كه در مورد پرستش قرار گيرند؟
2- نام اين سوره
نام اين سوره مباركه چنانكه گذشت، «زخرف» مى باشد و اين نام و نشان براى آن، از آيات همين سوره دريافت شده است كه مى فرمايد: و زخرفاً و ان كُلُّ ذلك لمّا متاع الحيوة الدنيا والاخرة عند ربك للمتقين. و زر و زيورهاى ديگرى نيز براى خانه هاى آنان قرار مى داديم. و به هوش باشيد كه همه اين ها تنها كالاى زندگى دنياست، و سراى آخرت نزد پروردگارت از آن پرواپيشگان است.
3- شمار آيات و واژه هاى آن
به باور قرآن پژوهان اين سوره داراى 89 آيه است، امّا پاره اى از قاريان پيشين شام همين آيات را 88 آيه به حساب آورده اند... گفتنى است كه اين سوره از 833 واژه و 34000 حرف پديد آمده است.
4- پاداش تلاوت آن
در فضيلت اين سوره و پاداش تلاوت شايسته و هدفدار آن روايات نوربخش و اميدواركننده اى از پيشوايان نور رسيده است؛ براى نمونه:
1- از پيامبر گرامى آورده اند كه فرمود: من قراء سورة الزخرف كان ممن يقال له يوم القيامه يا عباد لا خوف عليكم اليوم و لا انتم تحزنون ادخلوا الجنة بغير حساب.(35)
هركس سوره زخرف را با دل و جان تلاوت كند، از كسانى خواهد بود كه در روز رستاخيز به آنان خطاب مى شود كه: هان اى بندگان من! امروز نه بر شما ترسى خواهد بود و نه غم و اندوهى؛ شما اين دو را به دل راه ندهيد و بدون حساب به بهشت پرطراوت و زيبا درآييد.
2- و از ششمين امام نور آورده اند كه فرمود:
مَنْ اَدْمَنَ قراءَةَ حم الزخرف آمنه الله فى قبره مِنْ هَوام الأَرض و من ضمة القبر حتى يقف بين يدى الله عزّوجلّ ثم جاءت حتى تَكون هى التى تدخله الجنة.(36)
هركس سوره زخرف را تلاوت كند و بر تلاوت آن پايدارى ورزد، خدا پيكر او را در قبر از گزند حشرات زمين و ساكنان قبر امنيت مى بخشد، تا روز رستاخيز كه به فرمان خدا و در پيشگاه او برانگيخته شود و آن گاه همين سوره مباركه از راه مى رسد و به خواست خدا او را وارد بهشت پرنعمت مى سازد.
5- دورنمايى از معارف و مفاهيم انسان ساز آن
همان گونه كه گذشت اين سوره مباركه در مكّه و در كنار كهن ترين معبد توحيد و تقوا بر زجاجه نورانى جان محمد(ص) پيام آور ارزش هاى انسانى و اخلاقى و عقيدتى فرود آمده است، و درست به همين جهت هم در همه آيات آن حال و هواى پيكار فكرى و فرهنگى با شرك و كفر، استبداد و خودسرى، جهل و خرافه و دعوتِ روشنگرانه و خردمندانه به سوى خردورزى و انديشه ورى، توحيد و تقوا، وحى و رسالت، ايمان به جهان پس از مرگ و پاداش و كيفر و هدفمندى و هدفدارى آفرينش طنين انداز است.

آشنايى با سوره دخان
اين سوره مباركه در شمار، چهل و چهارمين سوره از سوره هاى قرآن كريم است، كه پيش از پرداختن به ترجمه آيات و تفسير آنها، براى آشنايى با اين سوره به نكاتى در باره شناسنامه آن مى نگريم.
1- فرودگاه اين سوره
همه مفسّران و محدثان بر اين باورند كه همه آيات اين سوره مباركه در مكّه و در كنار كهن ترين پايگاه توحيد و تقوا و در سرزمين وحى و رسالت بر قلب مصفاى پيامبر انديشه و خرد فرود آمده، و آن حضرت به تدريج مفاهيم و معارف بلند و انسان پرور آن را به مردم بيان فرموده و دل هاى آماده و جان هاى پذيراى حق از اين مشعل پرفروغ و روشنگر، شمعى براى خانه دل و جان و براى زندگى افروخته اند.
2- نام اين سوره
اين سوره پربركت، دو نام دارد كه هر دو نام بلند آن از آيات روشنگرى برگرفته شده است:
نام نخست آن «حم والكتاب» است، كه از آغازين آيات آن برگرفته شده، و نام ديگرش «دُخان» مى باشد كه از آيه دهم اين سوره اقتباس گرديده است كه مى فرمايد: «فارتقب يوم تأتى الناس بدخان مبين.»
پس در انتظار روزى باش كه آسمان دودى نمايان برمى آورد؛
3- شمار آيات و واژه ها و حروف آن
در باره شمار آيات اين سوره مباركه ديدگاه ها متفاوت است:
1- براساس قرائت قاريان پيشين كوفه اين سوره داراى 59 آيه است.
2- امّا اهل بصره همين واژه ها و همين سوره اى را كه در برابر ماست، داراى 57 آيه مى دانند.
3- و گروهى ديگر داراى 56 آيه، بى آنكه واژه اى از همين واژه هاى موجود را كم و يا زياد كنند.
دليل اين تفاوت آن است كه برخى از قاريان برخى از آيات را، دو آيه شمرده اند.
گفتنى است كه اين سوره مباركه از 344 واژه و 1431 حرف ساخته شده است.
4- پاداش تلاوت شايسته و هدفدار آن
در باره پاداش پرشكوه تلاوت اين سوره روايات نويدبخش و برانگيزاننده اى روايت شده است كه به پاره اى از آنها مى نگريم:
1- از پيامبر گرامى آورده اند كه فرمود:
«و من قراء الدّخان فى ليلة الجمعه غفر له»(95)
هركس شب جمعه سوره مباركه «دخان» را تلاوت كند و آن گونه كه شايسته و بايسته است به آيات آن براى شناخت و عمل و آراستگى به ارزش هاى مورد نظر حق بنگرد، گناهان و لغزش هاى او آمرزيده مى شود.
2- و نيز آورده اند كه فرمود:
«من قراء سورة الدّخان فى ليلة اصبح يستغفر له سبعون الف ملك»
هركس شب هنگام سوره مباركه «دخان» را تلاوت كند و حق آن را بشناسد، در حالى آن شب را به سحر مى رساند كه هفتاد هزار فرشته برايش آمرزش مى طلبند.
3- و نيز آورده اند كه فرمود:
«من قراءها ليلة الجمعة اصبح مغفوراً له»(96)
هركس سوره «دخان» را شب جمعه تلاوت كند، در حالى به بامداد وارد مى گردد كه آمرزش خدا او را فرا گرفته است.
4- و نيز آورده اند كه فرمود:
من قراء سورة الدخان ليلة الجمعه و يوم الجمعه نبى الله له بيتاً فى الجنة
كسى كه سوره «دخان» را شب و روز جمعه تلاوت كند، خدا براى او سرايى پرشكوه در بهشت پرطراوت و زيبا بنياد مى كند.
5- و «ابوحمزه ثمالى» از پنجمين امام نور آورده است كه:
«من قراء سورة الدّخان فى فرائضه و نوافله بعثه الله من الامنين يوم القيامه، واظلّه تحت عرشه و حاسبه حساباً يسيراً و اعطى كتابه بيمينه.»(97)
هركس سوره دخان را در نمازهاى واجب و مستحبى خويش بخواند، خدا او را در روز رستاخيز در ميان امان يافتگان از عذاب و كيفر برخواهد انگيخت؛ و زير سايه عرش خود او را جاى خواهد داد، و از او حسابى سهل و آسان خواهد كشيد، و نامه عمل وى را به دست راست او خواهد داد.
5- دورنمايى از مفاهيم و معارف اين سوره
گذشت كه اين سوره مباركه در مكّه و در كنار كهن ترين معبد توحيد و تقوا بر قلب نورانى پيامبر مهر و آزادى فرود آمده است؛ و بر اين اساس حال و هوا و شرايط و جوّ آن نشانگر آغازين سال هاى بعثت پيامبر است و بيش از هر چيز در انديشه ايجاد دگرگونى فكرى و فرهنگى و عقيدتى و بنيادى در گستره مغز و جان و دستگاه انديشه و خرد انسان هاست، تا آنان را از اسارت بافته ها و يافته هاى خرافى و موهوم، رها كند و زنجير شرك و استبداد، و داغ و درفش خشونت و جاهليت و جزم انديشى و خمودى زيانكاران و سوداگران و فريبكارانِ عوامباز نجات داده و به فراخناى انديشه و عقيده و اخلاق انسانى و اسلامى اوج بخشد.

« امید »

جمعه روز آخر سفرم بود ، از اون روزهایی که آدم الکی دنبال بهانه میگرده برای شاکی شدن ،آخه تا چند ساعت دیگه مهلت تموم میشد و باید آماده میشدم برای رفتن .

جای همیشگیمون ،یعنی کنار سقاخونه و روبروی پنجره فولاد ، توسط یه عالمه مردو زن گرفته شده بودو یه پیرمرد داشت براشون روضه میخواند ... از دست اونها هم شاکی بودم ،چون میون این همه روز و مدت الا باید همون ساعتی می اومدن اونجا و شلوغ میکردن که اون چند ساعت برام یه دنیا بود.

راستش روضه خواندن پیرمرد هم اصلاً به دلم نمینشست و عوض ایجاد یه فضای خوب ، بدتر همون حال قبلیمم داشت خراب میکرد .

یهو چشمم خورد به فرشی که درست کنار پنجره فولاد بود و تقریباً خلوتتر از جاهای دیگه بود.

 شروع کردم به خواندن نماز امام رضا که تازه صبحش پیداش کرده بودم،آخرهای نماز بود که دوتا زن به همراه کلی وسایل و یه بسته اومدن و جلوم نشستن .

وقتی زن بسته رو گذاشت رو زمین از دیدنش دلم ضعف رفت...دوتا چشم درشت سیاه بی حالت ،با یه کله ی بزرگ دراز و یه دماغ چسبیده به صورت و خلاصه کلی چیزهای عجیب و غریب اونم فقط توی یه کله ...و برعکس این همه مشکلات ، جنب و جوشی چند برابر یه بچه ی عادی و سالم .

طوری سرو صورتش رو با شدت تکون میداد که با اون حالت چهره و اون جنب و جوش ،آدم فکر میکرد یه بچه هیولای ترسناکه...نمیدونم چرا از ترس همونجوری ساکت سر جام نشسته بودم و جم نمیخوردم ،تا اینکه  صدای یه خانم از پشت سرم منو از اون حالت درآورد:

وقتی به قیافه و طرز لباس مادر و مادربزرگش که اونو آورده بودن انداختم ،گریم گرفته بود ،آخه با یه پوشش ساده و محلی خودشون ،اما برای این بچه سنگ تموم گذاشته بودن ،از سرویس ست کری یر و  خوابش بگیر تا وسایلهای دیگه ای که براش آورده بودن ،معلوم بود که از خیلی وقت منتظر این بچه بودن و کلی بهش امید داشتن .

 
هنوز خوب جابه جا نشده بودن که مادربزرگ شروع به درآوردن طناب رنگی از توی وسایلش کردو اونو به دستای کوچیک بچه بست و سر دیگه طنابو به پنجره فولاد گره زد .

تازه فهمیدم که اینجایی که خیلی راحت تونستم جای خالی پیدا کنم ، جایگاه بستن مریضها به پنجره فولاد برای شفا گرفتن اونهاست.

همش با خودم فکر میکردم که خب اگه هم خدا به این بچه بخواد شفا بده خب بقیه بدنش چی؟گیرم که مریضیهای داخلیش خوب بشه ،اما صورتش....حالت ترسناک چشمهاش ...پاهای لاغرش...شفا برای این بچه چیه؟؟؟اصلاً به چه امیدی اینو آوردن اینجا؟؟؟آخه امید تا کجا؟؟

تقریباً دو ساعتی از ظهر گذشته بود وکم کم باید از حرم می اومدیم بیرون ...فقط یه کار مونده بود و اونم تبرک کردن تنها سوغات خودم از این سفر برای خودم ، تسبیح عقیق، به پنجره فولاد بود .

با این حالیکه هیچ امیدی نداشتم حتی میون این جمع چند نفر بتونم تسبیحمو خودم متبرک کنم ولی با تشویق دوستم کم کم جلو رفتم و متبرکش کردم .

موقع بیرون اومدن چشمم خورد به همون مکان صبحی ،از دیدن چیزی که میدیدم تعجب کردم ....

همون مادر و همون مادر بزرگ با همون بچه ی مریض ...

اونها هنـــــــــــــــــــــــــــــــــوز همونجا بودن ....

بدون اینکه از جاشون تکون بخورن ....

بدون اینکه خسته بشن .....

و یا نا امید....

در حقیقت آسمان دنیا را با با چراغهایی زینت دادیم و آن را مایه طرد شیاطین گردانیدیم. ملک / ۵

هر بار گروهی از جهنمیان به داخل دوزخ افکنده می شوند نگاهبانان آن از ایشان پرسند مگر شما را هشدار دهنده ای نیامد؟ - گویند چرا ولی ما تکذیب کردیم و گفتیم خدا چیزی فرو نفرستاد است و شما در گمراهی بزرگید - که اگر پذیرفته بودیم و تعقل کرده بودیم در میان دوزخیان نبودیم . ملک / ۱۰-۸

اوست که شما را پدید آورده و برای شما گوش و دیدگان و دلها آفریده است. چه کم سپاسگزارید! ملک / ۲۳

آیا (گمان میکنی)  فرمانبرداران را چون بدکاران قرار خواهیم داد؟ قلم / ۳۵

کسی که کارنامه اش به دست راستش داده شود گوید بیایید و کتابم را بخوانید - من یقین داشتم که به حساب خود می رسم . حاقه / ۲۰-۱۹

کسی که کارنامه اش به دست چپش داده شود گوید ای کاش کتابم را دریافت نکرده بودم - و از حساب خود خبر دار نشده بودم - ای کاش آن مرگ کارم را تمام می کرد. حاقه / ۲۷-۲۵

روز رستاخیز هیچ دوست صمیمی از دوست صمیمی نپرسد - گناهکار آرزو میکند کاش برای رهایی از آن روز می توانست فرزند خود را بدهد - و نیز همسر و برادرش را - و قبیله اش را که به او پناه میدهد - و هر که در روی زمین است همه را عوض می داد تا خود رها گردد! معارج / ۱۴-۱۰

پروردگارا بر من و پدر و مادرم و هر مومنی که در سرایم آید و بر مردان و زنان با ایمان ببخشای و جز بر هلاکت ستمگران میفزای. نوح / ۲۸

مساجد ویژه خداست پس هیچکس را با خدا (شریک) نخوانید . جن / ۱۸

هر مقدار برایتان میسر شد قرآن تلاوت کنید. نماز بپا دارید و زکات را بپردازید و به خدا وام نیکو دهید. هر کار خوبی برای خویش از پیش فرستید آن را نزد خدا بهتر و با پاداش بیشتر خواهید یافت. مزمل / ۲۰

از یکدیگر می پرسند - درباره مجرمان - که چه چیز شما را در آتش آورد؟ - گویند از نمازگزاران نبودیم - بینوایان را غذا نمی دادیم - با هرزه درایان بودیم - و روز جزا را دروغ میشمردیم. مدثر / ۴۶-۴۰

آیا انسان می پندارد که هرگز ریزه استخوانهایش را گرد نخواهیم آورد؟ - آری. بلکه تواناییم که خطوط سرانگشتانش را بازسازی کنیم. قیامة / ۴-۳

هنگام قیامت انسان گوید راه فرار کجاست؟ - حاشا! پناهگاهی نیست - آن روز قرارگاه نهایی بسوی پروردگار توست. قیامة / ۱۲-۱۰

آیا انسان آن هنگام از روزگار را به یاد می آورد که خود چیزی در خور یاد کردن نبود؟ دهر / ۱

