درباره وبلاگ
دوست عزیز به وبلاگ گروهی ما خوش آمدید!ممنون از وقتی که برای خوندن مطالب صرف میکنید. پذیرای نظر لطف شما خواهیم بود.
چهارشنبه یازدهم دی 1387
غزه در اتش و خون
فرا رسيدن ماه محرم، ماه شهادت حضرت امام حسين ( ع ) بر تمام شيعيان حضرتش تسليت باد.
محرم و عاشورا
* محرم ماهي است كه عدالت در مقابل ظلم و حق در مقابل باطل قيام كرده ، و به اثبات رسانده است كه در طول تاريخ ، هميشه حق بر باطل پيروز شده است*
غزه در اتش و خون
http://www.moqavemat.ir/ (سایت مقاومت اسلامی لبنان )
رژیم صهیو نیستی در روز روشن دست به هولوکاست تازهای ضد فلسطینیها در غزه زد که این مساله به معنای مرگ تدریجی بیش از ۱/۵میلیون فلسطینی در غزه است. ادامه حملات نظامی ارتش رژیم صهیونیستی به غزه مایه ننگی برای ملتها و رهبران عرب است
http://ghademon.parsiblog.com/Archive58383.htmمنبع
منبع http://bluenotebook.parsiblog.com/
http://moqavemat.ir منبع
پنجشنبه سی ام آبان 1387
ارامش
با سلام به همه دوستان 
|
|
سوره الحج
به نام خداوند بخشنده بخشايشگر
اينان دو گروهند كه درباره پروردگارشان به مخاصمه و جدال پرداختند; كسانى كه كافر شدند، لباسهايى از آتش براى آنها بريده شده، و مايع سوزان و جوشان بر سرشان ريخته مىشود; (19)
آنچنان كه هم درونشان با آن آب مىشود، و هم پوستهايشان. (20)
و براى آنان گرزهايى از آهن (سوزان) است. (21)
هر گاه بخواهند از غم و اندوههاى دوزخ خارج شوند، آنها را به آن بازمىگردانند; و (به آنان گفته مىشود:) بچشيد عذاب سوزان را! (22)
خداوند كسانى را كه ايمان آورده و اعمال صالح انجام دادهاند، در باغهايى از بهشت وارد مىكند كه از زير درختانش نهرها جارى است; آنان با دستبندهايى از طلا و مرواريد زينت مىشوند; و در آنجا لباسهايشان از حرير است. (23)
و بسوى سخنان پاكيزه هدايت مىشوند، و به راه خداوند شايسته ستايش، راهنمايى مىگردند. (24)
كسانى كه كافر شدند، و مؤمنان را از راه خدا بازداشتند، و (همچنين) از مسجد الحرام، كه آن را براى همه مردم، برابر قرار داديم، چه كسانى كه در آنجا زندگى مىكنند يا از نقاط دور وارد مىشوند (،مستحق عذابى دردناكند); و هر كس بخواهد در اين سرزمين از راه حق منحرف گردد و دست به ستم زند، ما از عذابى دردناك به او مىچشانيم! (25)
(به خاطر بياور) زمانى را كه جاى خانه (كعبه) را براى ابراهيم آماده ساختيم (تا خانه را بنا كند; و به او گفتيم:) چيزى را همتاى من قرار مده! و خانهام را براى طوافكنندگان و قيامكنندگان و ركوعكنندگان و سجودكنندگان (از آلودگى بتها و از هر گونه آلودگى) پاك ساز! (26)
و مردم را دعوت عمومى به حج كن; تا پياده و سواره بر مركبهاى لاغر از هر راه دورى بسوى تو بيايند... (27)
تا شاهد منافع گوناگون خويش (در اين برنامه حياتبخش) باشند; و در ايام معينى نام خدا را، بر چهارپايانى كه به آنان داده است، (به هنگام قربانىكردن) ببرند; پس از گوشت آنها بخوريد; و بينواى فقير را نيز اطعام نماييد! (28)
سپس، بايد آلودگيهايشان را برطرف سازند; و به نذرهاى خود وفا كنند; و بر گرد خانه گرامى كعبه، طواف كنند. (29)
خوش اومدین به وبلاگ خودتون .
این وبلاگ متعلق به همه اعضا کاروان مردمانی هاست
سوره آل عمران
به نام خداوند بخشنده بخشايشگر
(اى پيامبر!) هرگز گمان مبر كسانى كه در راه خدا كشته شدند، مردگانند! بلكه آنان زندهاند، و نزد پروردگارشان روزى داده مىشوند. (169)
آنها بخاطر نعمتهاى فراوانى كه خداوند از فضل خود به ايشان بخشيده است، خوشحالند; و بخاطر كسانى كه هنوز به آنها ملحق نشدهاند ( مجاهدان و شهيدان آينده )، خوشوقتند; (زيرا مقامات برجسته آنها را در آن جهان مىبينند; و مىدانند) كه نه ترسى بر آنهاست، و نه غمى خواهند داشت. (170)
و از نعمت خدا و فضل او (نسبت به خودشان نيز) مسرورند; و (مىبينند كه) خداوند، پاداش مؤمنان را ضايع نمىكند; (نه پاداش شهيدان، و نه پاداش مجاهدانى كه شهيد نشدند). (171)
آنها كه دعوت خدا و پيامبر (ص) را، پس از آن همه جراحاتى كه به ايشان رسيد، اجابت كردند; (و هنوز زخمهاى ميدان احد التيام نيافته بود، به سوى ميدان «حمرار الاسد» حركت نمودند;) براى كسانى از آنها، كه نيكى كردند و تقوا پيش گرفتند، پاداش بزرگى است. (172)
اينها كسانى بودند كه (بعضى از) مردم، به آنان گفتند: «مردم ( لشكر دشمن ) براى (حمله به) شما اجتماع كردهاند; از آنها بترسيد!» اما اين سخن، بر ايمانشان افزود; و گفتند: «خدا ما را كافى است; و او بهترين حامى ماست.» (173)
به همين جهت، آنها (از اين ميدان،) با نعمت و فضل پروردگارشان، بازگشتند; در حالى كه هيچ ناراحتى به آنان نرسيد; و از رضاى خدا، پيروى كردند; و خداوند داراى فضل و بخشش بزرگى است. (174)
اين فقط شيطان است كه پيروان خود را (با سخنان و شايعات بىاساس،) مىترساند. از آنها نترسيد! و تنها از من بترسيد اگر ايمان داريد! (175)
كسانى كه در راه كفر، شتاب ميكنند، تو را غمگين نسازند! به يقين، آنها هرگز زيانى به خداوند نمىرسانند. (بعلاوه) خدا مىخواهد (آنها را به حال خودشان واگذارد; و در نتيجه،) بهرهاى براى آنها در آخرت قرار ندهد. و براى آنها مجازات بزرگى است! (176)
(آرى،) كسانى كه ايمان را دادند و كفر را خريدارى كردند، هرگز به خدا زيانى نمىرسانند; و براى آنها، مجازات دردناكى است! (177)
آنها كه كافر شدند، (و راه طغيان پيش گرفتند،) تصور نكنند اگر به آنان مهلت مىدهيم، به سودشان است! ما به آنان مهلت مىدهيم فقط براى اينكه بر گناهان خود بيفزايند; و براى آنها، عذاب خواركنندهاى (آماده شده) است! (178)
چنين نبود كه خداوند، مؤمنان را به همانگونه كه شما هستيد واگذارد; مگر آنكه ناپاك را از پاك جدا سازد. و نيز چنين نبود كه خداوند شما را از اسرار غيب، آگاه كند (تا مؤمنان و منافقان را از اين راه بشناسيد; اين بر خلاف سنت الهى است;) ولى خداوند از ميان رسولان خود، هر كس را بخواهد برميگزيند; (و قسمتى از اسرار نهان را كه براى مقام رهبرى او لازم است، در اختيار او مىگذارد.) پس (اكنون كه اين جهان، بوته آزمايش پاك و ناپاك است،) به خدا و رسولان او ايمان بياوريد! و اگر ايمان بياوريد و تقوا پيشه كنيد، پاداش بزرگى براى شماست. (179)
فکر میکنم یه کم استراحت روحی برای هممون لازم باشه
اس ام اس دوستانه 
آدم ها نمی تونن تغییر کنن . رابطه ها نمی تونن عوض بشن . دنیا نمی تونه ثابت بمونه
ولی یک دوست تا ابد می تونه یک دوست بمونه ...
سحرگاهان که شبنم آیتی از پاک بودن را به گل ها هدیه می بخشدبه آن محراب پاکش آرزو کردن برایت: خوب دیدن ، خوب بودن ، خوب ماندن را ..
لحظه ها خاطره اند... 
زندگی شوق تمنای همین خاطره هاست
اس ام اس طنز
به علت گرانی مواد شوینده ، از این پس نظافت یک پنجم ایمان است!
آقایون وقتی میخوان کاری رو انجام بدن : اول خوب فکر میکنند.
بعد به حرف دلشون گوش میکنن ، بعد به خدا توکل میکنن و ...در آخر کاری رو انجام میدن که زنشون میگه !!
غضنفر میره نونوایی ، یه 5 ریالی میده به نانوا، نانوا میگه 5 ریالی که نون نمیشه !
غضنفر میگه : صداشو در نیار من ماکسی میلیانوس هستم !!!
به غضنفر میگن وبا اومده . میگه : چیچی آورده ؟!!!
گه یه روز بریو بریو بریو بریو بریو بریو بریو بری... به خونتون هم نرسی تازه می فهمی که کلاغه توی قصه ها چی میکشه !
چرخهی زندگی مردها : بچگی : مامان ذلیل . جونی دوست دختر ذلیل . میان سالی : زن ذلیل . پیری : فرزند ذلیل . بعد از مرگ : ذلیل مرده
مرد آمد و دردی به دل عالم شد
از روز ازل قسمت زن ها غم شد
در دفتر خاطرات حوا خواندم
جانم به لبم رسید تا آدم ، آدم شد!!!
شعار جدید روز 22 بهمن :
22 لیتر بنزین ریختم تو موتور گازی ، رفتم دختر بازی
الله یاور ماست ، 110 دنبال ماست !
عاشقانه ی یک راننده :
روزی به تهیه ی رطب خواهم رفت
این راه به روز یا به شب خواهم رفت
آن یار عزیز اگر بخواهد تا بم
با خاور خود دنده عقب خواهم رفت
از یه کچل می پرسن اسم شامپوت چیه؟ می گه من از شیشه پاک کن استفاده می کنم!
غضنفر میره از بانک وام بگیره ضامن نداشته منفجر میشه!