ما راه را به انسان نمودیم خواه سپاس گزار خواهد بود خواه ناسپاس. دهر / ۳

آنان (اهل بیت پیامبر) که به پاس دوستی خدا به بینوا و یتیم و اسیر غذایشان را بخشیدند - و گفتند ما برای خوشنودی خداست که به شما می خورانیم و پاداش و سپاسی از شما نمی خواهیم. دهر / ۹-۸

آن روز (قیامت) وای بر تکذیب کنندگان . مرسلات/ ۴۹-۴۷-۴۵-۴۰-۳۸-۳۴-۲۸-۲۴-۱۹-۱۵

سوره الحجرات 

به نام خداوند بخشنده بخشايشگر

اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد! چيزى را بر خدا و رسولش مقدم نشمريد (و پيشى مگيريد)، و تقواى الهى پيشه كنيد كه خداوند شنوا و داناست! (1)

اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد! صداى خود را فراتر از صداى پيامبر نكنيد، و در برابر او بلند سخن مگوييد (و داد و فرياد نزنيد) آن گونه كه بعضى از شما در برابر بعضى بلند صدا مى‏كنند، مبادا اعمال شما نابود گردد در حالى كه نمى‏دانيد! (2)

آنها كه صداى خود را نزد رسول خدا كوتاه مى‏كنند همان كسانى هستند كه خداوند دلهايشان را براى تقوا خالص نموده، و براى آنان آمرزش و پاداش عظيمى است! (3)

(ولى) كسانى كه تو را از پشت حجره‏ها بلند صدا مى‏زنند، بيشترشان نمى‏فهمند! (4)

اگر آنها صبر مى‏كردند تا خود به سراغشان آيى، براى آنان بهتر بود; و خداوند آمرزنده و رحيم است! (5)

اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد! اگر شخص فاسقى خبرى براى شما بياورد، درباره آن تحقيق كنيد، مبادا به گروهى از روى نادانى آسيب برسانيد و از كرده خود پشيمان شويد! (6)

و بدانيد رسول خدا در ميان شماست; هرگاه در بسيارى از كارها از شما اطاعت كند، به مشقت خواهيد افتاد; ولى خداوند ايمان را محبوب شما قرار داده و آن را در دلهايتان زينت بخشيده، و (به عكس) كفر و فسق و گناه را منفورتان قرار داده است; كسانى كه داراى اين صفاتند هدايت يافتگانند! (7)

(و اين براى شما بعنوان) فضل و نعمتى از سوى خداست; و خداوند دانا و حكيم است.! (8)

و هرگاه دو گروه از مؤمنان با هم به نزاع و جنگ پردازند، آنها را آشتى دهيد; و اگر يكى از آن دو بر ديگرى تجاوز كند، با گروه متجاوز پيكار كنيد تا به فرمان خدا بازگردد; و هرگاه بازگشت (و زمينه صلح فراهم شد)، در ميان آن دو به عدالت صلح برقرار سازيد; و عدالت پيشه كنيد كه خداوند عدالت پيشگان را دوست مى‏دارد. (9)

مؤمنان برادر يكديگرند; پس دو برادر خود را صلح و آشتى دهيد و تقواى الهى پيشه كنيد، باشد كه مشمول رحمت او شويد! (10)

اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد! نبايد گروهى از مردان شما گروه ديگر را مسخره كنند، شايد آنها از اينها بهتر باشند; و نه زنانى زنان ديگر را، شايد آنان بهتر از اينان باشند; و يكديگر را مورد طعن و عيبجويى قرار ندهيد و با القاب زشت و ناپسند يكديگر را ياد نكنيد، بسيار بد است كه بر كسى پس از ايمان نام كفرآميز بگذاريد; و آنها كه توبه نكنند، ظالم و ستمگرند! (11)

اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد! از بسيارى از گمانها بپرهيزيد، چرا كه بعضى از گمانها گناه است; و هرگز (در كار ديگران) تجسس نكنيد; و هيچ يك از شما ديگرى را غيبت نكند، آيا كسى از شما دوست دارد كه گوشت برادر مرده خود را بخورد؟! (به يقين) همه شما از اين امر كراهت داريد; تقواى الهى پيشه كنيد كه خداوند توبه‏پذير و مهربان است! (12)

اى مردم! ما شما را از يك مرد و زن آفريديم و شما را تيره‏ها و قبيله‏ها قرار داديم تا يكديگر را بشناسيد; (اينها ملاك امتياز نيست،) گرامى‏ترين شما نزد خداوند با تقواترين شماست; خداوند دانا و آگاه است! (13)

عربهاى باديه‏نشين گفتند: «ايمان آورده‏ايم‏» بگو: «شما ايمان نياورده‏ايد، ولى بگوييد اسلام آورده‏ايم، اما هنوز ايمان وارد قلب شما نشده است! و اگر از خدا و رسولش اطاعت كنيد، چيزى از پاداش كارهاى شما را فروگذار نمى‏كند، خداوند، آمرزنده مهربان است.» (14)

مؤمنان واقعى تنها كسانى هستند كه به خدا و رسولش ايمان آورده‏اند، سپس هرگز شك و ترديدى به خود راه نداده و با اموال و جانهاى خود در راه خدا جهاد كرده‏اند;آنها راستگويانند. (15)

بگو: «آيا خدا را از ايمان خود با خبر مى‏سازيد؟! او تمام آنچه را در آسمانها و زمين است مى‏داند; و خداوند از همه چيز آگاه است!» (16)

آنها بر تو منت مى‏نهند كه اسلام آورده‏اند; بگو: «اسلام آوردن خود را بر من منت نگذاريد، بلكه خداوند بر شما منت مى‏نهد كه شما را به سوى ايمان هدايت كرده است، اگر (در ادعاى ايمان) راستگو هستيد! (17)

خداوند غيبت آسمانها و زمين را مى‏داند و نسبت به آنچه انجام مى‏دهيد بيناست!» (18)

مریم:

ای کسانیکه ایمان آورده اید چون با یکدیگر محرمانه گفتگو می کنید به قصد گناه و تعدی و نافرمانی پیامبر محرمانه گفتگو نکنید و به نیکوکاری و پرهیزکاری نجوا کنید و از خدایی که نزد او محشور خواهید گشت پروا دارید - چنین نجوایی از القائات شیطان است تا کسانی را که ایمان آورده اند دلتنگ گرداند. مجادله / ۱۰-۹

ای کسانیکه ایمان آورده اید چون به شما گفته می شود در مجالس جای باز کنید پس جا باز کنید تا خدا برای شما گشایش حاصل کند و چون گفته شود برخیزید پس برخیزید تا خدا رتبه شما را در به درجات بلند بگرداند. مجادله / ۱۱

پروردگارا بر ما و بر آن برادرانمان که در ایمان آوردن بر ما پیشی گرفته اند ببخشای و در دلهایمان نسبت به کسانیکه ایمان آورده اند هیچگونه کینه ای مگذار. حشر / ۱۰

هر کس باید بنگرد که برای فردای خود از پیش چه فرستاده است؟ حشر / ۱۸

اگر این قرآن را بر کوهی فرو می فرستادیم یقیناً آن کوه از بیم خدا از هم می پاشید! این مثلها را برای مردم میزنیم باشد که بیندیشند. حشر / ۲۱

پروردگارا ما را وسیله آزمایش و آماج آزار برای کسانیکه کفر ورزیده اند مگردان و بر ما ببخشای که تو خود توانای سنجیده کاری . ممتحنه / ۵

ای کسانیکه ایمان اورده اید چرا چیزی را می گویید که انجامش نمی دهید؟ - نزد خدا سخت ناپسند است که چیزی را بگویید و انجام ندهید! صف / ۳-۲

می خواهند نور خدا را با دهانشان خاموش کنند حال آنکه خدا گرچه کافران را ناخوش است اما نور خود را کامل خواهد گردانید. صف / ۸

مثل کسانیکه عمل به تورات بر آنان مکلف شد آنگاه آنرا به کار نبستند همچون مثل خری است که کتابهایش را بر پشت خود میکشد! جمعه / ۵

آن مرگی که از آن می گریزید قطعا به سر وقت شما می آید آنگاه بسوی دانای نهان و آشکار باز گردانیده خواهید شد و به آنچه روی زمین می کردید آگاهتان خواهد کرد. جمعه / ۸

ای کسانیکه ایمان آورده اید زنهار اموال شما و فرزندانتان شما را از یاد خدا غافل نگرداند و هر کس چنین کند آنان خود زیانکارانند. منافقون / ۹

اموال شما و فرزندانتان صرفا وسیله آزمایشی برای شمایند. تغابن / ۱۵

از جاییکه حسابش را نمیکند به او روزی می رساند و هر کس به خدا اعتماد کند او برایش کافیست . خداوند فرمانش را به انجام رسانیده است. براستی خدا برای هر چیزی اندازه ای مقرر کرده است. طلاق / ۳

ای کسانیکه ایمان آورده اید به درگاه خدا توبه ای راستین کنید امید است که پروردگاران بدی هایتان را بزداید. تحریم / ۸

مریم :

پند ده که مومنان را پند سود بخشد. زاریات / ۵۵

در برابر دستور پروردگارت شکیبایی پیشه کن که تو خود در حمایت مایی و هنگامی که از خواب بر می خیزی به نیایش پروردگارت تسبیح گوی - و نیز پاره ای از شب و در فرو شدن ستارگان تسبیح گوی او باش. طور / ۴۹-۴۸

از هر کس که از ما روی برتافته و جز زندگی دنیا را خواستار نبوده روی برتاب. نجم / ۲۹

به کدامیک از نعمتهای پروردگارت تردید روا می دارید؟ نجم / ۵۵

روزی که داعی حق بسوی امر دهشتناک امر می کند - در حالیکه دیدگان خود را فرو هشته اند و چون ملخهای پراکنده از گورهای خود خارج میشوند. قمر / ۶-۷

قطعا قرآن را برای پندآموزی آسان کرده ایم . پس آیا پند گیرنده ای هست؟ قمر / ۱۷ و ۲۲ و ۳۲  و ۴۰

خدا انسان را آفرید - و به او بیان آموخت. رحمن / ۴-۳

وزن را به انصاف برپا دارید و در سنجش نکاهید . رحمن / ۹

ای گروه جنیان و انسیان اگر می توانید از کرانه های آسمانها و زمین به بیرون رخنه کنید! رحمن / ۳۳

(روز رستاخیز) تبهکاران از سیمایشان شناخته می شوند و از پیشانی و پایشان آنها را بگیرند. رحمن / ۴۱

مگر پاداش احسان جز احسان است؟ رحمن / ۶۰

آیا آنچه را کشت می کنید ملاحظه کرده اید؟ - آیا شما آنرا زراعت میکنید یا ماییم که زراعت می کنیم ؟ واقعه ۶۴-۶۳

جز پاکان قرآن را دست نزنند . واقعه / ۷۹

کیست آنکس که به خداوند وامی نیکو دهد تا نتیجه اش را برایش دو برابر گرداند؟ حدید / ۱۱

آنروز مردان و زنان منافق به کسانیکه ایمان آورده اند می گویند: ما را مهلت دهید تا از نورتان اندکی برگیریم. گفته می شود باز پس گردید و نوری درخواست کنید. آنگاه میان آنها دیواری حائل می شود که درونش رحمت و بیرونش عذاب است. حدید / ۱۳

آیا برای کسانی که ایمان آورده اند هنوز وقت آن فرا نرسیده است که دلهایشان به یاد خدا و حقیقتی که نازل شده نرم گردد؟ حدید / ۱۶

برای رسیدن به آمرزش پروردگارتان و بهشتی که پهنایش به وسعت آسمان و زمین است و برای مومنان مهیا شده از یکدیگر سبقت جویید. این از فضل خداست که به هر که بخواهد می دهد و خدا صاحب فضل بسیار است . حدید / ۲۱

آیات منتخب جزء بیست و ششم(سوره مبارکه احقاف و سوره محمد و سوره فتح و سوره حجرات مو سوره ق و سوره ذاریات)

مینا:

آشنايى با سوره احقاف
اين سوره مباركه، چهل و ششمين سوره قرآن شريف است، كه پيش از پرداختن به ترجمه آيات و تفسير آنها، به جاست كه براى آشنايى با شناسنامه آن به اين نكات بنگريم:
1- فرودگاه اين سوره
به باور بيشتر مفسران پيشين همه آيات سى و پنج گانه اين سوره مباركه در مكّه و در كنار خانه خدا بر جان نورانى پيامبر گرامى فرود آمده است، امّا به باور برخى يك آيه آن، در مدينه و در وصف حق پذيرى و انصاف «عبدالله بن سلام» فرود آمده است، كه مى فرمايد: قل أرايتم اِنْ كان من عندالله و كفرتم به و شهد شاهدٌ من بنى اسرائيل على مثله فامن و استكبرتم انّ الله لا يهدى القوم الظّالمين.(147)
هان اى پيامبر، بگو به من خبر دهيد كه اگر اين كتاب پرشكوه از جانب خداى فرزانه باشد و شما به آن كفر ورزيد و در همان حال گواهى از فرزندان اسرائيل به همانندى آن با كتاب موسى گواهى دهد و به آن ايمان آورد و شما تكبر و حق ستيزى پيشه سازيد، آيا باز هم ستمكار نمى باشيد؟
2- نام اين سوره
واژه «احقاف» جمع «حِقف»، به مفهوم شن هاى روانى است كه بر اثر وزش تندباد بيابان به صورت مستطيلى نامنظم روى هم انباشته مى شود، و از آنجايى كه سرزمين «عاديان» اين گونه بود، با اين نام خوانده شد؛ و بدان دليل كه در اين سوره پرتوى از سرگذشت آنان آمده است، اين سوره را سوره «احقاف» خوانده اند. در اين مورد آمده است كه:
واذكر اخا عادٍ اذا أَنْذَرَ قومه بالاحقاف...(148)
و برادر «عاديان» را به ياد آور، آن گاه كه جامعه و مردم خود را در آن ريگستان از شرك و بيداد هشدار داد و به توحيد و يكتاپرستى فرا خواند...
3- شمار آيه ها و واژه هاى آن
در مورد شمار آيات اين سوره دو نظر آمده است:
1- به باور قاريان پيشين كوفه اين سوره داراى سى و پنج آيه است.
2- امّا ديگران آيات آن را سى و چهار آيه به حساب آورده اند، كه دليل تفاوت اين ديدگاه، آن است كه گروه نخست حروف پر رمز و راز مقطّعه در آغاز سوره را، آيه اى مستقّل شمرده اند در حالى كه ديگران آن را جداگانه به حساب نياورده اند.
گفتنى است كه اين سوره مباركه از 644 واژه و از 2600 حرف پديد آمده است.
4- پاداش تلاوت شايسته آن
در مورد پاداش تلاوت شايسته و آيات اين سوره و تدبّر در آنها، از پيشوايان نور رواياتى آمده است كه به دو نمونه از آنها مى نگريم.
1- از پيامبر گرامى آورده اند كه فرمود:
«من قراء سورةالاحقاف اعطى من الاجر بعدد كل رمل فى الدنيا عشر حسنات، و محى عنه عشر سيئات، و رفع له عشر درجات»(149)
هركس سوره احقاف را آن گونه كه شايسته است تلاوت كند و با تدبر به فرهنگ آن زندگى كند، در برابر هر شن و ريگ اين جهان ده پاداش به او داده شده و ده لغزش از كارنامه او زدوده گرديده و ده درجه بر درجات و مراتب او افزون مى گردد.
2- و از ششمين امام نور آورده اند كه فرمود:
«من قراء كلّ ليلة او كلّ جمعه سورةالاحقاف لم يصبه الله بروعة فى الدّنيا و آمنه من فزعه يوم القيامه»(150)
هركس سوره احقاف را هر شب، و هر شب جمعه بخواند خدا ترس و نگرانى اين جهان را از زندگى او برمى دارد و از هراس روز رستاخيز نيز او را امنيت مى بخشد.
5- دورنمايى از محتواى آن
همان گونه كه گذشت، اين سوره مباركه در مكّه و در اوج اختناق و استبدادِ شرك و جاهليت و ددمنشى و آتش افروزى آنان بر ضد پيامبر و يارانش بر جان نورانى آن حضرت فرود آمد؛ و درست بر اين اساس است كه آهنگ و محتواى سوره هاى مكّى را دارد و بيشتر بحث هاى آن را مسائل و موضوعات زيربنايى و عقيدتى، همانند: توحيد و توحيدگرايى و پيكار روشنگرانه با شرك و خرافات، دعوت به درست انديشى و آزادمنشى و نجات از آفت زيانبار اوهام و پرستش هاى ذلت بار، ايمان عميق به جهان پس از مرگ و رستاخيز انسانها براى حساب و كتاب و پاداش و كيفر، و مسئول بودن انسان در برابر گفتار و عملكردش و... تشكيل مى دهد؛ چرا كه محتواى آيات آن ناظر به عامل زمان و مكان و شرايط خاصّ دوران دعوت پيامبر در مكّه است
15. وَوَصَّيْنَا الْإِنسَانَ بِوَالِدَيْهِ إِحْسَانًا حَمَلَتْهُ أُمُّهُ كُرْهًا وَوَضَعَتْهُ كُرْهًا وَحَمْلُهُ وَفِصَالُهُ ثَلَاثُونَ شَهْرًا حَتَّى إِذَا بَلَغَ أَشُدَّهُ وَبَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً قَالَ رَبِّ أَوْزِعْنِي أَنْ أَشْكُرَ نِعْمَتَكَ الَّتِي أَنْعَمْتَ عَلَيَّ وَعَلَى وَالِدَيَّ وَأَنْ أَعْمَلَ صَالِحًا تَرْضَاهُ وَأَصْلِحْ لِي فِي ذُرِّيَّتِي إِنِّي تُبْتُ إِلَيْكَ وَإِنِّي مِنْ الْمُسْلِمِينَ
و انسان را به نيكى نمودن نسبت به پدر و مادرش سفارش نموديم؛ مادرش او را به دشوارى [و تحمل رنج در شكم ]برداشت، و او را به دشوارى [و رنج ] به دنيا آورد؛ و بار برداشتن به او و از شير گرفتن وى سى ماه است؛ تا آن گاه كه به اوج توانمندى [و رشد كامل ] خود نايل آمد و به چهل سالگى رسيد، مى گويد: پروردگارا، به من الهام نما تا نعمت تو را، كه بر من و بر پدر و مادرم ارزانى داشته اى سپاس گذارم و كارى شايسته انجام دهم كه از آن خشنود شوى؛ و در ميان فرزندانم براى من شايستگى قرار ده؛ به يقين من به سوى تو بازگشتم و بى گمان من از تسليم شدگان [بارگاه تو] هستم.
آشنايى با سوره محمد(ص)
اين سوره، چهل وهفتمين سوره از قرآن شريف است. پيش از آغاز ترجمه و تفسير آيات آن، براى آشنايى با شناسنامه اش به نكاتى چند مى نگريم:
1- فرودگاه اين سوره
به باور مفسران اين سوره مباركه در مدينه بر قلب مصفاى پيامبر مهر و عدالت فرود آمده است، امّا پاره اى برآنند كه يك آيه از اين سوره در مكّه و در كنار كهن ترين معبد توحيد و تقوا و به هنگامه هجرت پيامبر بر آن حضرت فرود آمد.
آرى، آن پيشواى نجات و رستگارى از فشار تاريك انديشان و استبدادگران آماده حركت به سوى مدينه بود كه به عنوان وداع چشم به كعبه دوخت و باران اشك از ديدگان فرو باراند و غمى گران از دورى يار و ديار بر قلب نازنين اش فشار آورد و سنگينى كرد...
درست در همان حال بود كه فرشته وحى فرود آمد و اين آيه را آورد كه:
و كاين من قرية هى اشدّ من قريتك التى اخرجتك اهلكناهم...(175)
و چه بسيار شهرها كه پرتوانتر از آن شهرى بود كه تو را اى پيامبر ما! از خود بيرون راند، كه ما آن شهرها را نابود ساختيم و براى آنها يار و ياورى نبود تا نجاتشان دهد.
2- نام اين سوره
واژه مقدس و الهام بخش محمد(ص) نام بلند و پرشكوه پيامبر خداست و به خاطر اين كه اين واژه مبارك در دوّمين آيه از آيات اين سوره آمده است، نام اين سوره را به همين نام مقدس آراسته اند. با اين بيان نام اين سوره از دومين آيه آن برگرفته شده است.
نام ديگر اين سوره، «قتال» است، چرا كه عنصر بارز دفاع از حقوق و آزادى و پيكار با كفر و بيداد و فرمان موضع گيرى قدرتمندانه به منظور توسعه آزادى و گسترش عدل و داد و ايجاد فضاى سالم و ساختن دنياى آزاد و آباد از پيشانى اين سوره و آيات آن هويدا است.
3- شمار آيه ها و واژه هاى آن
در مورد شمار آيات اين سوره سه نظر آمده است:
1- به باور قاريان و مفسران بصرى، شمار آيات اين سوره به چهل آيه مى رسد،
2- امّا به باور قاريان پيشين كوفه به سى و هشت آيه.
3- و برخى نيز برآنند اين سوره سى و هشت آيه دارد.
دليل اين تفاوت ديدگاه آن است كه گروه نخست دو آيه پنجم و پانزدهم را چهار آيه شمرده اند.
گفتنى است كه اين سوره از 539 واژه و از 2339 حرف ساخته شده است.
4- پاداش تلاوت شايسته آن
از پيامبر گرامى در مورد پاداش تلاوت اين سوره آورده اند كه فرمود:
من قراءَ سورة محمد(ص) كان حقاً على الله ان يسقيه من انهار الجنة(176)
هركس سوره محمد(ص) را آن گونه كه شايسته است تلاوت كند و در مفاهيم و معارف آن تدبر نمايد و بدان عمل كند، بر خداى فرزانه است كه او را از جويبارهاى بهشت سيراب سازد.
از ششمين امام نور حضرت صادق(ع) آورده اند كه فرمود:
من قرأها لم يدخله شك فى دينه ابداً، و لم يزل محفوظاً من الشرك والكفر ابداً حتى يموت، فاذا مات و كل الله به فى قبره الف ملك يصلون فى قبره، و يكون ثواب صلواتهم له و يشيعونه حتى يوقفوه موقف الأمن عندالله، و يكون فى امان الله و أمان محمد(ص)(177)
هركس سوره محمد را تلاوت كند و براى عمل به رهنمودهاى آن، در مفاهيم و معارف انسان سازش تدبر نمايد، چنين كسى هرگز در دين و آيين خويش دستخوش ترديد نمى گردد، و هماره از آفت تباهگر شرك و كفر محفوظ خواهد بود تا جهان را با ايمان بدرود گويد؛ آن گاه پس از مرگش خداى مهربان يكهزار فرشته را گسيل مى دارد تا در قبرش نماز گزارند و پاداش نمازشان را به او هديه كنند و آنان هميشه به همراه او هستند تا او را به بارگاه خدا و جايگاه امنى برند و او هماره در امان خدا و پيامبرش محمد(ص) خواهد بود.
و نيز از آن حضرت آورده اند كه فرمود:
من اراد ان يعرف حالنا و حال اعدائنا فليقرأ سورة محمد(ص) فانّه آية فينا و آية فيهم(178)
هركس مى خواهد حال ما و دشمنان ما را بداند بايد سوره محمد(ص) را تلاوت كند و در آن تفكر نمايد، چرا كه در اين سوره آيه اى در مورد ما و آيه اى در مورد دشمنان ما خواهد يافت.
5- دورنمايى از معارف و محتواى اين سوره
به گونه اى كه گذشت اين سوره مباركه در مدينه، و به هنگام درگيرى اسلام با كفر، يا اوج پيكار «اُحُد» بر قلب پاك پيامبر عدالت و آزادى فرود آمد؛ به همين دليل هم عنصر مبارزه براى بقا و حيات و دفاع از كيان و موجوديت جامعه نوپاى اسلامى و حراست از حقوق و آزادى و امنيت انسانها و پايدارى و پايمردى و شجاعت در برابر كفر و بيداد و استبداد و انحصار، از پيشانى آن به روشنى هويداست.
31. وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ حَتَّى نَعْلَمَ الْمُجَاهِدِينَ مِنْكُمْ وَالصَّابِرِينَ وَنَبْلُوَ أَخْبَارَكُمْ
و به راستى شما را مى آزماييم تا [با اين كار] جهادگران و شكيبايان شما را بازشناسيم و گزارش هاى [مربوط به عملكرد ]شما را بيازماييم [و رسيدگى نماييم ].

ایات منتخب سوره فتح
4. هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ السَّكِينَةَ فِي قُلُوبِ الْمُؤْمِنِينَ لِيَزْدَادُوا إِيمَانًا مَعَ إِيمَانِهِمْ وَلِلَّهِ جُنُودُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا
اوست آن كسى كه [نعمت گرانِ ] آرامش را بر دل هاى مؤمنان فرود آورد تا ايمانى بر ايمان خود بيفزايند؛ و سپاهيان آسمانها و زمين، تنها از آن خداست؛ و خدا هماره دانا و فرزانه است.
ایات منتخب سوره حجرات

5. وَلَوْ أَنَّهُمْ صَبَرُوا حَتَّى تَخْرُجَ إِلَيْهِمْ لَكَانَ خَيْرًا لَهُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ
و اگر آنان [اندكى ] شكيبايى كنند تا به سوى آنان درآيى، برايشان بهتر است؛ و خدا بسيار آمرزنده و مهربان است.
6. يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ جَاءَكُمْ فَاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَيَّنُوا أَنْ تُصِيبُوا قَوْمًا بِجَهَالَةٍ فَتُصْبِحُوا عَلَى مَا فَعَلْتُمْ نَادِمِينَ
هان اى كسانى كه ايمان آورده ايد! اگر فاسقى براى شما گزارشى آورد، بخوبى وارسى كنيد، مباد كه [ناخواسته و ]ناآگاهانه به گروهى [رنج و] آسيب برسانيد، آن گاه بر آنچه انجام داده ايد پشيمان شويد.
12. يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا كَثِيرًا مِنْ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ وَلَا تَجَسَّسُوا وَلَا يَغْتَبْ بَعْضُكُمْ بَعْضًا أَيُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَنْ يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتًا فَكَرِهْتُمُوهُ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ تَوَّابٌ رَحِيمٌ
اى كسانى كه ايمان آورده ايد! از بسيارى از پندارها دورى گزينيد [و در باره ديگران روا مداريد]، چرا كه پاره اى از پندارها گناه است؛ و جاسوسى مكنيد و غيبت يكديگر نكنيد؛ آيا كسى از شما دوست مى دارد كه گوشت برادرش را در حالى كه مرده است، بخورد؟ بى ترديد [شما] از اين [كارها ]نفرت داريد؛ و از خدا پروا كنيد، كه خدا بسيار توبه پذير و مهربان است.
13. يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَأُنثَى وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ
هان اى مردم! بى گمان ما شما را از مرد و زنى آفريديم و شما را [در چهره ] تيره ها و قبيله هايى قرار داديم، تا يكديگر را بشناسيد، به يقين گرامى ترين شما نزد خدا پرواپيشه ترين شماست. بى ترديد خدا دانا و آگاه است.
14. قَالَتْ الْأَعْرَابُ آمَنَّا قُلْ لَمْ تُؤْمِنُوا وَلَكِنْ قُولُوا أَسْلَمْنَا وَلَمَّا يَدْخُلْ الْإِيمَانُ فِي قُلُوبِكُمْ وَإِنْ تُطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ لَا يَلِتْكُمْ مِنْ أَعْمَالِكُمْ شَيْئًا إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ
. [پاره اى از] صحرانشينان [عرب ] گفتند: ما ايمان آورديم! [هان اى پيامبر! به آنان ] بگو: شما ايمان نياورده ايد، امّا بگوييد: اسلام آورديم. و ايمان هنوز در دل هاى شما درنيامده است؛ و اگر از خدا و پيام آورش فرمان بريد، چيزى از [ارزش ]كارهايتان نمى كاهد؛ بى گمان خدا بسيار آمرزنده و مهربان است
17. يَمُنُّونَ عَلَيْكَ أَنْ أَسْلَمُوا قُلْ لَا تَمُنُّوا عَلَيَّ إِسْلَامَكُمْ بَلْ اللَّهُ يَمُنُّ عَلَيْكُمْ أَنْ هَدَاكُمْ لِلْإِيمَانِ إِنْ كُنتُمْ صَادِقِينَ
آنان بر تو منت مى نهند كه اسلام را برگزيده اند! بگو به اسلام آوردنتان بر من منت مگذاريد، بلكه خداست كه بر شما منت مى نهد كه شما را به ايمان راه نموده است اگر [در گفتارتان ]راستگو باشيد.
18. إِنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ غَيْبَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاللَّهُ بَصِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ
به يقين خدا نهفته آسمان ها و زمين را مى داند، و خدا به آنچه انجام مى دهيد بيناست.
آیات منتخب سوره ق
16. وَلَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ وَنَعْلَمُ مَا تُوَسْوِسُ بِهِ نَفْسُهُ وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ
و به يقين ما انسان را آفريده ايم، و آنچه را نفس او وى را بدان وسوسه مى كند، مى دانيم؛ و مااز شاهرگ [او] به وى نزديكتريم.
17. إِذْ يَتَلَقَّى الْمُتَلَقِّيَانِ عَنْ الْيَمِينِ وَعَنْ الشِّمَالِ قَعِيدٌ
[و] هنگامى را [به ياد آور] كه آن دو [فرشته ] دريافت دارنده از راست و از چپ به مراقبت [انسان ] نشسته اند.
18. مَا يَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ إِلَّا لَدَيْهِ رَقِيبٌ عَتِيدٌ
[و او] هيچ سخنى را بر زبان نمى آورد، جز اين كه نزد او [فرشته ]مراقبى آماده است [و آن را دريافت مى دارد].
19. وَجَاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذَلِكَ مَا كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ
و سختى مرگ به راستى فرا مى رسد؛ [و به انسان ندا مى دهند كه:] اين است آنچه از آن دورى مى گزيدى.
30. يَوْمَ نَقُولُ لِجَهَنَّمَ هَلْ امْتَلَأْتِ وَتَقُولُ هَلْ مِنْ مَزِيدٍ
آن روز كه ما به دوزخ مى گوييم: آيا آكنده شده اى؟ و [دوزخ ]مى گويد: آيا فازون [بر اين تبهكاران و استبدادپيشگان نيز ]هست؟

آیات منتخب سوره ذاريات

30. قَالُوا كَذَلِكَ قَالَ رَبُّكِ إِنَّهُ هُوَ الْحَكِيمُ الْعَلِيمُ
[در پاسخ او] گفتند: پروردگار تو چنين فرموده [و خواسته ]است، به يقين او همان فرزانه داناست.

مریم:

پس همانگونه که پیامبران نستوه صبر کردند صبر کن و شتابزدگی بخرج مده. روزی که آنچه را که وعده داده می شوند بنگرند گویی که آنان جز ساعتی از روز را در دنیا نمانده اند. احقاف / ۳۵

شما همان مردمی هستید که برای انفاق در راه خدا فرخوانده شده اید. پس برخی از شما بخل می ورزند و هر کس بخل ورزد تنها به زیان خود بخل ورزیده وگرنه خدا بی نیاز است و شما نیازمند. و اگر روی برتابید جای شما مردمی غیر از شما قرار میدهد که مانند شما نخواهد بود. محمد / ۳۸

اوست خدایی که در دلهای مومنان آرامش را فرو می فرستد که ایمانی بر ایمان خود بیفزایند. فتح / ۴

ای پیامبر ما تو را به سمت گواه و بشارتگر و هشدار دهنده فرستادیم. فتح / ۸

اگر خدا بخواهد به شما سود یا زیانی برساند چه کسی در برابر او برای شما اختیار چیزی را دارد؟ فتح / ۱۱

ای کسانیکه ایمان آورده اید نباید قومی قوم دیگر را ریشخند کند شاید آنها از اینها بهتر باشند و از یکدیگر عیب نگیرید و به همدیگر لقبهای زشت مدهید. حجرات / ۱۱

در حقیقت ارجمندترین شما نزد خداوند پرهیزگارترین شماست. حجرات / ۱۳

خداست که با هدایت کردن شما به ایمان بر شما منت میگذارد. حجرات / ۱۷

ما انسان را آفریدیم و می دانیم که نفس او چه وسوسه ای به او میکند ما از شاهرگ او بدو نزدیک تریم. ق / ۱۶

آدمی هیچ سخنی را به لفظ در نمی آورد مگر اینکه مراقبی آماده نزد او آنرا ضبط میکند. ق / ۱۸

مرگ بر دروغپردازان! ذاریات / ۱۰

آیات منتخب جزء بیست و پنجم  (سوره مبارکه فصلت از آیه ۴۷و سوره شورا و سورزخرف وسوره دخان تا آیه۴۶)

مینا:

49. لاَ يَسْأَمُ الْإِنْسَانُ مِنْ دُعَاءِ الْخَيْرِ وَإِنْ مَسَّهُ الشَّرُّ فَيَئُوسٌ قَنُوطٌ
انسان [به گونه اى است كه هرگز] از درخواست خوبى [و نعمت ]خسته نمى شود؛ امّا اگر بدى به او در رسد، بسيار مأيوس و نوميد مى گردد
50. وَلَئِنْ أَذَقْنَاهُ رَحْمَةً مِنَّا مِنْ بَعْدِ ضَرَّاءَ مَسَّتْهُ لَيَقُولَنَّ هَذَا لِي وَمَا أَظُنُّ السَّاعَةَ قَائِمَةً وَلَئِنْ رُجِعْتُ إِلَى رَبِّي إِنَّ لِي عِنْدَهُ لَلْحُسْنَى فَلَنُنَبِّئَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِمَا عَمِلُوا وَلَنُذِيقَنَّهُمْ مِنْ عَذَابٍ غَلِيظٍ
 و اگر پس از زيانى كه به او رسيده است از جانب خود رحمتى به او بچشانيم، بى گمان خواهد گفت: اين [نعمت و رحمت ] از آنِ من است [چرا كه در خور آن هستم، از اين رو به هر صورتى كه بخواهم مى توانم از آن بهره برم ]و فكر نمى كنم رستاخيزى برپا گردد؛ و اگر هم به سوى پروردگارم بازگردانيده شوم بى ترديد نزد او نيكوترين [از اين نعمت را ]خواهم داشت. پس بى گمان كسانى را كه كفر ورزيدند [و در برابر نعمت هاى گوناگون او ناسپاسى پيشه ساختند، آنان را] از آنچه انجام مى دادند آگاه خواهيم ساخت و به آنان از عذابى سخت [و خشن ] خواهيم چشاند.
51. وَإِذَا أَنْعَمْنَا عَلَى الْإِنْسَانِ أَعْرَضَ وَنَأى بِجَانِبِهِ وَإِذَا مَسَّهُ الشَّرُّ فَذُو دُعَاءٍ عَرِيضٍ
و هنگامى كه به انسان نعمت بخشيم، روى مى گرداند و [از حق ]دورى مى جويد؛ و چون بدى [و رنجى ] به او مى رسد، [راز و نياز و ]دعايى گسترده دارد [و خدا را بسيار مى خواند].
آشنايى با سوره شورى
اين سوره مباركه در شمار چهل و دوّمين سوره قرآن شريف است كه پيش آغاز ترجمه آيات و تفسير آنها به نكاتى در مورد شناسنامه اش مى نگريم:
1- فرودگاه اين سوره
به باور گروهى از قرآن پژوهان و مفسران از جمله «حسن» همه آيات اين سوره، جز سه آيه 38، 39 و آيه 40 آن در مكّه و در كنار خانه توحيد و تقوا بر قلب مصفاى پيامبر فرود آمده است، امّا سه آيه پس از تشكيل جامعه نوبنياد اسلامى در مدينه فرود آمد و نظام و سيستم شورايى و مشاركت مردم در تعيين سرنوشت خويش را براى آنان آورد.
امّا از ديدگاه گروهى ديگر از جمله «ابن عباس» چهار آيه اين سوره مباركه در مدينه، و ديگر آيات آن در مكّه فرود آمده است. آيات چهارگانه مورد اشاره عبارتند از: سه آيه 38، 39 و 40 و ديگر آيه 23.
ابن عباس در اين مورد آورده است كه: وقتى آيه شريفه «قل لا اسئلكم...»(1) بر قلب پاك پيامبر مهر و عدل فرود آمد، مردى فرياد برآورد كه: نه، اين آيه از سوى خدا نيست! و خدا آن را فرو نفرستاده است؛ درست پس از اين لغزش بزرگِ آن مرد بود كه اين آيه فرود آمد: «ام يقولون افترى على الله كذباً...»(2) آيا مى گويند: محمد(ص) بر خدا دروغ بسته است...؟!
آن مرد با شنيدن اين آيه توبه كرد و از سخن نابخردانه و ناسنجيده اش پوزش خواست؛ آن گاه بود كه اين آيه فرود آمد: «و هوالذى يقبل التوبة عن عباده...»(3) و اوست آن خدايى كه توبه بندگانش را مى پذيرد...
2- نام اين سوره
اين سوره دو نام دارد، كه هردو نام بلند آن از خود آيات گهربار و انسان ساز آن برگرفته شده است. نام نخست آن «حم، عسق» است كه از آغازين آيات آن برگرفته شده است و نام ديگرش «شورى» مى باشد كه از آيه 38 اين سوره كه از اصل انسانى و اجتماعى شورى و نظام و سيستم شورايى سخن مى گويد و آن را از نشانه ها و خصوصيات جامعه باز و پرتلاش اسلامى عنوان مى سازد، برگرفته شده است. والّذين استجابوا لربّهم و اقاموا الصّلوة و امرهم شورى بينهم...
3- شمار آيات و واژه هاى آن
اين سوره مباركه داراى پنجاه و سه آيه است، گرچه پاره اى همين آيات را پنجاه آيه شمرده اند كه دليل اين اختلافِ در شمارش، خواهد آمد. گفتنى است كه اين سوره از 866 واژه و از 3580 حرف پديد آمده است.
4- پاداش تلاوت شايسته آن
در باره فضيلت اين سوره مباركه و پاداش پرشكوه تلاوت آن روايات نويدبخشى از پيشوايان راستين دين آورده اند كه به پاره اى مى نگريم:
1- از پيامبر گرامى آورده اند كه فرمود:
«من قراء سورة «حم عسق» كان ممن تصلى عليه الملائكة و يستغفرون له و يسترحمون»(4)
كسى كه سوره «شورى» را خالصانه و حقجويانه تلاوت كند، از كسانى خواهد بود كه فرشتگان بر او درود مى فرستند و از بارگاه خدا، برايش طلب آمرزش مى كنند و برايش مهر و رحمت را مى طلبند.
2- و نيز از حضرت صادق(ع) آورده اند كه فرمود:
«من قراء «حم عسق» بعثه الله يوم القيامه و وجهه كالقهر ليلة البدر...»(5)
كسى كه سوره شورى را با شناخت و ايمان بخواند، خدا او را در روز رستاخيز با سيمايى سپيد و نورافشان بسان ماه شب چهاردهم برمى انگيزد. او در پيشگاه پروردگارش مى ايستد و به او ندا مى رسد كه: هان اى بنده من! تلاوت سوره شورى را ادامه دادى و از آن نور گرفتى در حالى كه به پاداش آن فكر نكردى؛ اگر مى دانستى پاداش تلاوت خالصانه اين سوره چه اندازه است در تلاوتش هرگز خسته نمى شدى، امّا من امروز پاداش پرشكوه تو را به خاطر تلاوت آن خواهم داد؛ آن گاه فرمان مى رسد كه: هان اى فرشتگان! او را به بهشت پرطراوت و پرنعمت درآوريد، به بهشت زيبايى كه در آن كاخى از ياقوت سرخ برايش آماده شده است هدايت كنيد. اين كاخ به گونه اى است كه درها و پنجره ها، بالكن ها و پله هايش نيز از ياقوت سرخ ساخته شده و درونش از اندرون آن و اندرون آن از برونش پيداست و در ميان آن دو حوريه بهشتى و دوهزار غلام و كنيز براى خدمت به صاحب آن آماده اند.
دورنمايى از مفاهيم آن
اين سوره مباركه كه يك سال پيش از هجرت پيامبر نور در مكّه بر قلب پاك آن حضرت فرود آمده است، از ويژگيها و نشانه هاى سوره هاى پيش از هجرت كه توجه عميق به مسائل فكرى و عقيدتى دارد، موج مى زند.
محور و مدار اين سوره پديده وحى و رسالت و محتواى پيامهاى خدا به پيامبران و چگونگى ارتباط آن بندگان وارسته و شايسته، با خدا و بيان راه هاى دريافت پيام و وحى الهى است و به همين تناسب از واكنش مردم در برابر وحى و رسالت و ايمان گروهى به آن، و واكنش منفى و ناهنجار گروهى ديگر خبر مى دهد و فرجام شكوهبار ايمان آوردگانِ بر پيامهاى خدا و پيامبران او، و نيز تيره بختى و تيره روزى مخالفان وحى و رسالت و ستمكاران و خودكامگان پرده برمى دارد.
20. مَنْ كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ الْآخِرَةِ نَزِدْ لَهُ فِي حَرْثِهِ وَمَنْ كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ الدُّنْيَا نُؤتِهِ مِنْهَا وَمَا لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِنْ نَصِيبٍ

هركس كِشت آخرت را بخواهد، براى او بر كِشته اش مى افزاييم؛ و هركس كِشت دنيا را بخواهد، از آن به او مى دهيم، امّا در [سراى ] آخرت هيچ بهره اى نخواهد داشت
25. وَهُوَ الَّذِي يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبَادِهِ وَيَعْفُو عَنْ السَّيِّئَاتِ وَيَعْلَمُ مَا تَفْعَلُونَ
و اوست آن كسى كه توبه را از بندگانش مى پذيرد، و از بديها درمى گذرد، و آنچه را انجام مى دهيد مى داند؛
27. وَلَوْ بَسَطَ اللَّهُ الرِّزْقَ لِعِبَادِهِ لَبَغَوْا فِي الْأَرْضِ وَلَكِنْ يُنَزِّلُ بِقَدَرٍ مَا يَشَاءُ إِنَّهُ بِعِبَادِهِ خَبِيرٌ بَصِيرٌ
 و اگر خدا روزى را براى بندگانش گسترده سازد، بى گمان در زمين، سر به ستم برمى دارند؛ امّا او آنچه را بخواهد و [مصلحت بداند] به اندازه اى [مقرر] فرو مى فرستد؛ بى ترديد او به بندگانش آگاه و بيناست
28. وَهُوَ الَّذِي يُنَزِّلُ الْغَيْثَ مِنْ بَعْدِ مَا قَنَطُوا وَيَنشُرُ رَحْمَتَهُ وَهُوَ الْوَلِيُّ الْحَمِيدُ
و اوست آن كسى كه باران را پس از آنكه [مردم از آمدن آن ]نوميد گشتند، فرود مى آورد و [دامنه ] رحمت خود را مى گستراند؛ و اوست آن سررشته دار ستوده.
30. وَمَا أَصَابَكُمْ مِنْ مُصِيبَةٍ فَبِمَا كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ وَيَعْفُو عَنْ كَثِيرٍ
و هر رويداد ناخوشايندى به شما برسد، در اثر آن [چيزهايى ]است كه به دست خود فراهم آورده ايد [و به كيفر گناهانى است كه كرده ايد]؛ و [تازه خدا] از بسيارى [از آنها ]درمى گذرد.
43. وَلَمَنْ صَبَرَ وَغَفَرَ إِنَّ ذَلِكَ لَمِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ
و كسى كه شكيبايى پيشه سازد و [از حق خويش بزرگمنشانه ]درگذرد، به يقين اين [خويشتن دارى و گذشت ] از كارهايى است [هماره شايسته ] كه [خدا بدان فرمان داده و آراستگى به آن از سوى او] خواسته شده است.
49. لِلَّهِ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ يَخْلُقُ مَا يَشَاءُ يَهَبُ لِمَنْ يَشَاءُ إِنَاثًا وَيَهَبُ لِمَنْ يَشَاءُ الذُّكُورَ
فرمانروايى آسمانها و زمين، تنها از آن خداست؛ آنچه بخواهد مى آفريند؛ به هركس بخواهد دخترانى ارزانى مى دارد و به هركس كه بخواهد پسرانى مى بخشد،
50. أَوْ يُزَوِّجُهُمْ ذُكْرَانًا وَإِنَاثًا وَيَجْعَلُ مَنْ يَشَاءُ عَقِيمًا إِنَّهُ عَلِيمٌ قَدِيرٌ
يا پسران و دخترانى [به هريك از آنان كه بخواهد ارزانى داشته و از هر دو جنس ] براى آنان گرد مى آورد؛ و هركس را بخواهد نازا مى گرداند؛ به يقين او دانا و تواناست.
51. وَمَا كَانَ لِبَشَرٍ أَنْ يُكَلِّمَهُ اللَّهُ إِلَّا وَحْيًا أَوْ مِنْ وَرَاءِ حِجَابٍ أَوْ يُرْسِلَ رَسُولًا فَيُوحِيَ بِإِذْنِهِ مَا يَشَاءُ إِنَّهُ عَلِيٌّ حَكِيمٌ
و هيچ بشرى را نرسد كه خدا با وى سخن گويد، مگر اينكه [اين گفتار] از راه الهام باشد يا از فراسوى پرده اى، [و ]يا آنكه فرستاده اى [بسان فرشته وحى به سوى او ]بفرستد تا به فرمان او هرچه را مى خواهد [به پيامبرش براى رساندن به سوى مردم ] وحى كند؛ راستى كه او بلندمرتبه و فرزانه است.
ایات منتخب سوره زخرف
36. وَمَنْ يَعْشُ عَنْ ذِكْرِ الرَّحْمَانِ نُقَيِّضْ لَهُ شَيْطَانًا فَهُوَ لَهُ قَرِينٌ
و هركس از ياد [خداوند] بخشاينده چشم بپوشد، [به كيفر كردارش ] شيطانى [سياهرو] براو مى گماريم كه همدمى [عذاب آور] براى او باشد.
ایات منتخب سوره دخان
3. إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةٍ مُبَارَكَةٍ إِنَّا كُنَّا مُنذِرِينَ
كه ما آن را در شبى پربركت فرو فرستاديم؛ چرا كه ما [نويدبخش و] بيم دهنده ايم.
4. فِيهَا يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ
در آن [شب پربركت ] هر كار [حكيمانه و] استوارى [از كار تدبير جهان براساس نظم و حساب و ميزان و اندازه گيرى ]مشخص مى گردد [و سامان مى يابد

مریم:

چون انسان را نعمت بخشیم روی برتابد و چون آسیبی به او رسد دست به دعای فراوان برد. فصلت / ۵۱

خداست که دوست راستین است. شوری / ۹

کلیدهای آسمانها و زمین از آن اوست. برای هر کسی که بخواهد روزی را گشاده یا تنگ می گرداند. شوری / ۱۲

کسی که کشت آخرت را بخواهد برای وی در کشته اش می افزاییم و و کشی که کشت دنیا را بخواهد به او از آن می دهیم ولی در آخرت او را نصیبی نیست . شوری / ۲۰

هر مصیبتی که به شما برسد مسبب آن خود شماست و خدا از بسیاری در می گذرد. شوری / ۳۰

هر کس از یاد خدا خدای رحمان دل بگرداند بر او شیطان را می گماریم  تا برای وی دمسازی باشد. زخرف / ۳۶