عاشق اون نیست که واسه عشقش توی سرما آتیش روشن کنه
عاشق اونیه که کتشو بده به عشقش ، خودش سرما بخوره ، 6تا آمپول بزنه ، دهنش سرویس بشه تا دیگه از این غلطا نکنه !!!
زندگی مثل بازی شطرنجه !
.
.
.
.
.
.
البته تو خیلی بچه ای برو همون منچتو بازی کن
صداتو میخوام نه برای لطافتش 
، برای اینکه پشت وانت داد بزنی نمکیه !!!!
می دونی فرق تو با میرزا نوروز چیه؟ نمی دی!
میرزا نوروز پول داشت، کفش نمی خرید، تو موبایل داری SMS
مخصوص نیمه شب:
عروسک قشنگ من قرمز پوشیده / تو رختخواب مخمل آبیش خوابیده
عروسک من چشماتو وا کن / اس ام اس تو حالا نگاه کنعروسکم اوسگول شدی برو لالا کن! 
09351234567 این شماره پینوکیو است، بهش زنگ بزن ببین چه طوری آدم شده، شاید تو هم آدم شدی!
دوست ندارم به اندازه خورشید چون غروب میکنه دوست دارم به اندازه روت که هیچ وقت کم نمیشه
سلام
.
.
.
. چیه حالا دنبالم راه افتادی نمیشه بهت یه سلام کرد
یه اس ام اس اون پایین برات نوشتم بخون
.
.
.
.
اس ام اس 
با عشق در قلبم سه کوه درست میشه
کوه وفا کوه صداقت
کوهی که هر وقت بهم گفتی دوست ندارم بزنم تو سرت تا بمیری 
خیلی پستی .
......و بلندی در زندگی وجود داره که باید ازش گذشت
دوست دارم یه عالمه اندازه یه قابلمه .من عاشق تو هستم تو قابلمه نشستم یه لنگه کفش تو دستم منتظر تو هستم
http://www.amoosaeed.blogfa.com/
اگر تو با من باشی ، چراغ خونه ام باشی
.
.
.
.
. اونقدر روشن خاموشت می کنم تا بسوزی!
این اس ام اس رو به 4 دلیل برات می فرستم: تو قندی...
1- دوستت دارم
2- خیلی باحالی
3- به یادتم
4- ارزش زنگ زدن رو نداری!
نباتی...
شکلاتی...
عسلی...
یا که شیرینی نداری بدی من با چاییم بخورم؟
می دونی اگه توی یک جیبت 80هزار تومان و توی جیب دیگرت یه چک پول باشه چی می شه؟
بابات داد می زنه می گه: پدرسوخته! چرا شلوار منو پوشیدی؟
من گلم تو منگلی... با هم میشم گلمنگلی
http://www.smsjoon.mihanblog.com/Post-174.ASPX
از آسمون پیغام رسید ک
ه خدا یکی از فرشته هاشو دزدیده شده ولی من تورو لو نمیدم که منو از اون بالا دزدیدی !!!
برات میمیرم
---------------------o
/l\
JL
از طرف پینو کیو !
اگر پرنده پرواز یادش بره,اگر شیرین فرهاد یادش بره,اگر ماهی دریا یادش بره, من پول اس ام اس
هایی رو که برات دادم یادم نمیره!!
لبخند راهی است برای زیبا شدن
.
.
.
.
.
تو نیشت رو ببند! فایده نداره!توزیبا بشو نیستی 
سلام چطوری؟ دیشب خوابتو دیدم با یه لباس نارنجی اومدی در خونمون
هر چی گفتم بیا تو نیومدی گفتی برو آشغالاتونو ور دار بیار
5 راه آدم شدن:
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
کنجکاو نشو تو آدم بشو نیستی
%^*)(_+_++_[]**&؛؛^،^آ«ۀۀل،؛،،ریال%$^&^*&) ,()_[()&&*^^
((()__&^^%%$$#&)(_+_+)**&&%
$#$#$@#@%&,آ)ـ[__+_*&^%%$$ِ
.
.
.
.
.
این رو فرستادم تا مشغول باشی و دست تو دماغت نکنی
امیدوارم که پله های ترقی رو یکی یکی تی بکشی
............ ......... ......... ......... ......... ......... ......... ......... ......... ......... ......... ......... ......... ......... ......... ......... ......... ......... ......... ......... ......... ......... ......... ......... ......... ......... ......... ......... ......... ......... ......... ......... ......... ......... ......... ......... ......... ......... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
الهی قربون چشات بشم که دنبال اس ام اس میگرده
"چقدر ماهی"
.
.
.
.
.
.
.
><))):> <:)))>< ><))):> ><))):> <:)))><
<:)))>< ><))):> ><))):> <:)))><
ببخشید بد موقع مزاحم شدم،میخواستم قربونت برم،از کدوم طرف باید برم؟
تو را عذ سمیم غلب دوصت دارم...چیه؟مگه بی صوادا دل ندارن؟
من سر راه تو دامی از عشق پهن کردم اما تو به سرعت از کنار آن رد شدی و گفتی Mig Mig
!
گل خوشگلی رو پشت ویترین گل فروشی دیدم!!!
.
.
.
.
.
خواستم برات بخرمش.
.
.
.
.
.
به فروشنده گفتم اون گل چیه؟
.
.
.
.
.
.
گفت اون گل نیست آینه ست!
تو را از گُل نه از گِل آفریدند
ز عطر یاس و سنبل آفریدند
نمی دانم تو را با این همه حسن
چرا اینگونه منگل آفریدند
در طواف شمع میگفت این سخن پروانه ای
سر پیچ سبقت نگیر جانا مگر دیوانه ای
دویدمو دویدم به قلکم رسیدم 
زدم اونو شکستم ، تا پول بیاد به دستم
هیچی نبود تو قلک ، بجز یه سوسک کوچک
سوسکه بگم چیکار کرد؟ ترسیدو زود فرار کرد
خونه ی اون خراب شد ، دلم واسش کباب شد
دویدمو دویدم رفتم برای سوسکه قلک نو خریدم
نظر گوته در باره حافظ
تعبیر:متکبر و خودپرست نباش. دوستانت را از خود نرنجان. روزگار به تندی سپری می شود. بهتر است به جای غم و شادی های زندگی، فکر کنی و با دوستان و خانواده، راحت و آسوده زندگی کنی.
گوته شاعر آلمانی در باره حافظ می گوید:
اگر هم دنیا به سر آید , ای حافظ آسمانی آرزو دارم که تنها با تو و در کنار تو باشم و چون برادری , هم در شادی و هم در غمت شرکت جویم . همراه تو باده نوشم و چون تو عشق ورزم , زیرا این افتخار زندگی من و مایه حیات من است . ای طبع سخن گوی من , اکنون که از حافظ ملکوتی الهام گرفته ای به نیروی خود نغمه سرایی کن و آهنگی ناگفته پیش آر , زیرا امروز پیرتر و جوانتر از همیشه ای .
http://hamehfanharif.blogfa.com/
با دیدن این نوشته توی این وبلاگ که برامون ادرس تو نظرات گذاشتن باز نتونستم جلو خودمو بگیرم
در ضمن امیدوارم به کسی بر نخوره چون فال خودم بدتر از همه شد 
برای خانوم *:
| صبح است و ژاله میچکد از ابر بهمنی | برگ صبوح ساز و بده جام يک منی | |
| در بحر مايی و منی افتادهام بيار | می تا خلاص بخشدم از مايی و منی | |
| خون پياله خور که حلال است خون او | در کار يار باش که کاريست کردنی | |
| ساقی به دست باش که غم در کمين ماست | مطرب نگاه دار همين ره که میزنی | |
| می ده که سر به گوش من آورد چنگ و گفت | خوش بگذران و بشنو از اين پير منحنی | |
| ساقی به بینيازی رندان که می بده | تا بشنوی ز صوت مغنی هوالغنی |
تعبیر:متکبر و خودپرست نباش. دوستانت را از خود نرنجان. روزگار به تندی سپری می شود. بهتر است به جای غم و شادی های زندگی، فکر کنی و با دوستان و خانواده، راحت و آسوده زندگی کنی.
برای خانوم ازاده :
| که برد به نزد شاهان ز من گدا پيامی | که به کوی می فروشان دو هزار جم به جامی | |
| شدهام خراب و بدنام و هنوز اميدوارم | که به همت عزيزان برسم به نيک نامی | |
| تو که کيميافروشی نظری به قلب ما کن | که بضاعتی نداريم و فکندهايم دامی | |
| عجب از وفای جانان که عنايتی نفرمود | نه به نامه پيامی نه به خامه سلامی | |
| اگر اين شراب خام است اگر آن حريف پخته | به هزار بار بهتر ز هزار پخته خامی | |
| ز رهم ميفکن ای شيخ به دانههای تسبيح | که چو مرغ زيرک افتد نفتد به هيچ دامی | |
| سر خدمت تو دارم بخرم به لطف و مفروش | که چو بنده کمتر افتد به مبارکی غلامی | |
| به کجا برم شکايت به که گويم اين حکايت | که لبت حيات ما بود و نداشتی دوامی | |
| بگشای تير مژگان و بريز خون حافظ | که چنان کشندهای را نکند کس انتقامی |
تعبیر:در این راه خود را تنها و بی کس احساس می کنی. البته خودت نیز مقصری. بهتر است که این بار با تعقل و تعمق، همه ی جوانب کار را بسنجی و سپس شروع به کار کنی. دوست را از دشمن بازشناس و به هر کس اعتماد نکن. وجود دوستان واقعی را غنیمت بدان و از آنها کمک بخواه. بیشتر به همت و اراده ی خود متکی باش.
برای خانوم مریم :
| نقد صوفی نه همه صافی بیغش باشد | ای بسا خرقه که مستوجب آتش باشد | |
| صوفی ما که ز ورد سحری مست شدی | شامگاهش نگران باش که سرخوش باشد | |
| خوش بود گر محک تجربه آيد به ميان | تا سيه روی شود هر که در او غش باشد | |
| خط ساقی گر از اين گونه زند نقش بر آب | ای بسا رخ که به خونابه منقش باشد | |
| ناز پرورد تنعم نبرد راه به دوست | عاشقی شيوه رندان بلاکش باشد | |
| غم دنيی دنی چند خوری باده بخور | حيف باشد دل دانا که مشوش باشد | |
| دلق و سجاده حافظ ببرد باده فروش | گر شرابش ز کف ساقی مهوش باشد |
تعبیر:کارها را آسان نگیر و سهل انگاری را رها کن. تلاش و کوشش انسان را به همه چیز می رساند. از شکست ها نترس و از آنها به عنوان تجربه استفاده کن. هر کاری محتاج صداقت و ایمان است. با تظاهر و عوام فریبی به جایی نخواهی رسید.
خانوم مینا :
| شراب تلخ میخواهم که مردافکن بود زورش | که تا يک دم بياسايم ز دنيا و شر و شورش | |
| سماط دهر دون پرور ندارد شهد آسايش | مذاق حرص و آز ای دل بشو از تلخ و از شورش | |
| بياور می که نتوان شد ز مکر آسمان ايمن | به لعب زهره چنگی و مريخ سلحشورش | |
| کمند صيد بهرامی بيفکن جام جم بردار | که من پيمودم اين صحرا نه بهرام است و نه گورش | |
| بيا تا در می صافيت راز دهر بنمايم | به شرط آن که ننمايی به کج طبعان دل کورش | |
| نظر کردن به درويشان منافی بزرگی نيست | سليمان با چنان حشمت نظرها بود با مورش | |
| کمان ابروی جانان نمیپيچد سر از حافظ | وليکن خنده میآيد بدين بازوی بی زورش |
تعبیر:دنیا آنقدر ارزش ندارد که به خاطر منافع زودگذر خود را به رنج و زحمت بیندازی و حق دیگران را پایمال کنی. آرزوهای دست نیافتنی را رها کن و فریب ظواهر زندگی را نخور. اسرار خود را با هر کسی در میان نگذار.
خانوم مرجان :
| بشری اذ السلامه حلت بذی سلم | لله حمد معترف غايه النعم | |
| آن خوش خبر کجاست که اين فتح مژده داد | تا جان فشانمش چو زر و سيم در قدم | |
| از بازگشت شاه در اين طرفه منزل است | آهنگ خصم او به سراپرده عدم | |
| پيمان شکن هرآينه گردد شکسته حال | ان العهود عند مليک النهی ذمم | |
| میجست از سحاب امل رحمتی ولی | جز ديدهاش معاينه بيرون نداد نم | |
| در نيل غم فتاد سپهرش به طنز گفت | ان قد ندمت و ما ينفع الندم | |
| ساقی چو يار مه رخ و از اهل راز بود | حافظ بخورد باده و شيخ و فقيه هم |
تعبیر:به زودی به مراد و آرزوی خود می رسی. قدر لحظات را بدان و موقعیت شناس باش. در غیر اینصورت نادم و پشیمان خواهی شد. با هر کسی راز خود را در میان نگذار.
خانوم مژده :
| ای رخت چون خلد و لعلت سلسبيل | سلسبيلت کرده جان و دل سبيل | |
| سبزپوشان خطت بر گرد لب | همچو مورانند گرد سلسبيل | |
| ناوک چشم تو در هر گوشهای | همچو من افتاده دارد صد قتيل | |
| يا رب اين آتش که در جان من است | سرد کن زان سان که کردی بر خليل | |
| من نمیيابم مجال ای دوستان | گر چه دارد او جمالی بس جميل | |
| پای ما لنگ است و منزل بس دراز | دست ما کوتاه و خرما بر نخيل | |
| حافظ از سرپنجه عشق نگار | همچو مور افتاده شد در پای پيل | |
| شاه عالم را بقا و عز و ناز | باد و هر چيزی که باشد زين قبيل |
تعبیر:شاهد مقصود از تو دور است. برای رسیدن به آن صبر و تحمل لازم است. پشتکار داشته باش و مأیوس نشو. کسی را دوست داری که باید برای رسیدن به او صداقت و صبر داشته باشی.
خانوم انیس:
| ماهم اين هفته برون رفت و به چشمم ساليست | حال هجران تو چه دانی که چه مشکل حاليست | |
| مردم ديده ز لطف رخ او در رخ او | عکس خود ديد گمان برد که مشکين خاليست | |
| میچکد شير هنوز از لب همچون شکرش | گر چه در شيوه گری هر مژهاش قتاليست | |
| ای که انگشت نمايی به کرم در همه شهر | وه که در کار غريبان عجبت اهماليست | |
| بعد از اينم نبود شابه در جوهر فرد | که دهان تو در اين نکته خوش استدلاليست | |
| مژده دادند که بر ما گذری خواهی کرد | نيت خير مگردان که مبارک فاليست | |
| کوه اندوه فراقت به چه حالت بکشد | حافظ خسته که از ناله تنش چون ناليست |
تعبیر:انتظار شما طولانی شده است اما نا امید نباش زیرا انتظارت به پایان خواهد رسید و به مطلوب خود خواهی رسید
اقایان ) انشاالله که برداشت بد نکنند این فال به قصدی برای اونها گرفته نمیشه و در صورت تمیایل بفرمایند تا دیگر براشان فال هم نگیریم
جناب اقای صداقت :
| وقت را غنيمت دان آن قدر که بتوانی | حاصل از حيات ای جان اين دم است تا دانی | |
| کام بخشی گردون عمر در عوض دارد | جهد کن که از دولت داد عيش بستانی | |
| باغبان چو من زين جا بگذرم حرامت باد | گر به جای من سروی غير دوست بنشانی | |
| زاهد پشيمان را ذوق باده خواهد کشت | عاقلا مکن کاری کورد پشيمانی | |
| محتسب نمیداند اين قدر که صوفی را | جنس خانگی باشد همچو لعل رمانی | |
| با دعای شبخيزان ای شکردهان مستيز | در پناه يک اسم است خاتم سليمانی | |
| پند عاشقان بشنو و از در طرب بازآ | کاين همه نمیارزد شغل عالم فانی | |
| يوسف عزيزم رفت ای برادران رحمی | کز غمش عجب بينم حال پير کنعانی | |
| پيش زاهد از رندی دم مزن که نتوان گفت | با طبيب نامحرم حال درد پنهانی | |
| میروی و مژگانت خون خلق میريزد | تيز میروی جانا ترسمت فرومانی | |
| دل ز ناوک چشمت گوش داشتم ليکن | ابروی کماندارت میبرد به پيشانی | |
| جمع کن به احسانی حافظ پريشان را | ای شکنج گيسويت مجمع پريشانی | |
| گر تو فارغی از ما ای نگار سنگين دل | حال خود بخواهم گفت پيش آصف ثانی |
تعبیر:قدر لحظات عمر خود را بدان و آن ها را به راحتی از دست نده. راز خود را با نامحرمان در میان نگذار تا دچار دردسر و حسادت دیگران نشوی. برای رسیدن به هدف باید تلاش کنی. مراقب کارهای خود باش و با تعقل و تفکر و صبر و آرامش کار کن تا با سهل انگاری خود را دچار انحراف و شکست نکنی و پشیمان نشوی.
جناب حسنوند:
| تاب بنفشه میدهد طره مشک سای تو | پرده غنچه میدرد خنده دلگشای تو | |
| ای گل خوش نسيم من بلبل خويش را مسوز | کز سر صدق میکند شب همه شب دعای تو | |
| من که ملول گشتمی از نفس فرشتگان | قال و مقال عالمی میکشم از برای تو | |
| دولت عشق بين که چون از سر فقر و افتخار | گوشه تاج سلطنت میشکند گدای تو | |
| خرقه زهد و جام می گر چه نه درخور همند | اين همه نقش میزنم از جهت رضای تو | |
| شور شراب عشق تو آن نفسم رود ز سر | کاين سر پرهوس شود خاک در سرای تو | |
| شاهنشين چشم من تکيه گه خيال توست | جای دعاست شاه من بی تو مباد جای تو | |
| خوش چمنيست عارضت خاصه که در بهار حسن | حافظ خوش کلام شد مرغ سخنسرای تو |
تعبیر:این همه صبر و کوشش و استقامتی که در راه رسیدن به مقصود تحمل کرده ای، ثمره ی خوب و مساعدی در پی خواهد داشت. برای رسیدن به مقصود از هر راهی که می توانی بهره بگیر، به شرط آنکه به دیگران صدمه نزنی. هوا و هوس را از وجود خود پاک کن و عاشقانه و صادقانه به هدف خود ایمان داشته باش.
جناب خلیلی :
| اگر به کوی تو باشد مرا مجال وصول | رسد به دولت وصل تو کار من به اصول | |
| قرار برده ز من آن دو نرگس رعنا | فراغ برده ز من آن دو جادوی مکحول | |
| چو بر در تو من بینوای بی زر و زور | به هيچ باب ندارم ره خروج و دخول | |
| کجا روم چه کنم چاره از کجا جويم | که گشتهام ز غم و جور روزگار ملول | |
| من شکسته بدحال زندگی يابم | در آن زمان که به تيغ غمت شوم مقتول | |
| خرابتر ز دل من غم تو جای نيافت | که ساخت در دل تنگم قرارگاه نزول | |
| دل از جواهر مهرت چو صيقلی دارد | بود ز زنگ حوادث هر آينه مصقول | |
| چه جرم کردهام ای جان و دل به حضرت تو | که طاعت من بیدل نمیشود مقبول | |
| به درد عشق بساز و خموش کن حافظ | رموز عشق مکن فاش پيش اهل عقول |
تعبیر:زمانی به هدف و مقصود خود می رسی که صداقت و ایمان داشته باشی. اگر امروز روزگار بر وفق مراد نیست، نا امید و مأیوس نباش. آنچه که خیر است برای تو پیش می آید. حوادث و غم های زندگی، همیشگی و ماندنی نیستند و زودگذرند.
خدانگدار
در ادامه بنا بر احترام به درخواست بعضی دوستان مبنی بر گرفتن حافظ برای این دو اقای محترم :
اقای مسلم :
| روشن از پرتو رويت نظری نيست که نيست | منت خاک درت بر بصری نيست که نيست | |
| ناظر روی تو صاحب نظرانند آری | سر گيسوی تو در هيچ سری نيست که نيست | |
| اشک غماز من ار سرخ برآمد چه عجب | خجل از کرده خود پرده دری نيست که نيست | |
| تا به دامن ننشيند ز نسيمش گردی | سيل خيز از نظرم رهگذری نيست که نيست | |
| تا دم از شام سر زلف تو هر جا نزنند | با صبا گفت و شنيدم سحری نيست که نيست | |
| من از اين طالع شوريده برنجم ور نی | بهره مند از سر کويت دگری نيست که نيست | |
| از حيای لب شيرين تو ای چشمه نوش | غرق آب و عرق اکنون شکری نيست که نيست | |
| مصلحت نيست که از پرده برون افتد راز | ور نه در مجلس رندان خبری نيست که نيست | |
| شير در باديه عشق تو روباه شود | آه از اين راه که در وی خطری نيست که نيست | |
| آب چشمم که بر او منت خاک در توست | زير صد منت او خاک دری نيست که نيست | |
| از وجودم قدری نام و نشان هست که هست | ور نه از ضعف در آن جا اثری نيست که نيست | |
| غير از اين نکته که حافظ ز تو ناخشنود است | در سراپای وجودت هنری نيست که نيست |
تعبیر:رنج و مصیبتی که گرفتار آنی، نتیجه ی اعمال خودت است و پشیمانی سودی ندارد. با امید به آینده کارها برای تو آسان خواهد شد. به تجربه ها و عقل خود اتکا داشته باش و به تواناییهای خود اعتماد کن.