هر که کاری شایسته کند به سود خود اوست و هر که بدی کند به ضررش باشد. جاثیه / ۱۵

42. اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِهَا وَالَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنَامِهَا فَيُمْسِكُ الَّتِي قَضَى عَلَيْهَا الْمَوْتَ وَيُرْسِلُ الْأُخْرَى إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ
خداست كه جانها[ى مردم ] را به هنگام مرگشان مى ستاند، و [اوست كه روح ] آن را كه نمرده است، در خواب [برمى گيرد]؛ آن گاه آن را كه بر او حكم مرگ نموده است نگاه مى دارد [و ديگر به پيكرش بازنمى گردد] و ديگرى را تا سرآمدى مقرر باز مى فرستد؛ به يقين در اين كار [كار شگفت انگيز] براى گروهى كه مى انديشند نشانه هايى [از قدرت بى كران او ]است.
49. فَإِذَا مَسَّ الْإِنْسَانَ ضُرٌّ دَعَانَا ثُمَّ إِذَا خَوَّلْنَاهُ نِعْمَةً مِنَّا قَالَ إِنَّمَا أُوتِيتُهُ عَلَى عِلْمٍ بَلْ هِيَ فِتْنَةٌ وَلَكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ
و هنگامى كه به انسان زيانى برسد، ما را فرا مى خواند؛ آن گاه چون از سوى خود نعمتى [گران ] بر او ببخشيم، مى گويد: جز اين نيست كه اين [نعمت ] براساس دانشى [كه در سينه دارم ]به من داده شده است. [نه، آن گونه كه او مى پندارد نيست: ]بلكه اين آزمودنى است [براى او]؛ امّا بيشترشان [اين را ]نمى دانند.
68. وَنُفِخَ فِي الصُّورِ فَصَعِقَ مَنْ فِي السَّمَاوَاتِ وَمَنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مَنْ شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ نُفِخَ فِيهِ أُخْرَى فَإِذَا هُمْ قِيَامٌ يَنْظُرُونَ
و [در آستانه برپايى رستاخيز ]در صور دميده مى شود؛ آن گاه هر كه در [كران تا كران ] آسمانها و هركه در زمين است، جز آن كسى كه خدا بخواهد، [بيهوش در مى افتد و] مى ميرد سپس بار ديگر در آن دميده مى شود، پس به ناگاه آنان برپا ايستاده [و صحنه حيرت آور رستاخيز را] مى نگرند!
آشنايى با سوره مؤمن يا غافر
اين سوره در شمار سوره هاى قرآن، چهلمين آنها به شمار مى رود، و بجاست كه پيش از آغاز ترجمه و تفسير آن به نكاتى چند در راه آشنايى با آن اشاره گردد:
1- فرودگاه آن
به باور گروهى از مفسران از جمله «ابن عباس» و... همه آيات اين سوره جز دو آيه 56 و 57 آن در مكّه و در كنار خانه خدا بر قلب نورانى و جان گرامى به پيامبر فرود آمده است، امّا پاره اى همچون «حسن» برآنند كه آيه 55 اين سوره در مدينه و ديگر آيات آن در مكّه فرود آمده است.
2- شمار آيات و واژه ها و حروف آن
به باور بيشتر مفسران اين سوره داراى 85 آيه است. اين ديدگاه از قاريان كوفه و شام نيز روايت شده است؛ امّا «حجازى ها» آيات اين سوره را 84 آيه و «بصرى ها» 82 آيه شمرده اند.
اين سوره از 199 واژه، و از 4960 حرف ساخته شده است.
3- نام آن
از نام هاى اين سوره مباركه، «مؤمن» يا «ايمان آورنده» مى باشد. اين نام از آيات 27 و داستان انسان ساز مؤمن آل فرعون - كه بخشى از آيات اين سوره بيانگر آن است - برگرفته شده است.
نام ديگر اين سوره «غافر» يا «آمرزنده» است كه از صفات خداى بخشاينده و بخشايشگر مى باشد و از سومين آيه اين سوره برگرفته شده است.
نام سوم اين سوره «طول» مى باشد كه به مفهوم نعمت جاودانه است و اين نام نيز از آيه سوم برگرفته شده است كه خداى يكتا را صاحب نعمت جاودانه و پايدار معرفى مى كند.
4- پاداش تلاوت آن
رواياتى كه از پيامبر گرامى و امامان نور در فضيلت و پاداش تلاوت سوره هاى «حم» به ويژه اين سوره مباركه رسيده، بسيار است براى نمونه:
1- از پيامبر گرامى آورده اند كه فرمود:
من احبّ ان يرتع فى رياض الجنة فليقرأ الحواميم فى صلوة اليل.(160)
هركس دوست مى دارد كه در باغهاى سرسبز و پرطراوت بهشت درآيد و بگردد، بايد سوره هايى را كه با «حم» آغاز مى گردد در نماز نافله شب خويش تلاوت كند.
2- و نيز آورده اند كه فرمود:
الحواميم ديباح القرآن.(161)
سوره هايى كه با «حم» آغاز مى گردند، مايه زينت و زيور قرآن هستند.
3- و نيز آورده اند كه فرمود:
لكل شيى ءٍ لباب و لباب القرآن الحواميم.
هرچيزى مغزى دارد و مغز قرآن سوره هايى است كه با «حم» آغاز مى گردند.
4- و آورده اند كه فرمود:
اذا وقعت فى آل حم، وقعت فى روضات دمثات اَتأنق فيهن
هنگامى كه به سوره هاى «حم» دقت كردم، گويى در بوستانهاى خرم و پرطراوت قرار گرفته و در آنجا سير مى كنم.
5- و آورده اند كه فرمود:
من قراء سورة حم المؤمن لم يبق روح نبّى و لا صديق و لا مؤمن الا صلّوا عليه و استغفروا له.(162)
هركس سوره مؤمن را تلاوت كند، روح پاك همه پيامبران و صديقان و ايمان آورندگان بر او نماز گزارده و برايش آمرزش مى طلبند.
6- از ششمين امام نور آورده اند كه فرمود:
الحواميم ريحان القرآن، فاحمدواالله واشكروه بحفظها و تلاوتها، و ان العبد ليقوم يقرأ الحواميم فيخرج من فيه اطيب من المسك الا ذفر والعنبر، و انّ الله ليرحم تاليها و قارئها، و يرحم جيرانها و اصدقائة و معارفه و كل حميم او قريب له...(163)
سوره هاى «حاميم» گلهاى خوشبو قرآنند، خدا را با تلاوت و حفظ آنها ستايش بگوييد و سپاس گزاريد، و بدانيد كه هر بنده شايسته كردارى كه از خواب برخيزد و سوره هاى «حاميم» را تلاوت كند، در روز رستاخيز از دهان او بوى عطر دل انگيزى كه بهتر از هر مشك و عنبر است برمى خيزد و فضا را عطرآگين مى سازد؛ و خدا تلاوتگر اين سوره ها را از رحمت و مهر خويش بهره ور مى سازد و نيز به همسايگان، دوستان، آشنايان و همه ياران دور و نزديك او رحمت و بخشايش خود نثار مى كند، و در روز رستاخيز عرش و كرسى و فرشتگان گرانقدر خدا براى او آمرزش مى طلبند.
7- و از حضرت باقر(ع) آورده اند كه فرمود:
من قراء حم المؤمن فى كلّ ثلاث غفرالله له ما تقدم من ذنبه و ما تأخر والزمه التقوى و جعل الاخرة خيراً له من الدنيا.(164)
هركس سوره «مؤمن» را در هر سه روز تلاوت كند، خداى پر مهر گناهان گذشته و آينده او را مى آمرزد و پروا را به همراه او قرار مى دهد و آخرت او را از دنيايش بهتر مى سازد.
دورنمايى از مفاهيم بلند آن
چنانكه گذشت اين سوره در مكّه و در كنار كهن ترين معبد توحيد و تقوا بر قلب مصفاى محمد(ص) فرود آمده است؛ به همين جهت از ويژگيهاى سوره هاى مكّى - كه بيان ساختار عقيدتى و زيربنايى دين باورى و ديندارى است - موج مى زند و خداى فرزانه در آيات هشتاد و پنجگانه آن، مفاهيم متنوّع و معارف گوناگون و درب هاى دگرگون ساز و انسان پرورى فرو فرستاده است، تا بدين وسيله، هم عقائد و باورهاى شرك آلود و خرافى و انحطاطآفرين را از دلها و انديشه ها بشويد و بزدايد، و هم مبانى درست و خردمندانه عقيدتى و انسانى و آسمانى را تقويت كند و انسان را در راه كمال و جمال به حركت بياورد.
در اين سوره پيش از هر چيز سخن از نام بلند و با عظمت خدا و نام هاى نيكو و صفات نويدبخش و اميدآفرين آن ذات يگانه و بى همتاست.
7. الَّذِينَ يَحْمِلُونَ الْعَرْشَ وَمَنْ حَوْلَهُ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَيُؤْمِنُونَ بِهِ وَيَسْتَغْفِرُونَ لِلَّذِينَ آمَنُوا رَبَّنَا وَسِعْتَ كُلَّ شَيْ ٍ رَحْمَةً وَعِلْمًا فَاغْفِرْ لِلَّذِينَ تَابُوا وَاتَّبَعُوا سَبِيلَكَ وَقِهِمْ عَذَابَ الْجَحِيمِ
آنان كه عرش [خدا] را حمل مى كنند و آنان كه گرداگرد آن هستند، با ستايش پروردگار خود تسبيح مى گويند و به [ذات پاك و بى همتاى ] او ايمان مى آورند و براى كسانى كه ايمان آورده اند آمرزش مى طلبند [و مى گويند:] پروردگارا، رحمت و دانش [بى كران ] تو هر چيزى را در بر گرفته است؛ پس آن كسانى را كه توبه كردند و از راه [و رسم مورد نظر] تو پيروى نمودند [آنان را] بيامرز و آنان را از عذاب دوزخ نگاه دار!
9. وَقِهِمْ السَّيِّئَاتِ وَمَنْ تَقِي السَّيِّئَاتِ يَوْمَئِذٍ فَقَدْ رَحِمْتَهُ وَذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ
و آنان را از بديها [و گرفتاريهاى سهمگين روز رستاخيز] نگاه دار، و هركه را آن روز از بديها نگاه دارى، بى گمان بر او رحمت آورده اى؛ و اين است آن كاميابى پرشكوه!
18. وَأَنذِرْهُمْ يَوْمَ الْآزِفَةِ إِذْ الْقُلُوبُ لَدَى الْحَنَاجِرِ كَاظِمِينَ مَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ حَمِيمٍ وَلَا شَفِيعٍ يُطَاعُ
19. يَعْلَمُ خَائِنَةَ الْأَعْيُنِ وَمَا تُخْفِي الصُّدُورُ
و [تو اى پيامبر!] آنان را از آن روز نزديك بترسان، آن گاه كه جانها [از فشار ترس و دلهره ] نزديك گلوگاه ها مى رسد در حالى كه آنان از اندوه آكنده اند؛ [آرى، آن روز سهمگين است كه ] براى ستمكاران نه خويشاوند دلسوزى خواهد بود، و نه شفاعتگرى كه از او فرمان برده شود [و به كار آيد].
19. [خدا] خيانت چشمها [يا نگاه هاى دزدانه ] و آنچه را دلها نهان مى دارند، [همه را] مى داند.
50. قَالُوا أَوَ لَمْ تَكُ تَأْتِيكُمْ رُسُلُكُمْ بِالْبَيِّنَاتِ قَالُوا بَلَى قَالُوا فَادْعُوا وَمَا دُعَاءُ الْكَافِرِينَ إِلَّا فِي ضَلَالٍ
آنان در پاسخ ] مى گويند: آيا شما نداى فطرت توحيدگراى خود را نشنيديد؟! و آيا پيامبرانتان براى شما دليلهاى روشن [و روشنگر] نياوردند؟! مى گويند چرا، [نگهبانان ] مى گويند: اينك كه چنين است [هرچه مى خواهيد خداى يكتا را ]بخوانيد، امّا [بدانيد كه ] دعاى كفرگرايان جز در بيراهه نيست.
57. لَخَلْقُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ أَكْبَرُ مِنْ خَلْقِ النَّاسِ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ
به يقين آفرينش آسمانها و زمين، بزرگتر [و تماشايى تر ]از آفرينش مردم است، امّا بيشتر مردم نمى دانند.
60. وَقَالَ رَبُّكُمْ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ إِنَّ الَّذِينَ يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِي سَيَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِينَ
و پروردگارتان گفت: مرا بخوانيد تا به شما پاسخ دهم؛ بى گمان كسانى كه از پرستش من كبر [مى ورزند] به زودى با خوارى [و رسوايى ] وارد دوزخ خواهند شد
75. ذَلِكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَفْرَحُونَ فِي الْأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَبِمَا كُنْتُمْ تَمْرَحُونَ
و به آنان ندا مى رسد كه ] اين [كيفر دردناك ] به خاطر آن است كه [شما] در زمين به ناروا شادمانى مى كرديد و [مغرورانه ]سرمستى مى نموديد.
آشنايى با  سوره فصلت
سوره مباركه فصلت، چهل و يكمين سوره قرآن شريف است، به جاست كه پيش از آغاز ترجمه و تفسير آن با شناسنامه اش آشنا گرديم و به نكاتى در مورد آن بنگريم.
1- فرودگاه آن
اين سوره و آيات انسان ساز آن در مكّه و در كنار خانه خدا بر قلب نورانى پيامبر توحيد و تقوا فرود آمده است، و درست به همين جهت ويژگيها و نشانه هاى سوره هاى مكّى در آيات آن هويداست.
2- شمار آيات و واژه هاى آن
اين سوره از ديدگاه بيشتر مفسران و قاريان پيشين داراى 54 آيه است، گرچه پاره اى از پيشينيان همين آيات و واژه هاى موجود در سوره را 53 آيه، و پاره اى 52 آيه شمرده اند، كه ديدگاه آن قابل توجّه نيست.
گفتنى است كه اين سوره از 796 واژه 3350 حرف ساخته شده است.

3- نام اين سوره
اين سوره مباركه را به سه نام خوانده اند:
يكى از نام هاى آن «فُضّلت»، به مفهوم «بخش بخش» و «فصل فصل شده» مى باشد، كه از سومين آيه آن برگرفته شده است.
نام ديگر آن «مصابيح»، به مفهوم چراغها و نورافكن هاى روشنگر مى باشد كه از آيه دوازدهم اين سوره دريافت گرديده است.
و سومين نامش نيز سوره «حم - سجده» مى باشد كه از آغازين آيه و نيز آيه 37 آن برگرفته شده است.
4- پاداش تلاوت آن
از پيامبر گرامى آورده اند كه در فضيلت اين سوره و پاداش تلاوت خالصانه و حقجويانه آن فرمود:
«من قراء «حم السجده» اعطى بكل حرف منها عشر حسنات»(196)
هركس سوره «حم سجده» را بخواند خداوند به شمار هر حرفى از آن ده پاداش و حسنه به او ارزانى مى دارد.
و نيز از ششمين امام نور آورده اند كه فرمود:
من قراء «حم السّجده» كانت له نوراً يوم القيامه مدبصره، و سروراً، و غاش فى هذه الدّنيا مغبوطاً محموداً(197)
هركس سوره «حم سجده» را بخواند، اين سوره در روز رستاخيز در برابر او به صورت نورى درخشان و روشنگر پديدار مى گردد؛ به گونه اى كه چشم را خيره مى سازد، و مايه سرور و شادمانى او مى شود، و در اين سرا نيز مقامى بلند و در خور مى يابد كه مورد غبطه خوبان مى گردد.
دورنمايى از مفاهيم آن
خداى فرزانه در اين سوره مباركه پيش از هر چيز انسان هاى انديشمند و خردورز را به شكوه و عظمت قرآن شريف، شگفتيها و زيبايى هاى قالب و محتواى غنى و پربار آن و معارف و مفاهيم زندگى ساز آن كه به سبك جالب و مطلوبى ارائه شده است، توجه مى دهد و به همين تناسب هم نام «فصلت» بر اين سوره نهاده شده است.
آن گاه به زنجيره اى از آيات و نشانه هاى قدرت آفريدگار هستى در آسمان ها و زمين، ستارگان و سياره ها، كرات و كهكشانها، پيدايش كره زمين و سر بر آوردن كوهها از دل آن، رويش گلها و گياهان و سر بر آوردن جنگلها، پيدايش موجودات زنده و انواع و اقسام حيوانات خشكى و دريا و... مى پردازد.
سپس سرگذشت عبرت انگيز برخى جامعه هاى سركش و پر غرور و فرجام زشت و خفت بار آنان را به كيفر ظلم و پايمال ساختن حقوق و حدود به تابلو مى برد، و از پى آن به پرتوى از داستان موسى و دعوت توحيدى او، شرارتها و شگردهاى فرعون، سرگذشت درس آموز توحيدگراى آل فرعون و انبوهى از مفاهيم و درس هاى انسان ساز او به جامعه و مردمش - كه براى عصرها و نسلها چراغ زندگى است، اشاره مى كند.
در شمارى از آيات مفاهيم بلند چون يكتاپرستى و ديكتاتورى، صفات الهام بخش خدا، روز رستاخيز و برخى ويژگى هاى آن روز، موضوع بازخواست و حسابرسى آن روز، دادگاه قيامت و گواهان آن، پاره اى از دليل هاى روشن معاد، موضوع وحى و رسالت، تجلى پراقتدار اراده خدا در روند جامعه و تاريخ، نابودى ظالمان در دنيا و كيفر سخت آنان در آخرت نگرشى بر آيات كتاب آفرينش و كتاب نفس به حقجويان و حق طلبان و خداجويان و سعادت خواهان عصرها و نسلها ارائه مى گردد و در شمارى ديگر انواع گلها و گل بوته هاى عطرآگين و جانبخش اندرزها و پندها و هدايتها و راهنمايى ها و مهر و الطاف خدا در قالب آنها به انسان خداجو هديه مى گردد. گفتنى است كه اين سوره مباركه در آغازين سالهاى بعثت محمد(ص)، در كنار كهن ترين معبد توحيد بر جان گرامى او زمزمه شده است.