اقای نکته دان :
| بگذار تا ز شارع ميخانه بگذريم | کز بهر جرعهای همه محتاج اين دريم | |
| روز نخست چون دم رندی زديم و عشق | شرط آن بود که جز ره آن شيوه نسپريم | |
| جايی که تخت و مسند جم میرود به باد | گر غم خوريم خوش نبود به که میخوريم | |
| تا بو که دست در کمر او توان زدن | در خون دل نشسته چو ياقوت احمريم | |
| واعظ مکن نصيحت شوريدگان که ما | با خاک کوی دوست به فردوس ننگريم | |
| چون صوفيان به حالت و رقصند مقتدا | ما نيز هم به شعبده دستی برآوريم | |
| از جرعه تو خاک زمين در و لعل يافت | بيچاره ما که پيش تو از خاک کمتريم | |
| حافظ چو ره به کنگره کاخ وصل نيست | با خاک آستانه اين در به سر بريم |
تعبیر:با نشستن و دست روی دست گذاشتن، نتیجه ای حاصل نمی شود. بهتر است که به تلاش های خود ادامه بدهی. روزگار را سخت نگیر و خوش باش. قناعت بهترین داروی هر دردی است.
سه شنبه هفتم آبان 1387
خاله مرجان تولدت مبارک!!!
اخطار به مرجان خانم: 
اگه سرت شلوغ بوده و تا الان یادت رفته که باید به دنیا می اومدی ،
همین الان زود باش برو به مامانت بگو ،تا نکنه یادش بره و تو دیگه بدنیا نیای
اینم کیک تولدت
اینم کادوی تولدت
اینا هم عکسای کوشولو یی خاله مرجان
این مال اون موقع بود که هر چی میخواست براش آماده میشد
اینم زمانی بود که اروم یه گوشه مینشست
وقتی عصبانی میشد ، اینجوری میشد
وقتی که با دوستاش بازی میکرد
اما اگه ناراحت میشد...وای وای..
اینم عاقبت ناراحت شدنش!!!
امیدوارم که همیشه شاد باشی و ارمغان آورنده ی آرامش و شادی برای دیگران
هدیه ستاره ای 
تولدت مبارک
دوشنبه بیست و نهم مهر 1387
جزء بیست و پنجم (قسمت سوم)
آشنايى با سوره جاثيه
اين سوره مباركه در شمار چهل و پنجمين سوره از سوره هاى قرآن شريف است، كه پيش از آغاز ترجمه و تفسير آيات آن به نكاتى در راه آشنايى با اين سوره مباركه مى نگريم:
1- نام اين سوره
اين سوره مباركه دو نام دارد، كه هر دو نام آن از آيات همين سوره برگرفته شده است:
1- نام نخست آن «جاثيه» به مفهوم «به زانو افتاده» است. اين نام از آيه 28 دريافت شده است، كه مى فرمايد: وترى كل امة جاثية... و هر امتى را به زانو درآمده مى نگرى...
2- و نام ديگرش «شريعت» است كه از آيه 18 آن برگرفته شده است كه مى فرمايد: ثم جعلناك على شريعة من الامه... آن گاه تو را در راه و آيينى كه برخاسته از فرمان خداست قرار داديم...
2- فرودگاه آن
از ديدگاه مفسّران و محدثان اين سوره مباركه در كنار خانه خدا و كهن ترين معبد توحيد و تقوا بر قلب پاك پيامبر مهر و عدالت فرود آمده است. افزون بر گواهى اينان، حال و هوا و محتواى آيات نيز نشانگر مكّى بودن آيات اين سوره است؛ چرا كه بيشتر معارف و مفاهيم و روشنگرى هاى آن را بحث ها عقيدتى و اساسى، همانند توحيد و نبوّت، هدف هاى بلند و آرمان هاى والاى وحى و رسالت، معاد و جهان پس از مرگ، ايمان و عمل شايسته، پروا و خودسازى در ابعاد گوناگون، هدفمندى و هدفدارى آفرينش جهان و انسان، ترسيم پرتوى از دلايل روشنگر يكتايى و عظمت و قدرت بى كران و علم وصف ناپذير خدا، شگفتى هاى آسمانها و زمين، نظام بهت آور و تكفرانگيز در گردانندگى پديده هاى رنگارنگ در كران تا كران هستى، هشدار از وسوسه ها و خرافه ها و پرستش هاى ذلت بار و منحط، نكوهش دنباله روى ها و تعصب ها و تنگ نظريها و خودمحورى ها... آرى، محتواى آيات اين سوره را اين بحث ها مى سازد كه همه نشانگر مكّى بودن آيات آن است.
ناگفته نماند كه يكى از مفسّران پيشين بر آن است كه يك آيه از اين سوره در مدينه و بقيه آيات آن در مكّه فرود آمده است.(120)
3- شمار آيات و واژه هاى آن
اين سوره مباركه از ديدگاه قاريان كوفه داراى سى و هفت آيه، و از ديدگاه ديگران داراى سى و شش آيه مى باشد. دليل اين تفاوت ديدگاه نيز «حم» مى باشد كه كوفيان آن را يك آيه مستقل به حساب آورده اند كه اين ديدگاه معروف و مشهور است.
4- پاداش تلاوت شايسته اين سوره
در مورد پاداش تلاوت شايسته و بايسته اين سوره نويدهايى اميدبخش رسيده است:
1- از پيامبر گرامى آورده اند كه در فضيلت و پاداش تلاوت آن فرمود: «و مَنْ قراء حم الجاثيه ستر الله عورته و سكّن روعته عندالحساب»(121)
هركس سوره مباركه «جاثيه» را آن گونه كه شايسته است تلاوت كند و به آن عمل نمايد، خداى فرزانه در روز حسابرسى عيوب و لغزش هاى او را مى پوشاند و ترس و نگرانى او را در آن روز سرنوشت ساز به آرامش تبديل خواهد ساخت.
2- و نيز از حضرت صادق آورده اند كه فرمود:
من قراء سورة الجاثيه كان ثوابها ان لا يرى النار ابداً، و لا يسمع رفير جهنّم و لا شهيقهما و هو مع محمد(ص).(122)
هركس سوره جاثيه را بخواند پاداش او آن است كه هرگز آتش شعله ور دوزخ را نخواهد ديد، و صداى غرش و نعره و نيز ناله آتش را نخواهد شنيد و در سراى آخرت همنشين و همدم محمد(ص) خواهد بود.
5- دورنمايى از محتوا و مفاهيم آن
همان گونه كه اشاره رفت همه آيات اين سوره مباركه جز يك آيه اش، در مكّه و در كنار خانه خدا براى هدايت، ارشاد، نجات و رهايى انسان از اسارت پرستش هاى ذلت بار و آفت تاريك انديشى و دنباله روى كوركورانه، و اوج او به پرفرازترين قلّه آزادى و آزادگى و ايمان و پروا بر جان نورانى پيامبر فرود آمد، و آن بزرگ آموزگار توحيد و تقوا و بزرگ پرچمدار مبارزه با ستم و ارتجاع براى تأمين حقوق انسان، در پرتو مفاهيم و معارف و فرهنگ انسان ساز اين آيات به روشنگرى انديشه ها و دل ها پرداخت و راه رهايى و نجات انسان را از چنگال استبداد و تاريك انديشى شرك و خرافات هموار ساخت
اين سوره مباركه در شمار چهل و پنجمين سوره از سوره هاى قرآن شريف است، كه پيش از آغاز ترجمه و تفسير آيات آن به نكاتى در راه آشنايى با اين سوره مباركه مى نگريم:
1- نام اين سوره
اين سوره مباركه دو نام دارد، كه هر دو نام آن از آيات همين سوره برگرفته شده است:
1- نام نخست آن «جاثيه» به مفهوم «به زانو افتاده» است. اين نام از آيه 28 دريافت شده است، كه مى فرمايد: وترى كل امة جاثية... و هر امتى را به زانو درآمده مى نگرى...
2- و نام ديگرش «شريعت» است كه از آيه 18 آن برگرفته شده است كه مى فرمايد: ثم جعلناك على شريعة من الامه... آن گاه تو را در راه و آيينى كه برخاسته از فرمان خداست قرار داديم...
2- فرودگاه آن
از ديدگاه مفسّران و محدثان اين سوره مباركه در كنار خانه خدا و كهن ترين معبد توحيد و تقوا بر قلب پاك پيامبر مهر و عدالت فرود آمده است. افزون بر گواهى اينان، حال و هوا و محتواى آيات نيز نشانگر مكّى بودن آيات اين سوره است؛ چرا كه بيشتر معارف و مفاهيم و روشنگرى هاى آن را بحث ها عقيدتى و اساسى، همانند توحيد و نبوّت، هدف هاى بلند و آرمان هاى والاى وحى و رسالت، معاد و جهان پس از مرگ، ايمان و عمل شايسته، پروا و خودسازى در ابعاد گوناگون، هدفمندى و هدفدارى آفرينش جهان و انسان، ترسيم پرتوى از دلايل روشنگر يكتايى و عظمت و قدرت بى كران و علم وصف ناپذير خدا، شگفتى هاى آسمانها و زمين، نظام بهت آور و تكفرانگيز در گردانندگى پديده هاى رنگارنگ در كران تا كران هستى، هشدار از وسوسه ها و خرافه ها و پرستش هاى ذلت بار و منحط، نكوهش دنباله روى ها و تعصب ها و تنگ نظريها و خودمحورى ها... آرى، محتواى آيات اين سوره را اين بحث ها مى سازد كه همه نشانگر مكّى بودن آيات آن است.
ناگفته نماند كه يكى از مفسّران پيشين بر آن است كه يك آيه از اين سوره در مدينه و بقيه آيات آن در مكّه فرود آمده است.(120)
3- شمار آيات و واژه هاى آن
اين سوره مباركه از ديدگاه قاريان كوفه داراى سى و هفت آيه، و از ديدگاه ديگران داراى سى و شش آيه مى باشد. دليل اين تفاوت ديدگاه نيز «حم» مى باشد كه كوفيان آن را يك آيه مستقل به حساب آورده اند كه اين ديدگاه معروف و مشهور است.
4- پاداش تلاوت شايسته اين سوره
در مورد پاداش تلاوت شايسته و بايسته اين سوره نويدهايى اميدبخش رسيده است:
1- از پيامبر گرامى آورده اند كه در فضيلت و پاداش تلاوت آن فرمود: «و مَنْ قراء حم الجاثيه ستر الله عورته و سكّن روعته عندالحساب»(121)
هركس سوره مباركه «جاثيه» را آن گونه كه شايسته است تلاوت كند و به آن عمل نمايد، خداى فرزانه در روز حسابرسى عيوب و لغزش هاى او را مى پوشاند و ترس و نگرانى او را در آن روز سرنوشت ساز به آرامش تبديل خواهد ساخت.
2- و نيز از حضرت صادق آورده اند كه فرمود:
من قراء سورة الجاثيه كان ثوابها ان لا يرى النار ابداً، و لا يسمع رفير جهنّم و لا شهيقهما و هو مع محمد(ص).(122)
هركس سوره جاثيه را بخواند پاداش او آن است كه هرگز آتش شعله ور دوزخ را نخواهد ديد، و صداى غرش و نعره و نيز ناله آتش را نخواهد شنيد و در سراى آخرت همنشين و همدم محمد(ص) خواهد بود.
5- دورنمايى از محتوا و مفاهيم آن
همان گونه كه اشاره رفت همه آيات اين سوره مباركه جز يك آيه اش، در مكّه و در كنار خانه خدا براى هدايت، ارشاد، نجات و رهايى انسان از اسارت پرستش هاى ذلت بار و آفت تاريك انديشى و دنباله روى كوركورانه، و اوج او به پرفرازترين قلّه آزادى و آزادگى و ايمان و پروا بر جان نورانى پيامبر فرود آمد، و آن بزرگ آموزگار توحيد و تقوا و بزرگ پرچمدار مبارزه با ستم و ارتجاع براى تأمين حقوق انسان، در پرتو مفاهيم و معارف و فرهنگ انسان ساز اين آيات به روشنگرى انديشه ها و دل ها پرداخت و راه رهايى و نجات انسان را از چنگال استبداد و تاريك انديشى شرك و خرافات هموار ساخت
شنبه بیستم مهر 1387
جزء بیست و پنجم (قسمت دوم)
آشنايى با سوره زخرف
سوره مباركه «زخرف» در شمار كنونى قرآن شريف، چهل و سومين سوره است كه پيش از آغاز ترجمه و تفسير آيات انسان ساز آن به نكاتى چند در مورد شناسنامه اش اشاره مى رود:
1- فرودگاه اين سوره
به باور بيشتر مفسّران و قرآن پژوهان، تمام آيات اين سوره مباركه در مكّه بر قلب نورانى پيامبر عدالت و آزادى فرود آمده، امّا برخى همچون «مقاتل» بر اين باورند كه چهل و پنجمين آيه آن، در بيت المقدس وحى شده است كه مى فرمايد: و اسئل مَن ارسلنا من قبلك من رسلنا...
و از پيامبران ما كه پيش از تو به سوى جامعه ها گسيل داشتيم بپرس، كه آيا در برابر خداى بخشاينده، خدايانى ديگر مقرر داشته ايم كه در مورد پرستش قرار گيرند؟
2- نام اين سوره
نام اين سوره مباركه چنانكه گذشت، «زخرف» مى باشد و اين نام و نشان براى آن، از آيات همين سوره دريافت شده است كه مى فرمايد: و زخرفاً و ان كُلُّ ذلك لمّا متاع الحيوة الدنيا والاخرة عند ربك للمتقين. و زر و زيورهاى ديگرى نيز براى خانه هاى آنان قرار مى داديم. و به هوش باشيد كه همه اين ها تنها كالاى زندگى دنياست، و سراى آخرت نزد پروردگارت از آن پرواپيشگان است.
3- شمار آيات و واژه هاى آن
به باور قرآن پژوهان اين سوره داراى 89 آيه است، امّا پاره اى از قاريان پيشين شام همين آيات را 88 آيه به حساب آورده اند... گفتنى است كه اين سوره از 833 واژه و 34000 حرف پديد آمده است.
4- پاداش تلاوت آن
در فضيلت اين سوره و پاداش تلاوت شايسته و هدفدار آن روايات نوربخش و اميدواركننده اى از پيشوايان نور رسيده است؛ براى نمونه:
1- از پيامبر گرامى آورده اند كه فرمود: من قراء سورة الزخرف كان ممن يقال له يوم القيامه يا عباد لا خوف عليكم اليوم و لا انتم تحزنون ادخلوا الجنة بغير حساب.(35)
هركس سوره زخرف را با دل و جان تلاوت كند، از كسانى خواهد بود كه در روز رستاخيز به آنان خطاب مى شود كه: هان اى بندگان من! امروز نه بر شما ترسى خواهد بود و نه غم و اندوهى؛ شما اين دو را به دل راه ندهيد و بدون حساب به بهشت پرطراوت و زيبا درآييد.
2- و از ششمين امام نور آورده اند كه فرمود:
مَنْ اَدْمَنَ قراءَةَ حم الزخرف آمنه الله فى قبره مِنْ هَوام الأَرض و من ضمة القبر حتى يقف بين يدى الله عزّوجلّ ثم جاءت حتى تَكون هى التى تدخله الجنة.(36)
هركس سوره زخرف را تلاوت كند و بر تلاوت آن پايدارى ورزد، خدا پيكر او را در قبر از گزند حشرات زمين و ساكنان قبر امنيت مى بخشد، تا روز رستاخيز كه به فرمان خدا و در پيشگاه او برانگيخته شود و آن گاه همين سوره مباركه از راه مى رسد و به خواست خدا او را وارد بهشت پرنعمت مى سازد.
5- دورنمايى از معارف و مفاهيم انسان ساز آن
همان گونه كه گذشت اين سوره مباركه در مكّه و در كنار كهن ترين معبد توحيد و تقوا بر زجاجه نورانى جان محمد(ص) پيام آور ارزش هاى انسانى و اخلاقى و عقيدتى فرود آمده است، و درست به همين جهت هم در همه آيات آن حال و هواى پيكار فكرى و فرهنگى با شرك و كفر، استبداد و خودسرى، جهل و خرافه و دعوتِ روشنگرانه و خردمندانه به سوى خردورزى و انديشه ورى، توحيد و تقوا، وحى و رسالت، ايمان به جهان پس از مرگ و پاداش و كيفر و هدفمندى و هدفدارى آفرينش طنين انداز است.
آشنايى با سوره دخان
اين سوره مباركه در شمار، چهل و چهارمين سوره از سوره هاى قرآن كريم است، كه پيش از پرداختن به ترجمه آيات و تفسير آنها، براى آشنايى با اين سوره به نكاتى در باره شناسنامه آن مى نگريم.
1- فرودگاه اين سوره
همه مفسّران و محدثان بر اين باورند كه همه آيات اين سوره مباركه در مكّه و در كنار كهن ترين پايگاه توحيد و تقوا و در سرزمين وحى و رسالت بر قلب مصفاى پيامبر انديشه و خرد فرود آمده، و آن حضرت به تدريج مفاهيم و معارف بلند و انسان پرور آن را به مردم بيان فرموده و دل هاى آماده و جان هاى پذيراى حق از اين مشعل پرفروغ و روشنگر، شمعى براى خانه دل و جان و براى زندگى افروخته اند.
2- نام اين سوره
اين سوره پربركت، دو نام دارد كه هر دو نام بلند آن از آيات روشنگرى برگرفته شده است:
نام نخست آن «حم والكتاب» است، كه از آغازين آيات آن برگرفته شده، و نام ديگرش «دُخان» مى باشد كه از آيه دهم اين سوره اقتباس گرديده است كه مى فرمايد: «فارتقب يوم تأتى الناس بدخان مبين.»
پس در انتظار روزى باش كه آسمان دودى نمايان برمى آورد؛
3- شمار آيات و واژه ها و حروف آن
در باره شمار آيات اين سوره مباركه ديدگاه ها متفاوت است:
1- براساس قرائت قاريان پيشين كوفه اين سوره داراى 59 آيه است.
2- امّا اهل بصره همين واژه ها و همين سوره اى را كه در برابر ماست، داراى 57 آيه مى دانند.
3- و گروهى ديگر داراى 56 آيه، بى آنكه واژه اى از همين واژه هاى موجود را كم و يا زياد كنند.
دليل اين تفاوت آن است كه برخى از قاريان برخى از آيات را، دو آيه شمرده اند.
گفتنى است كه اين سوره مباركه از 344 واژه و 1431 حرف ساخته شده است.
4- پاداش تلاوت شايسته و هدفدار آن
در باره پاداش پرشكوه تلاوت اين سوره روايات نويدبخش و برانگيزاننده اى روايت شده است كه به پاره اى از آنها مى نگريم:
1- از پيامبر گرامى آورده اند كه فرمود:
«و من قراء الدّخان فى ليلة الجمعه غفر له»(95)
هركس شب جمعه سوره مباركه «دخان» را تلاوت كند و آن گونه كه شايسته و بايسته است به آيات آن براى شناخت و عمل و آراستگى به ارزش هاى مورد نظر حق بنگرد، گناهان و لغزش هاى او آمرزيده مى شود.
2- و نيز آورده اند كه فرمود:
«من قراء سورة الدّخان فى ليلة اصبح يستغفر له سبعون الف ملك»
هركس شب هنگام سوره مباركه «دخان» را تلاوت كند و حق آن را بشناسد، در حالى آن شب را به سحر مى رساند كه هفتاد هزار فرشته برايش آمرزش مى طلبند.
3- و نيز آورده اند كه فرمود:
«من قراءها ليلة الجمعة اصبح مغفوراً له»(96)
هركس سوره «دخان» را شب جمعه تلاوت كند، در حالى به بامداد وارد مى گردد كه آمرزش خدا او را فرا گرفته است.
4- و نيز آورده اند كه فرمود:
من قراء سورة الدخان ليلة الجمعه و يوم الجمعه نبى الله له بيتاً فى الجنة
كسى كه سوره «دخان» را شب و روز جمعه تلاوت كند، خدا براى او سرايى پرشكوه در بهشت پرطراوت و زيبا بنياد مى كند.
5- و «ابوحمزه ثمالى» از پنجمين امام نور آورده است كه:
«من قراء سورة الدّخان فى فرائضه و نوافله بعثه الله من الامنين يوم القيامه، واظلّه تحت عرشه و حاسبه حساباً يسيراً و اعطى كتابه بيمينه.»(97)
هركس سوره دخان را در نمازهاى واجب و مستحبى خويش بخواند، خدا او را در روز رستاخيز در ميان امان يافتگان از عذاب و كيفر برخواهد انگيخت؛ و زير سايه عرش خود او را جاى خواهد داد، و از او حسابى سهل و آسان خواهد كشيد، و نامه عمل وى را به دست راست او خواهد داد.