11. ثُمَّ اسْتَوَى إِلَى السَّمَاءِ وَهِيَ دُخَانٌ فَقَالَ لَهَا وَلِلْأَرْضِ اِئْتِيَا طَوْعًا أَوْ كَرْهًا قَالَتَا أَتَيْنَا طَائِعِينَ
آن گاه به [آفرينش ] آسمان پرداخت در حالى كه آن به صورت دود [و بخارى ] مى نمود و به آن و [نيز ]به زمين فرمود: خواسته يا ناخواسته [پديد] آييد! [آن دو] گفتند: ما فرمانبردارانه [پديد] آمديم.
36. وَإِمَّا يَنْزَغَنَّكَ مِنْ الشَّيْطَانِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ
و اگر از شيطان دمدمه اى به تو رسيد به خدا پناه ببر؛ چرا كه او همان شنواى داناست.

37. وَآيَةٌ لَهُمْ اللَّيْلُ نَسْلَخُ مِنْهُ النَّهَارَ فَإِذَا هُمْ مُظْلِمُونَ
و براى آنان [پديده تفكر اينكه ]شب نشانه اى است كه روز را از آن برمى كشيم، پس ناگهان آنان در تاريكى فرو مى روند.
40. لَا الشَّمْسُ يَنْبَغِي لَهَا أَنْ تُدْرِكَ الْقَمَرَ وَلَا اللَّيْلُ سَابِقُ النَّهَارِ وَكُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ
نه خورشيد را رسد كه به ماه برسد، و نه [بر] شب كه بر روز پيشى گيرد؛ و هريك [از آن دو ]در مدارى [كه پديدآورنده آنها بر ايشان مقرر داشته است، ]شناورند.
47. وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ أَنفِقُوا مِمَّا رَزَقَكُمْ اللَّهُ قَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِلَّذِينَ آمَنُوا أَنُطْعِمُ مَنْ لَوْ يَشَاءُ اللَّهُ أَطْعَمَهُ إِنْ أَنْتُمْ إِلَّا فِي ضَلَالٍ مُبِينٍ
و هنگامى كه به آنان گفته شود: از آنچه خدا به شما روزى داده است [در راه او] هزينه كنيد، آن كسانى كه كفر ورزيده اند به آنان كه ايمان آورده اند مى گويند: آيا كسى را [غذا ]بخورانيم [و امكانات زندگى بدهيم ] كه اگر خدا مى خواست [خودش ] به او [غذا] مى خورانيد [و او را بهره ور مى ساخت ]؟! شما جز در گمراهى آشكارى نيستيد!!
50. فَلَا يَسْتَطِيعُونَ تَوْصِيَةً وَلَا إِلَى أَهْلِهِمْ يَرْجِعُونَ
[و] آن گاه [به گونه اى غافلگير گردند كه ] نه بتوانند [وصيت و ]سفارشى كنند و نه [امكان يابند كه ] به سوى خاندان خويش بازگردند!
54. فَالْيَوْمَ لَا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَيْئًا وَلَا تُجْزَوْنَ إِلَّا مَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ
پس [ندا مى رسد كه:] امروز بر هيچ كس هيچ بيداد نمى رود؛ و جز در برابر آنچه [در زندگى دنيا] انجام ميداديد پاداش [و كيفر] داده نخواهيد شد.
65. الْيَوْمَ نَخْتِمُ عَلَى أَفْوَاهِهِمْ وَتُكَلِّمُنَا أَيْدِيهِمْ وَتَشْهَدُ أَرْجُلُهُمْ بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ
امروز بر دهانهاى آنان [به كيفر گناه و بيدادشان ] مُهر مى گذاريم و [آن گاه ]دستهايشان با من سخن مى گويند، و پاهايشان بدانچه فراهم مى ساختند، گواهى مى دهند.
66. وَلَوْ نَشَاءُ لَطَمَسْنَا عَلَى أَعْيُنِهِمْ فَاسْتَبَقُوا الصِّرَاطَ فَأَنَّى يُبْصِرُونَ
 و اگر بخواهيم چشمانشان را محو [و نابود] مى كنيم؛ آنگاه به سوى راه [هماره خود] مى شتابند، امّا از كجا [و چگونه ]مى توانند [راه راست را] ببينند [و بيابند]؟!
67. وَلَوْ نَشَاءُ لَمَسَخْنَاهُمْ عَلَى مَكَانَتِهِمْ فَمَا اسْتَطَاعُوا مُضِيًّا وَلَا يَرْجِعُونَ
و اگر بخواهيم آنان را بر جاى خودشان مسخ مى كنيم؛ آنگاه [است كه ديگر] نه مى توانند از [آنجايى كه ايستاده اند،] بروند و نه بازگردند
68. وَمَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَكِّسْهُ فِي الْخَلْقِ أَفَلَا يَعْقِلُونَ
و به هركه عمر طولانى بدهيم، او را در آفرينش [فرسوده و ]دگرگون مى سازيم؛ پس آيا خودتان را به كار نمى گيريد؟!
آشنايى با سوره صافات
اين سوره مباركه سى و هفتمين سوره از قرآن شريف است، كه پيش از آغاز ترجمه و تفسير آن، بجاست كه براى آشنايى با آن به اين نكات بنگريم:
1- نام اين سوره
نام اين سوره مباركه از نخستين آيه آن برگرفته شده است، چرا كه فروفرستنده قرآن در اين آيه به صف بستگان و صف كشندگانى سوگند ياد مى كند كه ديدگاه مفسّران در مورد آنها يكسان نيست والصّافات صَفاً... سوگند به صف بستگان كه صفى منظم و پرشكوه بسته اند.
2- فرودگاه آن
همه آيات اين سوره در مكّه و كنار كهن ترين معبد توحيد بر قلب مصفّاى پيامبر مهر و عدالت فرود آمده است. اين واقعيت را، هم محتواى آيات اين سوره نشانگر است، و هم روايات رسيده؛ چرا كه در آيات اين سوره از سويى عقائد و معارف اسلامى به ويژه دو اصل خداشناسى و شناخت معاد را طرح مى كند و از دگرسو در كالبد آيات و تعابير جالب و كوتاه، پوچى و پوكى بافته ها و پندارهاى شرك گرايان را روشن مى سازد.
3- شماره آيات و واژه هاى آن
اين سوره از ديدگاه بيشتر مفسران و قرآن پژوهان داراى يكصد و هشتاد دو آيه است، امّا به باور برخى شمار آيات آن، 181 آيه مى باشد. به دليل اين ديدگاه اشاره خواهد شد.
گفتنى است كه اين سوره از 800 واژه، و 3836 حرف پديد آمده است.
4- پاداش تلاوت شايسته آن در روايات
1- از پيامبر گرامى آورده اند كه فرمود:
و من قراء سورة الصّافات اعطى من الاجر عشر حسنات، بعدد كلّ جنّ و شيطان، و بتاعدت عنه مردة الشياطين، و بُرى ء من الشرك، و شهد له حافظاه يوم القيامه انّه كان مؤمناً بالمرسلين.(41)
هركس سوره مباركه «صافات» را آن گونه كه شايسته است تلاوت كند، به شمار هر جن و شيطانى به او ده پاداش ارزانى مى گردد و شيطانهاى سركش از او دور مى شوند و از آفت شرك پاك مى گردد و دو فرشته اى كه حافظ او هستند، در روز رستاخيز به سود او گواهى مى دهند كه او به همه پيام آوران خدا ايمان داشته است.
2- از ششمين امام نور آورده اند كه فرمود:
من قراء سورة صافات فى كلّ جمعة لم يزل محفوظاً من كلّ آفة، مدفوعاً عند كلّ بليةٍ فى حياته الدنيا، مرزوقاً فى الدّنيا با وسع ما يكون من الرّزق، و لم يعبد الله فى ماله و لا ولده و لا بدنه بسود من شيطان رجيم، و لا جبار عنيد، و ان مات فى يومه او ليلة بعثة الله شهيداً، و اماته شهيداً، و ادخله الجنة مع الشهداء فى درجة من الحسنة.
كسى كه سوره «صافات» را در هر روز جمعه اى تلاوت كند و به دركها و مفاهيم بلند آن دل سپارد، همچنان از هر آفت و خطرى محفوظ نگاه داشته شده و هر بلا و آفتى در زندگى اش از او دور مى گردد. خداى پر مهر گسترده ترين رزق و روزى را به او ارزانى مى دارد و خود، خاندان و فرزندان، دارايى و امكانات و جسم و جانش را هدف زيانها و آفتهاى هر شيطان رانده شده و هر گردنكش و بيدادگرى نمى سازد و اگر در آن روز و شبى كه اين سوره را تلاوت كرده است، جهان را بدرود گويد، خدا او را در زمره شهيدان راستين راه حق برمى انگيزد و او را شهيد از دنيا مى برد و در بهشتِ پرطراوت و زيبا با شهيدان راستين راه خدا هم رتبه و هم درجه اش مى سازد.
5- دورنمايى از مفاهيم و معارف آن
اين سوره مباركه بدان دليل كه در كنار كهن ترين معبد توحيد و تقوا بر قلب مصفا و جان پاك پيامبر فرود آمده است، در كران تا كران آياتش سخن از توحيدگرايى و يكتاپرستى، ايمان به آفريدگار هستى و فرارسيدن رستاخيز و جهان پس از مرگ، نفى شرك و كفر و پندارهاى شرك آلود و خرافى، همچون: خويشاوندى خدا با جنيان يا ديگر پديده ها، برملا ساخته پوچى و پوكى بافته ها و پندارهاى شرك گرايان در پرتو روشنگرى و دليل و برهان، توجه دادن به بهشت پرطراوت و زيبا و پاداش پرشكوه ايمان راستين و عمل شايسته و هشدار از آتش شعله ور دوزخ و كيفر و عذاب ستم و گمراهى و ولنگارى است.
6. إِنَّا زَيَّنَّا السَّمَاءَ الدُّنْيَا بِزِينَةٍ الْكَوَاكِبِ
 ما آسمان فرودين را به زيور ستارگان آراستيم
7. وَحِفْظًا مِنْ كُلِّ شَيْطَانٍ مَارِدٍ
[آن را] از [نزديك شدن ] هر شيطان سركشى نگاه داشتيم!
آشنايى با سوره ص
اين سوره مباركه، سى و هشتمين سوره از قرآن شريف است كه پيش از آغاز ترجمه و تفسير آيات آن به جاست كه با برخى از ويژگيهايش آشنا گرديم:
1- فرودگاه آن
اين سوره در حدود سالهاى 4 و 5 بعثت پيامبر گرامى در مكّه و در كنار كهن ترين معبد توحيد و اخلاص بر قلب پاك پيامبر مهر و راستى فرود آمد، و بر اين باور است كه همه ويژگيهاى سوره هاى مكّى در كران تا كران آيات و مفاهيم و معارف انسان ساز آن به روشنى هويداست.
2- شمار آيات و واژه ها و حروف آن
اين سوره از ديدگاه قاريان پيشين كوفه هشتاد و هشت آيه، از ديدگاه قاريان حجاز، بصره و شام هشتاد و شش آيه، و از ديدگاه برخى داراى هشتاد و پنج آيه است.
ديدگاه بهتر و شايسته تر همان ديدگاه نخست است و آيات اين سوره 88 آيه مى باشد.
گفتنى است كه اين سوره از 732 واژه و از 3062 حرف تشكيل شده و داراى بخشهاى متنوّع، مفاهيم بلند و معارف انسان ساز و ارزشمندى است.
3- نام اين سوره
نام اين سوره از آغازين آيه آن برگرفته شده است كه با «ص»، از حرف مقطّعه، يا حروف پراسرار قرآن شروع مى شود و مى فرمايد: «ص والقرآن ذى الذّكر.» صاد. سوگند به قرآن پراندرز!
4- پاداش تلاوت آن
از پيامبر گرامى در اين مرود آورده اند كه فرمود: «من قرءَ سورة «ص» اعطى من الأَجر بوزن كل جبل سخره الله لداود حسنات، و عصمه الله اَنْ يصر على ذنبٍ صغيراً او كبيراً.(91)
هركس سوره «ص» را بخواند هموزن هر كوهى كه خداى توانا آن را براى داود رام ساخت به او پاداش و «حسنه» ارزانى داشته و او را از اصرار ورزيدن به گناه كوچك و بزرگ مصونيت مى بخشد.
و نيز از پنجمين امام نور آورده اند كه فرمود:
مَنْ قرءَ سورة «ص» فى ليلة الجمعة اعطى من خيرالدنيا والاخرة ما لم يحيط احد من النّاس الابن مرسل او ملك مقرب، و ادخله الله الجنة و كلّ من احبّ من اهل بيته حتى خادمه الّذى يخدمه و ان كان ليس فى حدّ عياله... و آمنه الله يوم الفزها الاكبر(92)
هركس سوره «ص» را در شب جمعه تلاوت كند از سوى خدا به اندازه اى از خير اين جهان و جهان ديگر به او ارزانى گردد كه به هيچ كس، جز پيامبران رسالت داده شده و فرشتگان مقرّب بارگاه خدا ارزانى نشده باشد. خدا او و از خانواده اش هر آن كسى كه مورد محبت او باشد، حتى خدمتگزار او را گرچه همانند آنان نباشد و در خور شفاعت هم نگردد، همه را به بهشت پرطراوت و زيبا وارد مى سازد، و او را از بى تابى و هراس روز رستاخيز امنيّت مى بخشد. گفتنى است كه اين پاداش پرشكوه در گروه تلاوت خالصانه و حق طلبانه اين سوره و عمل شايسته و بايسته به مقررات آن و آراستگى به ارزشها و پيراستگى از ضد ارزشهاى مورد نظر قرآن است و نه تلاوت بدون ايمان و عمل شايسته و انسانى.
5- دورنمايى از محتواى اين سوره
اين سوره و آيات انسان ساز و تحوّل آفرين آن در مكّه فرود آمد، و درست به همين دليل بسان ديگر سوره هاى مكّى، بيشتر از مفاهيم عقيدتى و زيربنايى سخن دارد؛ از مفاهيم بلند و معارف انسان پرور و رهايى بخشى چون: دعوت به توحيدگرايى و يكتاپرستى، مبارزه فكرى و فرهنگى و عقيدتى و انسانى با آفت شرك و خرافات، ترسيم اصل دگرگونساز رسالت جهانى پيامبر اسلام، انتقاد از حق ستيزى و حق گريزى شرك گرايان و مخالفان وحى و رسالت، ترسيم فرازهايى از سرگذشت پرافتخار شمارى از پيامبران خدا، نمايش فرجام سياه بيدادگران و پايمال كنندگان حقوق مردم، دعوت به تقوا و پرهيزگارى و هشدار از گناه و تباهى، آفرينش انسان و نمايش موقعيت والاى او در بارگاه خدا، نويد نجات و رستگارى به شايستگان و شايسته كرداران، هشدار به عناصر و جريانهاى حق ستيز از عذاب دنيا و آخرت و ديگر مسائل و موضوعات ديگرى كه خواهد آمد.
آشنايى با  سوره زمر
سوره مباركه «زُمر» سى و نهمين سوره از سلسله سوره هاى قرآن شريف است. بجاست كه پيش از ورود به ترجمه و تفسير آيات انسان ساز آن به منظور آشنايى با مفاهيم بلند و معارف درس آموزش به نكاتى در اين مورد بنگريم:
1- نام آن
اين سوره داراى دو نام است و هر دو نام آن از خود آياتش برگرفته شده است.
نام نخستين اين سوره «زُمر» به مفهوم گروه ها و دسته هاست، و اين نام از آيات هفتاد تا پايان سوره برگرفته شده است؛ چرا كه در اين آيات روشنگرى مى كند كه در روز رستاخيز كه روز پاداش و كيفر رعايت كنندگان حقوق مردم و پايمال كنندگان آن است، مردم به صورت گروه گروه، به سوى سرنوشت محتوم يا جايگاه هماره خويش - بهشت يا دوزخ - سوق داده مى شوند. و سيق الذين اتقوا ربّهم الى الجنة زمراً...(126)
و نام ديگر آن «غُرف» به معناى «غرفه ها» است و اين نام نيز از آيه ديگرى از اين سوره كه از جايگاه پرواپيشگان در بهشت پرطراوت زيبا و «غرفه ها» و طبقه هاى فوقانى و زيباى بهشت سخن دارد برگرفته شده است. لكنّ الذين اتقوا ربّهم لهم غرف من فوقها غرف...(127)
2- فرودگاه آن
به باور گروهى از جمله «مجاهد» و... همه آيات اين سوره در مكّه و در كنار خانه خدا بر قلب پاك پيامبر مهر و رحمت فرود آمده است، امّا پاره اى بر اين باورند كه سه آيه آن، كه عبارت از آيه هاى 55- 53 و در مورد «وحشى» قاتل «حمزه» مى باشد، در مدينه، و ديگر آيات آن در مكّه فرود آمده است.
3- شماره آيات و واژه هاى آن
در شمارش آيات آن نيز اندك تفاوت به چشم مى خورد، چرا كه «شاميان» اين سوره را هفتاد و پنج آيه، «كوفيان» هفتاد و سه آيه و ديگر مسران و دانشوران هفتاد و دو آيه شمرده اند.
گفتنى است كه اين سوره از 1172 واژه و 4708 حرف ساخته شده است.
4- پاداش تلاوت آن
در روايات رسيده براى تلاوت شايسته و بايسته اين سوره پاداش بسيارى وعده داده شده است، براى نمونه:
1- از پيامبر گرامى آورده اند كه فرمود:
من قراء سروة الزّمر لم يقطع الله رجاه، و اعطاه تواب الخائفين الذين خاقوا الله تعالى.(128)
كسى كه سوره زمر را تلاوت كند خداى پرمهر اميدش را از مهر و رحمت حق به نااميدى تبديل نمى سازد، و پاداش پرشكوه كسانى را به او ارزانى مى دارد كه در زندگى از خدا حساب مى برند و گناه نمى كنند.
2- و از ششمين امام نور آورده اند كه فرمود:
من قراء سورةالزّمر اعطاهُ الله شرف الدّنيا والاخرة، واعزّه بلامال و لا عشيره حتى يهابه من يراه، و حرم جسده على النّار.(129)
كسى كه سوره زمر را تلاوت كند خداى فرزانه شرافت اين جهان و آن جهان را به او روزى مى سازد، و به او بدون ثروت بسيار و بستگان و ياران فراوان عزّت و اقتدار مى بخشد كه بدانيشان از او حساب مى برند، و سرانجام هم بدنش را بر آتش دوزخ حرام مى سازد.
نياز به يادآورى ندارد كه اين پاداش هاى پرشكوه نه براى تلاوت و ياآموزش و يا حفظ اين آيات و اين سوره، بلكه براى تلاوتى است كه مقدمه شناخت و عمل به قرآن باشد.
5- دورنمايى از مفاهيم و معارف آن
از آغاز بعثت پيامبر نور و فرود نخستين آيه قرآن بر آن حضرت تا هجرت به مدينه، سال هايى است كه پيامبر بيش از هر چيز در انديشه ايجاد تحول مطلوب در انديشه، فرهنگ، عقيده و يا بينش ها و گرايش هاست، چرا كه خُلق و خرد گفتار و كردار انسان ها از اين پايه ها و مايه هاى فكرى و عقيدتى سرچشمه مى گيرد. آرى، دوران مكّه دوران سازندگى فكرى و عقيدتى است، دوران برازندگى پايه ها و مايه ها و اساس شخصيت تك تك ايمان آورندگان به خدا و قرآن است و در اين راستا و روند سلاح و سرمايه پيروزى بخش و دگرگونساز پيامبر قرآن و خلق و خوى شايسته و بايسته و پرجاذبه آن حضرت است كه درست بسان قرآن بود. درست از اين زاويه است كه در سوره هايى كه در مكّه فرود آمده است بيش از همه چيز سخن در همين قلمرو فكرى و فرهنگى و عقيدتى است و سوره «زمر» نيز يكى از همين سوره هاست.
8. وَإِذَا مَسَّ الْإِنْسَانَ ضُرٌّ دَعَا رَبَّهُ مُنِيبًا إِلَيْهِ ثُمَّ إِذَا خَوَّلَهُ نِعْمَةً مِنْهُ نَسِيَ مَا كَانَ يَدْعُو إِلَيْهِ مِنْ قَبْلُ وَجَعَلَ لِلَّهِ أَنْدَادًا لِيُضِلَّ عَنْ سَبِيلِهِ قُلْ تَمَتَّعْ بِكُفْرِكَ قَلِيلًا إِنَّكَ مِنْ أَصْحَابِ النَّارِ
و هنگامى كه به اين انسان [رنج ] آسيبى برسد پروردگار خويش را - در حالى كه بازگشت كننده به سوى اوست - مى خواند، آن گاه هنگامى كه از سوى خود نعمتى به او ببخشد، آنچه را كه پيشتر براى [برطرف ساختن ] آن [خدا را ]مى خواند، فراموش مى كند، و براى خدا همتايانى قرار مى دهد تا [بدين بهانه ها و ابزارها خود و ديگران را] از راه او گمراه سازد. [هان اى پيامبر!] بگو: به كفرگرايى خويش اندكى بهره مند باش كه تو از آتشيانى!
25. كَذَّبَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَأَتَاهُمْ الْعَذَابُ مِنْ حَيْثُ لَا يَشْعُرُونَ
كسانى كه پيش از اينان بودند [نيز پيام آوران خدا را ]دروغگو شمردند، پس عذاب [خدا] از جايى كه درك نمى كردند به سراغ آنان آمد