5- دورنمايى از مفاهيم و معارف اين سوره
گذشت كه اين سوره مباركه در مكّه و در كنار كهن ترين معبد توحيد و تقوا بر قلب نورانى پيامبر مهر و آزادى فرود آمده است؛ و بر اين اساس حال و هوا و شرايط و جوّ آن نشانگر آغازين سال هاى بعثت پيامبر است و بيش از هر چيز در انديشه ايجاد دگرگونى فكرى و فرهنگى و عقيدتى و بنيادى در گستره مغز و جان و دستگاه انديشه و خرد انسان هاست، تا آنان را از اسارت بافته ها و يافته هاى خرافى و موهوم، رها كند و زنجير شرك و استبداد، و داغ و درفش خشونت و جاهليت و جزم انديشى و خمودى زيانكاران و سوداگران و فريبكارانِ عوامباز نجات داده و به فراخناى انديشه و عقيده و اخلاق انسانى و اسلامى اوج بخشد.
سه شنبه نهم مهر 1387
روز بیست و نهم ماه مبارک رمضان
آیات منتخب جزء بیست و نهم قرآن ( از ابتدای سوره ملک تا پایان سوره مرسلات )
در حقیقت آسمان دنیا را با با چراغهایی زینت دادیم و آن را مایه طرد شیاطین گردانیدیم. ملک / ۵
هر بار گروهی از جهنمیان به داخل دوزخ افکنده می شوند نگاهبانان آن از ایشان پرسند مگر شما را هشدار دهنده ای نیامد؟ - گویند چرا ولی ما تکذیب کردیم و گفتیم خدا چیزی فرو نفرستاد است و شما در گمراهی بزرگید - که اگر پذیرفته بودیم و تعقل کرده بودیم در میان دوزخیان نبودیم . ملک / ۱۰-۸
اوست که شما را پدید آورده و برای شما گوش و دیدگان و دلها آفریده است. چه کم سپاسگزارید! ملک / ۲۳
آیا (گمان میکنی) فرمانبرداران را چون بدکاران قرار خواهیم داد؟ قلم / ۳۵
کسی که کارنامه اش به دست راستش داده شود گوید بیایید و کتابم را بخوانید - من یقین داشتم که به حساب خود می رسم . حاقه / ۲۰-۱۹
کسی که کارنامه اش به دست چپش داده شود گوید ای کاش کتابم را دریافت نکرده بودم - و از حساب خود خبر دار نشده بودم - ای کاش آن مرگ کارم را تمام می کرد. حاقه / ۲۷-۲۵
روز رستاخیز هیچ دوست صمیمی از دوست صمیمی نپرسد - گناهکار آرزو میکند کاش برای رهایی از آن روز می توانست فرزند خود را بدهد - و نیز همسر و برادرش را - و قبیله اش را که به او پناه میدهد - و هر که در روی زمین است همه را عوض می داد تا خود رها گردد! معارج / ۱۴-۱۰
پروردگارا بر من و پدر و مادرم و هر مومنی که در سرایم آید و بر مردان و زنان با ایمان ببخشای و جز بر هلاکت ستمگران میفزای. نوح / ۲۸
مساجد ویژه خداست پس هیچکس را با خدا (شریک) نخوانید . جن / ۱۸
هر مقدار برایتان میسر شد قرآن تلاوت کنید. نماز بپا دارید و زکات را بپردازید و به خدا وام نیکو دهید. هر کار خوبی برای خویش از پیش فرستید آن را نزد خدا بهتر و با پاداش بیشتر خواهید یافت. مزمل / ۲۰
از یکدیگر می پرسند - درباره مجرمان - که چه چیز شما را در آتش آورد؟ - گویند از نمازگزاران نبودیم - بینوایان را غذا نمی دادیم - با هرزه درایان بودیم - و روز جزا را دروغ میشمردیم. مدثر / ۴۶-۴۰
آیا انسان می پندارد که هرگز ریزه استخوانهایش را گرد نخواهیم آورد؟ - آری. بلکه تواناییم که خطوط سرانگشتانش را بازسازی کنیم. قیامة / ۴-۳
هنگام قیامت انسان گوید راه فرار کجاست؟ - حاشا! پناهگاهی نیست - آن روز قرارگاه نهایی بسوی پروردگار توست. قیامة / ۱۲-۱۰
آیا انسان آن هنگام از روزگار را به یاد می آورد که خود چیزی در خور یاد کردن نبود؟ دهر / ۱
ما راه را به انسان نمودیم خواه سپاس گزار خواهد بود خواه ناسپاس. دهر / ۳
آنان (اهل بیت پیامبر) که به پاس دوستی خدا به بینوا و یتیم و اسیر غذایشان را بخشیدند - و گفتند ما برای خوشنودی خداست که به شما می خورانیم و پاداش و سپاسی از شما نمی خواهیم. دهر / ۹-۸
آن روز (قیامت) وای بر تکذیب کنندگان . مرسلات/ ۴۹-۴۷-۴۵-۴۰-۳۸-۳۴-۲۸-۲۴-۱۹-۱۵
دوشنبه هشتم مهر 1387
به نام خداوند بخشنده بخشايشگر
سوره الحجرات
به نام خداوند بخشنده بخشايشگر
اى كسانى كه ايمان آوردهايد! چيزى را بر خدا و رسولش مقدم نشمريد (و پيشى مگيريد)، و تقواى الهى پيشه كنيد كه خداوند شنوا و داناست! (1)
اى كسانى كه ايمان آوردهايد! صداى خود را فراتر از صداى پيامبر نكنيد، و در برابر او بلند سخن مگوييد (و داد و فرياد نزنيد) آن گونه كه بعضى از شما در برابر بعضى بلند صدا مىكنند، مبادا اعمال شما نابود گردد در حالى كه نمىدانيد! (2)
آنها كه صداى خود را نزد رسول خدا كوتاه مىكنند همان كسانى هستند كه خداوند دلهايشان را براى تقوا خالص نموده، و براى آنان آمرزش و پاداش عظيمى است! (3)
(ولى) كسانى كه تو را از پشت حجرهها بلند صدا مىزنند، بيشترشان نمىفهمند! (4)
اگر آنها صبر مىكردند تا خود به سراغشان آيى، براى آنان بهتر بود; و خداوند آمرزنده و رحيم است! (5)
اى كسانى كه ايمان آوردهايد! اگر شخص فاسقى خبرى براى شما بياورد، درباره آن تحقيق كنيد، مبادا به گروهى از روى نادانى آسيب برسانيد و از كرده خود پشيمان شويد! (6)
و بدانيد رسول خدا در ميان شماست; هرگاه در بسيارى از كارها از شما اطاعت كند، به مشقت خواهيد افتاد; ولى خداوند ايمان را محبوب شما قرار داده و آن را در دلهايتان زينت بخشيده، و (به عكس) كفر و فسق و گناه را منفورتان قرار داده است; كسانى كه داراى اين صفاتند هدايت يافتگانند! (7)
(و اين براى شما بعنوان) فضل و نعمتى از سوى خداست; و خداوند دانا و حكيم است.! (8)
و هرگاه دو گروه از مؤمنان با هم به نزاع و جنگ پردازند، آنها را آشتى دهيد; و اگر يكى از آن دو بر ديگرى تجاوز كند، با گروه متجاوز پيكار كنيد تا به فرمان خدا بازگردد; و هرگاه بازگشت (و زمينه صلح فراهم شد)، در ميان آن دو به عدالت صلح برقرار سازيد; و عدالت پيشه كنيد كه خداوند عدالت پيشگان را دوست مىدارد. (9)
مؤمنان برادر يكديگرند; پس دو برادر خود را صلح و آشتى دهيد و تقواى الهى پيشه كنيد، باشد كه مشمول رحمت او شويد! (10)
اى كسانى كه ايمان آوردهايد! نبايد گروهى از مردان شما گروه ديگر را مسخره كنند، شايد آنها از اينها بهتر باشند; و نه زنانى زنان ديگر را، شايد آنان بهتر از اينان باشند; و يكديگر را مورد طعن و عيبجويى قرار ندهيد و با القاب زشت و ناپسند يكديگر را ياد نكنيد، بسيار بد است كه بر كسى پس از ايمان نام كفرآميز بگذاريد; و آنها كه توبه نكنند، ظالم و ستمگرند! (11)
اى كسانى كه ايمان آوردهايد! از بسيارى از گمانها بپرهيزيد، چرا كه بعضى از گمانها گناه است; و هرگز (در كار ديگران) تجسس نكنيد; و هيچ يك از شما ديگرى را غيبت نكند، آيا كسى از شما دوست دارد كه گوشت برادر مرده خود را بخورد؟! (به يقين) همه شما از اين امر كراهت داريد; تقواى الهى پيشه كنيد كه خداوند توبهپذير و مهربان است! (12)
اى مردم! ما شما را از يك مرد و زن آفريديم و شما را تيرهها و قبيلهها قرار داديم تا يكديگر را بشناسيد; (اينها ملاك امتياز نيست،) گرامىترين شما نزد خداوند با تقواترين شماست; خداوند دانا و آگاه است! (13)
عربهاى باديهنشين گفتند: «ايمان آوردهايم» بگو: «شما ايمان نياوردهايد، ولى بگوييد اسلام آوردهايم، اما هنوز ايمان وارد قلب شما نشده است! و اگر از خدا و رسولش اطاعت كنيد، چيزى از پاداش كارهاى شما را فروگذار نمىكند، خداوند، آمرزنده مهربان است.» (14)
مؤمنان واقعى تنها كسانى هستند كه به خدا و رسولش ايمان آوردهاند، سپس هرگز شك و ترديدى به خود راه نداده و با اموال و جانهاى خود در راه خدا جهاد كردهاند;آنها راستگويانند. (15)
بگو: «آيا خدا را از ايمان خود با خبر مىسازيد؟! او تمام آنچه را در آسمانها و زمين است مىداند; و خداوند از همه چيز آگاه است!» (16)
آنها بر تو منت مىنهند كه اسلام آوردهاند; بگو: «اسلام آوردن خود را بر من منت نگذاريد، بلكه خداوند بر شما منت مىنهد كه شما را به سوى ايمان هدايت كرده است، اگر (در ادعاى ايمان) راستگو هستيد! (17)
خداوند غيبت آسمانها و زمين را مىداند و نسبت به آنچه انجام مىدهيد بيناست!» (18)
دوشنبه هشتم مهر 1387
روز بیست و هشتم ماه مبارک رمضان
آیات منتخب از جزء بیست و هشتم قرآن ( از ابتدای سوره مجادله تا پایان سوره تحریم )
مریم:
ای کسانیکه ایمان آورده اید چون با یکدیگر محرمانه گفتگو می کنید به قصد گناه و تعدی و نافرمانی پیامبر محرمانه گفتگو نکنید و به نیکوکاری و پرهیزکاری نجوا کنید و از خدایی که نزد او محشور خواهید گشت پروا دارید - چنین نجوایی از القائات شیطان است تا کسانی را که ایمان آورده اند دلتنگ گرداند. مجادله / ۱۰-۹
ای کسانیکه ایمان آورده اید چون به شما گفته می شود در مجالس جای باز کنید پس جا باز کنید تا خدا برای شما گشایش حاصل کند و چون گفته شود برخیزید پس برخیزید تا خدا رتبه شما را در به درجات بلند بگرداند. مجادله / ۱۱
پروردگارا بر ما و بر آن برادرانمان که در ایمان آوردن بر ما پیشی گرفته اند ببخشای و در دلهایمان نسبت به کسانیکه ایمان آورده اند هیچگونه کینه ای مگذار. حشر / ۱۰
هر کس باید بنگرد که برای فردای خود از پیش چه فرستاده است؟ حشر / ۱۸
اگر این قرآن را بر کوهی فرو می فرستادیم یقیناً آن کوه از بیم خدا از هم می پاشید! این مثلها را برای مردم میزنیم باشد که بیندیشند. حشر / ۲۱
پروردگارا ما را وسیله آزمایش و آماج آزار برای کسانیکه کفر ورزیده اند مگردان و بر ما ببخشای که تو خود توانای سنجیده کاری . ممتحنه / ۵
ای کسانیکه ایمان اورده اید چرا چیزی را می گویید که انجامش نمی دهید؟ - نزد خدا سخت ناپسند است که چیزی را بگویید و انجام ندهید! صف / ۳-۲
می خواهند نور خدا را با دهانشان خاموش کنند حال آنکه خدا گرچه کافران را ناخوش است اما نور خود را کامل خواهد گردانید. صف / ۸
مثل کسانیکه عمل به تورات بر آنان مکلف شد آنگاه آنرا به کار نبستند همچون مثل خری است که کتابهایش را بر پشت خود میکشد! جمعه / ۵
آن مرگی که از آن می گریزید قطعا به سر وقت شما می آید آنگاه بسوی دانای نهان و آشکار باز گردانیده خواهید شد و به آنچه روی زمین می کردید آگاهتان خواهد کرد. جمعه / ۸
ای کسانیکه ایمان آورده اید زنهار اموال شما و فرزندانتان شما را از یاد خدا غافل نگرداند و هر کس چنین کند آنان خود زیانکارانند. منافقون / ۹
اموال شما و فرزندانتان صرفا وسیله آزمایشی برای شمایند. تغابن / ۱۵
از جاییکه حسابش را نمیکند به او روزی می رساند و هر کس به خدا اعتماد کند او برایش کافیست . خداوند فرمانش را به انجام رسانیده است. براستی خدا برای هر چیزی اندازه ای مقرر کرده است. طلاق / ۳
ای کسانیکه ایمان آورده اید به درگاه خدا توبه ای راستین کنید امید است که پروردگاران بدی هایتان را بزداید. تحریم / ۸
یکشنبه هفتم مهر 1387
روز بیست و هفتم ماه مبارک رمضان
آیات منتخب جزء بیست و هفتم قرآن از سوره های زاریات - طور - نجم - قمر - رحمن - واقعه - حدید
مریم :
پند ده که مومنان را پند سود بخشد. زاریات / ۵۵
در برابر دستور پروردگارت شکیبایی پیشه کن که تو خود در حمایت مایی و هنگامی که از خواب بر می خیزی به نیایش پروردگارت تسبیح گوی - و نیز پاره ای از شب و در فرو شدن ستارگان تسبیح گوی او باش. طور / ۴۹-۴۸
از هر کس که از ما روی برتافته و جز زندگی دنیا را خواستار نبوده روی برتاب. نجم / ۲۹
به کدامیک از نعمتهای پروردگارت تردید روا می دارید؟ نجم / ۵۵
روزی که داعی حق بسوی امر دهشتناک امر می کند - در حالیکه دیدگان خود را فرو هشته اند و چون ملخهای پراکنده از گورهای خود خارج میشوند. قمر / ۶-۷
قطعا قرآن را برای پندآموزی آسان کرده ایم . پس آیا پند گیرنده ای هست؟ قمر / ۱۷ و ۲۲ و ۳۲ و ۴۰
خدا انسان را آفرید - و به او بیان آموخت. رحمن / ۴-۳
وزن را به انصاف برپا دارید و در سنجش نکاهید . رحمن / ۹
ای گروه جنیان و انسیان اگر می توانید از کرانه های آسمانها و زمین به بیرون رخنه کنید! رحمن / ۳۳
(روز رستاخیز) تبهکاران از سیمایشان شناخته می شوند و از پیشانی و پایشان آنها را بگیرند. رحمن / ۴۱
مگر پاداش احسان جز احسان است؟ رحمن / ۶۰
آیا آنچه را کشت می کنید ملاحظه کرده اید؟ - آیا شما آنرا زراعت میکنید یا ماییم که زراعت می کنیم ؟ واقعه ۶۴-۶۳
جز پاکان قرآن را دست نزنند . واقعه / ۷۹
کیست آنکس که به خداوند وامی نیکو دهد تا نتیجه اش را برایش دو برابر گرداند؟ حدید / ۱۱
آنروز مردان و زنان منافق به کسانیکه ایمان آورده اند می گویند: ما را مهلت دهید تا از نورتان اندکی برگیریم. گفته می شود باز پس گردید و نوری درخواست کنید. آنگاه میان آنها دیواری حائل می شود که درونش رحمت و بیرونش عذاب است. حدید / ۱۳
آیا برای کسانی که ایمان آورده اند هنوز وقت آن فرا نرسیده است که دلهایشان به یاد خدا و حقیقتی که نازل شده نرم گردد؟ حدید / ۱۶
برای رسیدن به آمرزش پروردگارتان و بهشتی که پهنایش به وسعت آسمان و زمین است و برای مومنان مهیا شده از یکدیگر سبقت جویید. این از فضل خداست که به هر که بخواهد می دهد و خدا صاحب فضل بسیار است . حدید / ۲۱
شنبه ششم مهر 1387
روز بیست و ششم ماه مبارک رمضان (قسمت اول)
آیات منتخب جزء بیست و ششم(سوره مبارکه احقاف و سوره محمد و سوره فتح و سوره حجرات مو سوره ق و سوره ذاریات)
مینا:
آشنايى با سوره احقاف
اين سوره مباركه، چهل و ششمين سوره قرآن شريف است، كه پيش از پرداختن به ترجمه آيات و تفسير آنها، به جاست كه براى آشنايى با شناسنامه آن به اين نكات بنگريم:
1- فرودگاه اين سوره
به باور بيشتر مفسران پيشين همه آيات سى و پنج گانه اين سوره مباركه در مكّه و در كنار خانه خدا بر جان نورانى پيامبر گرامى فرود آمده است، امّا به باور برخى يك آيه آن، در مدينه و در وصف حق پذيرى و انصاف «عبدالله بن سلام» فرود آمده است، كه مى فرمايد: قل أرايتم اِنْ كان من عندالله و كفرتم به و شهد شاهدٌ من بنى اسرائيل على مثله فامن و استكبرتم انّ الله لا يهدى القوم الظّالمين.(147)
هان اى پيامبر، بگو به من خبر دهيد كه اگر اين كتاب پرشكوه از جانب خداى فرزانه باشد و شما به آن كفر ورزيد و در همان حال گواهى از فرزندان اسرائيل به همانندى آن با كتاب موسى گواهى دهد و به آن ايمان آورد و شما تكبر و حق ستيزى پيشه سازيد، آيا باز هم ستمكار نمى باشيد؟
2- نام اين سوره
واژه «احقاف» جمع «حِقف»، به مفهوم شن هاى روانى است كه بر اثر وزش تندباد بيابان به صورت مستطيلى نامنظم روى هم انباشته مى شود، و از آنجايى كه سرزمين «عاديان» اين گونه بود، با اين نام خوانده شد؛ و بدان دليل كه در اين سوره پرتوى از سرگذشت آنان آمده است، اين سوره را سوره «احقاف» خوانده اند. در اين مورد آمده است كه:
واذكر اخا عادٍ اذا أَنْذَرَ قومه بالاحقاف...(148)
و برادر «عاديان» را به ياد آور، آن گاه كه جامعه و مردم خود را در آن ريگستان از شرك و بيداد هشدار داد و به توحيد و يكتاپرستى فرا خواند...
3- شمار آيه ها و واژه هاى آن
در مورد شمار آيات اين سوره دو نظر آمده است:
1- به باور قاريان پيشين كوفه اين سوره داراى سى و پنج آيه است.
2- امّا ديگران آيات آن را سى و چهار آيه به حساب آورده اند، كه دليل تفاوت اين ديدگاه، آن است كه گروه نخست حروف پر رمز و راز مقطّعه در آغاز سوره را، آيه اى مستقّل شمرده اند در حالى كه ديگران آن را جداگانه به حساب نياورده اند.
گفتنى است كه اين سوره مباركه از 644 واژه و از 2600 حرف پديد آمده است.
4- پاداش تلاوت شايسته آن
در مورد پاداش تلاوت شايسته و آيات اين سوره و تدبّر در آنها، از پيشوايان نور رواياتى آمده است كه به دو نمونه از آنها مى نگريم.
1- از پيامبر گرامى آورده اند كه فرمود:
«من قراء سورةالاحقاف اعطى من الاجر بعدد كل رمل فى الدنيا عشر حسنات، و محى عنه عشر سيئات، و رفع له عشر درجات»(149)
هركس سوره احقاف را آن گونه كه شايسته است تلاوت كند و با تدبر به فرهنگ آن زندگى كند، در برابر هر شن و ريگ اين جهان ده پاداش به او داده شده و ده لغزش از كارنامه او زدوده گرديده و ده درجه بر درجات و مراتب او افزون مى گردد.
2- و از ششمين امام نور آورده اند كه فرمود:
«من قراء كلّ ليلة او كلّ جمعه سورةالاحقاف لم يصبه الله بروعة فى الدّنيا و آمنه من فزعه يوم القيامه»(150)
هركس سوره احقاف را هر شب، و هر شب جمعه بخواند خدا ترس و نگرانى اين جهان را از زندگى او برمى دارد و از هراس روز رستاخيز نيز او را امنيت مى بخشد.