امشب رحمت دوست جاریست، مانند رود، نه! مانند باران، اگر دلتان لرزید، بغضتان ترکید، کسی اینجا محتاج دعاست، اگر یادتان بود باران گرفت دعایی به حال من بیابان کنید. 

امشب سر مهربان نخلى خم شد،،، در كيسه نان بجاى خرما غم شد/ در كنج خرابه ها زنى شيون كرد ،،، همبازى كودكان كوفه كم شد..

امشب تمام آينه ها را
صدا كنيد. گاه اجابت است رو به سوي خداكنيد. اي دوستان آبرودار در نزد حق، درنيمه شب قدرمرا هم دعا كنيد.

مارا به دعا کاش فراموش نسازند
رندان سحر خیز که صاحب نفسانند

از عرش صدای ربنا می آید
آوای خوش خدا خدا می آید
فریاد که درهای بهشت باز کنید
مهمان خدا سوی خدا می آید

گويند كريم است و گنه مي بخشد......گيرم كه ببخشد زخجالت چه كنم

قاآني:شرمنده از آنيم که در روز مکافات/اندر خور عفو تو نکرديم گناهي

میگن هر موقع آب می نوشی بگو "یا حسین" این روزا وقتی آب می بینی و نمی نوشی ، آروم بگو "یا ابا الفضل"

یا رب ز تو امروز عطا می طلبم
هشیاری و بخشش خطا می طلبم
مقبولی روزه و نماز و طاعات
 از درگه لطفت به دعا می طلبم

یکی ازبهترین وقت های دعا که مستجاب میشه وقتی هست که از همه چیز نا امید
هستیم و یک ذره غرور هم نداریم . بخصوص اگر موقع افطار باشد . . .

كاش در اين رمضان لايق ديدار شوم / سحري با نظر لطف تو بيدار شوم
كاش منت بگذاري به سرم مهدي جان / تا كه هم سفره ي تو لحظه ي افطار شوم

مارا به دعا كاش نسازند فراموش / رندان سحرخيز كه صاحب نفسانند

 آیات منتخب جزء بیستمو یکم(سوره مبارکه عنکبون  از آیه۴۶وسوره روم وسوره لقمان وسوره سجده وسوره احزاب ازابتداالی۳۰)

62. اللَّهُ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ وَيَقْدِرُ لَهُ إِنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْ ٍ عَلِيمٌ

خداوند [يكتا] است كه روزى را براى هريك از بندگانش كه بخواهد فراخ مى سازد و [يا] براى او تنگ مى گرداند؛ بى گمان خدا به همه چيزى داناست.

آشنايى با سوره روم

اين سوره مباركه، سيمين سوره از قرآن شريف است كه پيش از آغاز ترجمه و تفسير آيات آن به برخى از مشخصّات آن اشاره مى شود:

1 - چرا سوره روم؟

نام اين سوره مباركه از آغازين آيات آن برگرفته شده است، چرا كه در اين آيات قرآن شريف از شكست ابرقدرت آن روز دنيا - كه «روم» بود - خبر داده و به طور شگفت آورى پيش بينى و پيشگويى مى كند كه اين شكست «روم» از «ايران» شكستى پاينده و نابود كننده نيست، بلكه به زودى پيروز خواهد شد و عجيب اين است كه تاريخ درستى اين پيشگويى را نشان داده و بدين وسيله ثابت كرد كه قرآن وحى الهى و دريافت دارنده آن پيام آور خدا و پيام رسان اوست: الم، غلبت الرّوم...

2 - فرودگاه آن

به باور گروهى از مفسّران از جمله «حسن»، همه آيات شصت گانه اين سوره، جز - يك آيه آن در مكهّ و در كنار خانه خدا، بر قلب پاك و مصفّاى پيامبر مهر و عدالت فرود آمده است. آيه اى كه در مدينه نازل شده، عبارت است از اين آيه شريفه كه مى فرمايد: فسبحان الله حين تمسون و حين تصبحون.(14) پس هنگامى كه به شب وارد مى گرديد و آن گاه كه به بامداد در مى آييد خدا را به پاكى و قداست ستايش كنيد.

شماره آيات و واژه هاى آن

در مورد شمار آيات اين سوره دو نظر آمده است:

1 - به باور قاريان «مكّه» و قاريان پيشين «مدينه» اين سوره داراى 59 آيه است.

2 - امّا به باور ديگران اين سوره داراى شصت آيه مى باشد. گفتنى است كه اين سوره 814 واژه، و از 3534 حرف تشكيل شده است.

پاداشت تلاوت آن

از پيامبر گرامى در اين مورد آورده اند كه فرمود:

و من قراءها كان له من الاجر عشر حسنات بعدد كل ملك سبّح للّه ما بين السماء و الأرض و ادرك ماضعّ فى يومه و ليلة.(15)

هركس سوره روم را تلاوت كند، پاداش پرشكوهى برابر ده حسنه به شماره هر فرشته اى كه در ميان آسمان و زمين خدا را مى ستايد، به او داده مى شود و نيز آنچه را كه در ميان آسمان و زمين خدا را مى ستايد، به او داده مى شود و نيز آنچه را در شبانه روز از دست داده است به آن خواهد رسيد.

5 - دورنمايى از محتواى اين سوره

اين سوره نيز با حروف اسرارآميز مقطّعه آغاز و از پى آن با يك پيش گويى و پيش بينى معجزه آسا و شگفت آورى ادامه مى يابد، دارد؛ و در اين راه است كه زنجيره اى از نشانه هاى قدرت بى كران و تدبير وصف ناپذير و دانش بى پايان او در كران تا كران آسمانها و زمين، خشكى و دريا، دستگاه شگفت انگيز وجود انسان، آفرينش او از خاك، قانون و نظام زوجيت و آفرينش همسر براى انسانها و مهر و محبّت عجيب حاكم در ميان آنان، قانون اسرارآميز و ناشناخته مرگ و حيات و... را به تابلو مى برد.

5. بِنَصْرِ اللَّهِ يَنصُرُ مَنْ يَشَاءُ وَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ

از يارى خداوند [شادمان خواهند گرديد، چرا كه ] او هركه را بخواهد يارى مى دهد؛ و او همان پيروزمند و مهربان است.

33. وَإِذَا مَسَّ النَّاسَ ضُرٌّ دَعَوْا رَبَّهُمْ مُنِيبِينَ إِلَيْهِ ثُمَّ إِذَا أَذَاقَهُمْ مِنْهُ رَحْمَةً إِذَا فَرِيقٌ مِنْهُمْ بِرَبِّهِمْ يُشْرِكُونَ

و هنگامى كه به مردم [نا آگاه و سست عقيده ] گزندى رسد، پروردگار خويش را - در حالى كه به سوى او باز مى گردند - مى خوانند؛ آن گاه هنگامى كه رحمتى از خود به آنان بچشاند، به ناگاه گروهى از آنان به پروردگارشان شرك مى ورزند.

41. ظَهَرَ الْفَسَادُ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ بِمَا كَسَبَتْ أَيْدِي النَّاسِ لِيُذِيقَهُمْ بَعْضَ الَّذِي عَمِلُوا لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ

تباهى [و بيداد] درخشكى و دريا، به سبب آنچه مردم به دست خود فراهم آوردند، پديدار شد، تا [خداى دادگر و فرزانه طعم تلخ ] پاره اى از آنچه را انجام داده اند به آنان بچشاند، شايد [از اين شيوه ناپسند خويش ] باز گردند.

آشنايى با سوره لقمان

اين سوره انسان ساز در شمار قرآن، سى ويكمين سوره است كه پيش از آغاز ترجمه و تفسير آيات روشنگر و الهام بخش آن به نكاتى در آشنايى با آن اشاره مى رود:

1 - چرا سوره لقمان؟

نام اين سوره مباركه «لقمان» است، و اين نام بلند و جاودانه از آيه دوازدهم آن برگرفته شده است، چرا كه در اين سوره، از «لقمان» آن مرد دانشور و فرزانه سخن به ميان آمده، و او به عنوان پدرى نمونه به تابلو رفته و اندرزهاى انسان ساز و ارزشمند او به فرزندش، در شمارى از آيات آمده است كه سخت در خور تدبّر تعمّق است. ولقد آتينا لقمان الحكمة ان اشكرللّه... (40)

2 - فرودگاه آن

در مورد فرودگاه اين سوره دو نظر است:

1 - به باور بيشتر مفسّران و دانشوران اين سوره در مكّه و در كنار كهن ترين خانه توحيد و تقوا بر زجاجه جان محمد (ص) فرود آمده است.

2 - امّا «ابن عباس» برآن است كه سه آيه از آيات آن در مدينه، و ديگر آيات آن در مكّه فرود آمده است. لازم به يادآورى است كه آيات سه گانه اى كه به باور «ابن عباس» در مدينه فرود آمده است، عبارتند از آيه هاى: 27، 28 و 29.

به باور ما همه آيات اين سوره از نظر محتوا و آهنگ، بسان سوره هايى است كه در مكّه فرود آمده، چرا كه در همه آيات سى وچند گانه اين سوره از شكوه و عظمت قرآن، صفات مردم توحيدگرا، نشانه هاى خدا در آفرينش، دلايل توحيدگرايى و يكتاپرستى و موضوع معاد و جهان پس از مرگ سخن رفته است.

3 - شمار آيات و واژه هاى آن

در اين مورد نيز دو نظر آمده است:

1 - به باور قاريان «حجاز» اين سوره داراى سى و سه آيه است.

2 -ت امّا از ديدگاه ديگر قاريانِ و مفسّران اين سوره از سى وچهار آيه تشكيل شده است. گفتنى است كه قاريان كوفه حروف مقطعه آغاز آن را يك آيه، و قاريان بصره و شام «مخلصين له الدّين» را يك آيه مى دانند.

اين سوره از 548 واژه، و از 2110 حرف ساخته شده است.

4 - پاداش تلاوت آن

1 - در اين مورد از پيامبر گرامى آورده اند كه فرمود:

من قراء سورة لقمان، كان لقمان له رفيقا يوم القيامه، و اعطى من الحسنات عشراً بعدد من عمل بالمعروف و عمل بالمنكر.(41)

كسى كه سوره «لقمان» را براى دريافت پيام آن، و عمل به مقررات و اندرزهايش تلاوت كند، در روز رستاخيز «لقمان» دوست و همنشين او خواهد بود، و به شمار كسانى كه كارهاى شايسته و خداپسندانه يا ناپسندانه انجام داده اند، ده حسنه به او داده مى شود.

2 - و از حضرت باقر عليه السلام آورده اند كه فرمود:

من قراء سورةَ لقمان فى كلّ ليلة و كلّ الله به فى ليلة ثلاثين ملكاً محفظونه من ابليس و جنوده حتى يصح، فاذا قرئها بالنّهار لم يزالوا يحفظونه من ابليس و جنوده حتّى يحسى:(42)

هركس سوره لقمان را در هر شب تلاوت كند، خداى فرزانه سى فرشته را براى نگهبانى از او خواهد گماشت، و آنها تا بامداد حفاظت از او را در برابر شيطان و سپاهيانش به عهده خواهند گرفت، و اگر در روز اين سوره را تلاوت كند، تا شامگاه آن روز همچنان فرشتگان او را از شرارت و وسوسه شيطان و لشكريانش حراست خواهند كرد.

5 - دورنمايى از محتواى آن

همان گونه كه اشاره رفت، اين سوره به نام «لقمان» آن فرزانه نامدار و آن دانشور و دانشمند شايسته كردارى است كه در زندگى دانش و بينش و بيان و عملكرد شايسته و خداپسندانه را به هم آميخته بود؛ همو كه افزون بر اينكه دانشورى فرزانه و نام آور است، پدرى نمونه و الهام بخش نيز مى باشد، و خدا فرازهايى از اندرزهاى انسان ساز او به فرزندش را به تابلو مى برد.

اين سوره كه در مكّه و دوران نزديك هجرت پيامبر فرود آمده، از نظر محتوا با سوره هاى مكّى هماهنگ است، از اين رو بسان برخى از سوره ها، با حروف مقطّعه آغاز و با بيان شكوه و عظمت قرآن و ترسيم وصف شايسته كرداران و مردم با ايمان، ادامه مى يابد، آن گاه زنجيره اى از نشانه هاى روشن و روشنگر وجود و يكتايى و عظمت آفريدگار هستى، قدرت و دانش بى كران خدا، حكمت و فرزانگى و هدفدارى، و عدالت او در آسمانها، زمين، كوه ها، جبندگان، فرود باران، و پرورش و شكوفايى گل ها و گياهان و طراوت و زيبايى درختان و ميوه هاى متنوّع را در چشم انداز حق جويان قرار مى دهد، و با بيان دلايل يكتايى آفريدگار هستى، شرك و شرك گرايان را به خاطر گرفتار آمدن در كمند دنباله روى و تعصب انگيزى و حق ستيزى به باد انتقاد مى گيرد، و سرانجام با بحث از معاد و جهان پس از مرگ و هشدار به انسان هاى سركش و مغرور و ده ها اندرز و صدها نكته الهام بخش در لابلاى اين بحث ها آن را به پايان مى رساند.

19. وَاقْصِدْ فِي مَشْيِكَ وَاغْضُضْ مِنْ صَوْتِكَ إِنَّ أَنكَرَ الْأَصْوَاتِ لَصَوْتُ الْحَمِيرِ

و در راه رفتن خود ميانه رو باش و بانگ خويش را فرود آر، كه ناپسندترين بانگها بانگ خران است.

33. يَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمْ وَاخْشَوْا يَوْمًا لَا يَجْزِي وَالِدٌ عَنْ وَلَدِهِ وَلَا مَوْلُودٌ هُوَ جَازٍ عَنْ وَالِدِهِ شَيْئًا إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ فَلَا تَغُرَّنَّكُمْ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا وَلَا يَغُرَّنَّكُمْ بِاللَّهِ الْغَرُورُ

هان اى مردم! از پروردگارتان پروا كنيد و از روزى بترسيد كه نه پدرى به كار فرزندش خواهد آمد [و گناه او را به دوش خواهد كشيد] و نه فرزندى به كار پدرش خواهد آمد [و عذابى را از او دور خواهد ساخت ]؛ بى گمان وعده خدا حق است، بنابراين مبادا كه زندگى دنيا [و زرق و برق آن ] شما را بفريبد؛ و مباد كه [شيطانِ ] فريبنده شما را به بخشندگى خدا فريب دهد.

آشنايى با سوره سجده

سى و دوّمين سوره از سوره هاى قرآن شريف، سوره مباركه «سجده» يا «مضاجع» است، كه پيش از آغاز ترجمه و تفسير آن به نكاتى در شناسنامه آن اشاره مى رود.

1 - چرا سوره سجده؟

نام جاودانه اين سوره را در پاره اى از روايات «سوره سجده» و در پاره اى از روايات «حم سجده»، گاهى بدان جهت كه پس از سوره لقمان آمده است، «سجده لقمان» و در برخى از روايات «الم تنزيل» خوانده اند همه اين نامها از پانزدهمين آيه اين سوره مباركه برگرفته شده است؛ چرا كه در اين آيه به هنگام وصف از انسان هاى توحيدگرا و با ايمان روشنگرى مى كند كه آنان مردمى هستند كه به آيات خدا ايمان آورده و به هنگام تلاوت آيات او به آنان، به نشان ستايش و سپاس او سجده مى گذارند.

و نيز اين سوره مباركه را تناسب شانزدهمين آيه آن «سوره مضاجع» ناميده اند.

2 - فرودگان آن

به باور همه مفسّران، جز سه آيه اين سوره مباركه كه در «مدينه» فرود آمده، ديگر آيات آن در «مكّه» و در كنار خانه خدا بر قلب مصفّاى پيامبر نور نازل شده است. آن سه آيه «مدنى» عبارتند از آيه هاى هيجده تا بيست؛ گرچه پاره اى برآنند كه اين سه آيه نيز بسان ديگر آيات در مكه فرود آمده، چرا كه با آيات مكّى هماهنگ است و نشانى از مدنى بودن آيات در آنها به چشم نمى خورد.

3 - شمار آيات و حروف آن

به باور بيشتر مفسّران شمار آيات اين سوره سى آيه، و به باور بصريان بيست ونه آيه است، كه بسيارى، از جمله قاريان حجاز، شام و برخى از قاريان كوفه، حروف مقطّعه آغاز آن را آيه اى به شمار آورده اند.

گفتنى است كه اين سوره داراى 380 واژه و داراى 1513 حرف است.

4 - پاداش تلاوت آن

1 - از پيامبر گرامى آورده اند كه فرمود:

من قراء «الم تنزيل» و «تبارك الّذى بيده الملك» فكانّما احيا ليلة القدر:(68)

كسى كه سوره سجده و ملك را تلاوت كند، بسان كسى است كه شب مبارك قدر را احيا و شب زنده دارى كرده است.

پيامبر گرامى آورده اند كه آن حضرت در همه شبها، اين دو سوره مباركه را، كه از فضيلت آنها سخن رفت، تلاوت مى كرد و آن گاه سر بر بستر مى نهاد و مى خوابيد.

«ليث» آورده است كه اين موضوع را به «طاوس» گفتم كه او به من گفت: اين دو سوره، از همه سوره هاى قرآن، ارجمندترند و هركس اين دو سوره را بخواند، شصت حسنه براى او نوشته شده و شصت گناه از پرونده عملش محو گرديده، و مقام و موقعيت او شصت درجه بالا مى رود.

2 - از حضر صادق عليه السلام آورده اند كه فرمود:

من قراء سوره السّجده فى كلّ ليلة جمعة اعطاه الله كتابه بيمينه، ولم يحاسبه بما كان منه، و كان من رفقاء محمد...(69)

كسى كه سوره سجده را در هر شب جمعه تلاوت كند، خدا نامه عملكرد او را به دست راست او داده و گذشته او را مى بخشد، و وى را از دوستان پيامبرش محمد (ص) و خاندان گرانقدر او قرار مى دهد. روشن است كه منظور از تلاوت و پاداش پرشكوه آن تلاوتى است كه سرآغاز انديشه، آهنگ و احساس مسؤليت و عمل به وظايف انسانى باشد.

5 - دورنمايى از محتواى اين سوره

اين سوره مباركه با ياد و نام بلند وبا عظمت خدا و حروف پر راز و رمز مقطعه آغاز گرديد و با ترسيم شكوه و عظمت قرآن شريف، اين جاودانه ترين سند رسالت پيامبر و نفى تهمت هاى شرك گرايان و اصلاح ستيزان ادامه مى يابد.

آن گاه زنجيره اى از نشانه هاى يكتايى و قدرت بى كران خدا در كران تا كران آسمانها و زمين را به تابلو مى برد، تا بدين وسيله انديشه ها را براى انديشه درست برانگيزد، و از پى آن از آفرينش شگفت آور انسان و ارزانى شدن ابزارهاى شناخت به او سخن مى گويد.

در ادامه آيات از مسئله مرگ و زندگى و رستاخيز پس از مرگ پيام دارد و از ميان مفاهيم گوناگون و معارف بسيار دل انگيز و انسان سازش ده ها پند و اندرز و نكته هاى درس آموز به ارمغان دار

16. تَتَجَافَى جُنُوبُهُمْ عَنْ الْمَضَاجِعِ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفًا وَطَمَعًا وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنفِقُونَ

وپهلوهایشان از بستر ها در دل شب دور میشودو پروردگارشان را با بیم و امید میخوانند و از انچه به انان روزی داده ایم انفاق میمنند

21. وَلَنُذِيقَنَّهُمْ مِنْ الْعَذَابِ الْأَدْنَى دُونَ الْعَذَابِ الْأَكْبَرِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ

و بى گمان ما پيش از آن عذاب بزرگتر، از عذاب نزديكتر به آنان خواهيم چشاند؛ باشد [كه به خود آيند و به سوى ما] باز گردند.

آشنايى با سوره احزاب

اين سوره مباركه در شمار قرآن سى وسومين سوره است؛ به جاست كه پيش از ترجمه و تفسير آيات روشن و انسان ساز آن به نكاتى در آشنايى با آن بنگريم:

1 - چرا سوره احزاب؟

به دو دليل نام اين سوره را «احزاب» خوانده اند:

الف - نخست اينكه حزبها و قبيله هاى اصلاح ناپذير و شرك گراى عرب به پندار خام و احمقانه خويش براى پيكار با قرآن و پيامبر و در هم كوبيدن اسلام و پيروانش، دست به دست هم داده و مدينه را محاصره نمودند و در نتيجه جنگ «خندق» يا «احزاب» روى داد كه با پيروزى پيامبر و ذلّت و خفّتن دشمنانش به پايان رسيد.

ب - ديگر بدان دليل كه اين واژه، در برخى از آيات اين سوره مباركه، به تناسب سخن از آن رويداد بزرگ و سرنوشت ساز، چندين بار به كار رفته و در حقيقت نام اين سوره از خود آيات آن برگرفته شده است.(86)

2 - فرودگاه آن

اين سوره مباركه در «مدينه» بر قلب مصفاى پيامبر گرامى فرود آمده است.

در اين مورد هم دانشوران و قرآن پژوهان اتفاق نظر دارند، و هم بخشى از آيات اين سوره كه از پيكار سرنوشت ساز «خندق» يا «احزاب»، و درس هايى كه بايد از آن گرفت سخن مى گويد، گواه اين حقيقت است.

افزون بر اين دو گروه و دو دليل، بخش هايى چندگانه آيات و مفاهيم و موضوعات متنوّع آن، كه از سفارش به فرمانبردارى از خدا آغاز مى گردد، و پس از نفى شمارى از خرافات و حق كشى هاى رايج خانوادگى و اجتماعى آن روز، و هشدار به همسران پيامبر كه بايد اسوه و الگوى جامعه باشند ادامه مى يابد و آن گاه با روشنگرى شايسته در مورد حجاب و عفاف، با دعوت به توحيدگرايى و يكتاپرستى و ايمان به جهان پس از مرگ به پايان مى رسد، خود گواه ديگرى بر مدنى بودن اين سوره و آيات آن است.

3 - شمار آيات و واژه هاى آن

اين سوره به باور همه مفسّران و دانشمندان داراى هفتاد و سه آيه است، اين آيات پس از نام بلند و پرشكوه خدا با خطاب به پيامبر آغاز، و با آخرين آيه كه از كيفر مشركان و منافقان سخن مى گويد به پايان مى رسد.

گفتنى است كه اين سوره 1288 واژه و 5896 حرف تشكيل شده، و در سال ششم از هجرت فرود آمده است.

4 - پاداش تلاوت آن

1 - در شكوه و فضيلت اين سوره از پيامبر گرامى آورده اند كه فرمود:

من قراء سورة الأحزاب و علمها اهله... اعطى الامان من عذاب القبر.(87)

كسى كه سوره احزاب را تلاوت كند و آن را به خانواده و نزديكانش آموزش دهد، به او، از عذاب قبر امان داده خواهد شد.

2 - و نيز از حضرت صادق عليه السلام آورده اند كه فرمود:

من كان كثير القرائة لسورة الأحزاب كان يوم القيامه فى جوار محمد(ص) و آله(88)

كسى كه سوره احزاب را بسيار تلاوت كند در سراى آخرت در همسايگى پيامبر و خاندان او خواهد بود.

روشن است كه اين پاداش ارزشمند و اين فضيلت و بهاى گران نه براى تلاوت تنهاى قرآن، بلكه براى تلاوتى است كه سرآغاز انديشه و فكر و مقدمه آگاهى و ايمان ژرف و براى زندگى عادلانه و درخور شأن انسان و رعايت شايسته حقوق او باشد.

5 - دور نمايى از محتواى آن

اين سوره، با نام بلند و جاودانه خدا آغاز مى گردد، و پس از آن روى سخن با پيامبر گرامى است و ضمن فراخواندن آن حضرت به پايدارى در راه ايمان و استوارى در پرواى خدا و عدم سازش كفر و بيداد با كفرگرايان و ظالمان، او را به توكل بر خدا توصيه مى كند، و به او اطمينان مى دهد كه خدا براى يارى و دفاع از او و راه و رسم عادلانه و افتخار آفرين اش بسنده است.

آن گاه پس از زمينه سازى مناسب و مساعد، به نفى و انكار شمارى از خرافاتِ دست و پا گير و ظالمانه خانوادگى و اجتماعى پرداخته و راه درست را پيش پاى بندگان حق جوى خدا قرار مى دهد تا دنيايى عادلانه و انسانى بسازند.

در شمارى از آيات به بيان پيكار «خندق» و رويدادهاى تكاندهنده و درس آموز آن مى پردازد، و برخى راز و رمز صعودها و سقوطها را در چشم انداز دانشوران و قرآن پژوهان قرار مى دهد.