5- دورنمايى از محتواى آن
همان گونه كه گذشت، اين سوره مباركه در مكّه و در اوج اختناق و استبدادِ شرك و جاهليت و ددمنشى و آتش افروزى آنان بر ضد پيامبر و يارانش بر جان نورانى آن حضرت فرود آمد؛ و درست بر اين اساس است كه آهنگ و محتواى سوره هاى مكّى را دارد و بيشتر بحث هاى آن را مسائل و موضوعات زيربنايى و عقيدتى، همانند: توحيد و توحيدگرايى و پيكار روشنگرانه با شرك و خرافات، دعوت به درست انديشى و آزادمنشى و نجات از آفت زيانبار اوهام و پرستش هاى ذلت بار، ايمان عميق به جهان پس از مرگ و رستاخيز انسانها براى حساب و كتاب و پاداش و كيفر، و مسئول بودن انسان در برابر گفتار و عملكردش و... تشكيل مى دهد؛ چرا كه محتواى آيات آن ناظر به عامل زمان و مكان و شرايط خاصّ دوران دعوت پيامبر در مكّه است
15. وَوَصَّيْنَا الْإِنسَانَ بِوَالِدَيْهِ إِحْسَانًا حَمَلَتْهُ أُمُّهُ كُرْهًا وَوَضَعَتْهُ كُرْهًا وَحَمْلُهُ وَفِصَالُهُ ثَلَاثُونَ شَهْرًا حَتَّى إِذَا بَلَغَ أَشُدَّهُ وَبَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً قَالَ رَبِّ أَوْزِعْنِي أَنْ أَشْكُرَ نِعْمَتَكَ الَّتِي أَنْعَمْتَ عَلَيَّ وَعَلَى وَالِدَيَّ وَأَنْ أَعْمَلَ صَالِحًا تَرْضَاهُ وَأَصْلِحْ لِي فِي ذُرِّيَّتِي إِنِّي تُبْتُ إِلَيْكَ وَإِنِّي مِنْ الْمُسْلِمِينَ
و انسان را به نيكى نمودن نسبت به پدر و مادرش سفارش نموديم؛ مادرش او را به دشوارى [و تحمل رنج در شكم ]برداشت، و او را به دشوارى [و رنج ] به دنيا آورد؛ و بار برداشتن به او و از شير گرفتن وى سى ماه است؛ تا آن گاه كه به اوج توانمندى [و رشد كامل ] خود نايل آمد و به چهل سالگى رسيد، مى گويد: پروردگارا، به من الهام نما تا نعمت تو را، كه بر من و بر پدر و مادرم ارزانى داشته اى سپاس گذارم و كارى شايسته انجام دهم كه از آن خشنود شوى؛ و در ميان فرزندانم براى من شايستگى قرار ده؛ به يقين من به سوى تو بازگشتم و بى گمان من از تسليم شدگان [بارگاه تو] هستم.
آشنايى با سوره محمد(ص)
اين سوره، چهل وهفتمين سوره از قرآن شريف است. پيش از آغاز ترجمه و تفسير آيات آن، براى آشنايى با شناسنامه اش به نكاتى چند مى نگريم:
1- فرودگاه اين سوره
به باور مفسران اين سوره مباركه در مدينه بر قلب مصفاى پيامبر مهر و عدالت فرود آمده است، امّا پاره اى برآنند كه يك آيه از اين سوره در مكّه و در كنار كهن ترين معبد توحيد و تقوا و به هنگامه هجرت پيامبر بر آن حضرت فرود آمد.
آرى، آن پيشواى نجات و رستگارى از فشار تاريك انديشان و استبدادگران آماده حركت به سوى مدينه بود كه به عنوان وداع چشم به كعبه دوخت و باران اشك از ديدگان فرو باراند و غمى گران از دورى يار و ديار بر قلب نازنين اش فشار آورد و سنگينى كرد...
درست در همان حال بود كه فرشته وحى فرود آمد و اين آيه را آورد كه:
و كاين من قرية هى اشدّ من قريتك التى اخرجتك اهلكناهم...(175)
و چه بسيار شهرها كه پرتوانتر از آن شهرى بود كه تو را اى پيامبر ما! از خود بيرون راند، كه ما آن شهرها را نابود ساختيم و براى آنها يار و ياورى نبود تا نجاتشان دهد.
2- نام اين سوره
واژه مقدس و الهام بخش محمد(ص) نام بلند و پرشكوه پيامبر خداست و به خاطر اين كه اين واژه مبارك در دوّمين آيه از آيات اين سوره آمده است، نام اين سوره را به همين نام مقدس آراسته اند. با اين بيان نام اين سوره از دومين آيه آن برگرفته شده است.
نام ديگر اين سوره، «قتال» است، چرا كه عنصر بارز دفاع از حقوق و آزادى و پيكار با كفر و بيداد و فرمان موضع گيرى قدرتمندانه به منظور توسعه آزادى و گسترش عدل و داد و ايجاد فضاى سالم و ساختن دنياى آزاد و آباد از پيشانى اين سوره و آيات آن هويدا است.
3- شمار آيه ها و واژه هاى آن
در مورد شمار آيات اين سوره سه نظر آمده است:
1- به باور قاريان و مفسران بصرى، شمار آيات اين سوره به چهل آيه مى رسد،
2- امّا به باور قاريان پيشين كوفه به سى و هشت آيه.
3- و برخى نيز برآنند اين سوره سى و هشت آيه دارد.
دليل اين تفاوت ديدگاه آن است كه گروه نخست دو آيه پنجم و پانزدهم را چهار آيه شمرده اند.
گفتنى است كه اين سوره از 539 واژه و از 2339 حرف ساخته شده است.
4- پاداش تلاوت شايسته آن
از پيامبر گرامى در مورد پاداش تلاوت اين سوره آورده اند كه فرمود:
من قراءَ سورة محمد(ص) كان حقاً على الله ان يسقيه من انهار الجنة(176)
هركس سوره محمد(ص) را آن گونه كه شايسته است تلاوت كند و در مفاهيم و معارف آن تدبر نمايد و بدان عمل كند، بر خداى فرزانه است كه او را از جويبارهاى بهشت سيراب سازد.
از ششمين امام نور حضرت صادق(ع) آورده اند كه فرمود:
من قرأها لم يدخله شك فى دينه ابداً، و لم يزل محفوظاً من الشرك والكفر ابداً حتى يموت، فاذا مات و كل الله به فى قبره الف ملك يصلون فى قبره، و يكون ثواب صلواتهم له و يشيعونه حتى يوقفوه موقف الأمن عندالله، و يكون فى امان الله و أمان محمد(ص)(177)
هركس سوره محمد را تلاوت كند و براى عمل به رهنمودهاى آن، در مفاهيم و معارف انسان سازش تدبر نمايد، چنين كسى هرگز در دين و آيين خويش دستخوش ترديد نمى گردد، و هماره از آفت تباهگر شرك و كفر محفوظ خواهد بود تا جهان را با ايمان بدرود گويد؛ آن گاه پس از مرگش خداى مهربان يكهزار فرشته را گسيل مى دارد تا در قبرش نماز گزارند و پاداش نمازشان را به او هديه كنند و آنان هميشه به همراه او هستند تا او را به بارگاه خدا و جايگاه امنى برند و او هماره در امان خدا و پيامبرش محمد(ص) خواهد بود.
و نيز از آن حضرت آورده اند كه فرمود:
من اراد ان يعرف حالنا و حال اعدائنا فليقرأ سورة محمد(ص) فانّه آية فينا و آية فيهم(178)
هركس مى خواهد حال ما و دشمنان ما را بداند بايد سوره محمد(ص) را تلاوت كند و در آن تفكر نمايد، چرا كه در اين سوره آيه اى در مورد ما و آيه اى در مورد دشمنان ما خواهد يافت.
5- دورنمايى از معارف و محتواى اين سوره
به گونه اى كه گذشت اين سوره مباركه در مدينه، و به هنگام درگيرى اسلام با كفر، يا اوج پيكار «اُحُد» بر قلب پاك پيامبر عدالت و آزادى فرود آمد؛ به همين دليل هم عنصر مبارزه براى بقا و حيات و دفاع از كيان و موجوديت جامعه نوپاى اسلامى و حراست از حقوق و آزادى و امنيت انسانها و پايدارى و پايمردى و شجاعت در برابر كفر و بيداد و استبداد و انحصار، از پيشانى آن به روشنى هويداست.
31. وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ حَتَّى نَعْلَمَ الْمُجَاهِدِينَ مِنْكُمْ وَالصَّابِرِينَ وَنَبْلُوَ أَخْبَارَكُمْ
و به راستى شما را مى آزماييم تا [با اين كار] جهادگران و شكيبايان شما را بازشناسيم و گزارش هاى [مربوط به عملكرد ]شما را بيازماييم [و رسيدگى نماييم ].
ایات منتخب سوره فتح
4. هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ السَّكِينَةَ فِي قُلُوبِ الْمُؤْمِنِينَ لِيَزْدَادُوا إِيمَانًا مَعَ إِيمَانِهِمْ وَلِلَّهِ جُنُودُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا
اوست آن كسى كه [نعمت گرانِ ] آرامش را بر دل هاى مؤمنان فرود آورد تا ايمانى بر ايمان خود بيفزايند؛ و سپاهيان آسمانها و زمين، تنها از آن خداست؛ و خدا هماره دانا و فرزانه است.
ایات منتخب سوره حجرات
5. وَلَوْ أَنَّهُمْ صَبَرُوا حَتَّى تَخْرُجَ إِلَيْهِمْ لَكَانَ خَيْرًا لَهُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ
و اگر آنان [اندكى ] شكيبايى كنند تا به سوى آنان درآيى، برايشان بهتر است؛ و خدا بسيار آمرزنده و مهربان است.
6. يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ جَاءَكُمْ فَاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَيَّنُوا أَنْ تُصِيبُوا قَوْمًا بِجَهَالَةٍ فَتُصْبِحُوا عَلَى مَا فَعَلْتُمْ نَادِمِينَ
هان اى كسانى كه ايمان آورده ايد! اگر فاسقى براى شما گزارشى آورد، بخوبى وارسى كنيد، مباد كه [ناخواسته و ]ناآگاهانه به گروهى [رنج و] آسيب برسانيد، آن گاه بر آنچه انجام داده ايد پشيمان شويد.
12. يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا كَثِيرًا مِنْ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ وَلَا تَجَسَّسُوا وَلَا يَغْتَبْ بَعْضُكُمْ بَعْضًا أَيُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَنْ يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتًا فَكَرِهْتُمُوهُ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ تَوَّابٌ رَحِيمٌ
اى كسانى كه ايمان آورده ايد! از بسيارى از پندارها دورى گزينيد [و در باره ديگران روا مداريد]، چرا كه پاره اى از پندارها گناه است؛ و جاسوسى مكنيد و غيبت يكديگر نكنيد؛ آيا كسى از شما دوست مى دارد كه گوشت برادرش را در حالى كه مرده است، بخورد؟ بى ترديد [شما] از اين [كارها ]نفرت داريد؛ و از خدا پروا كنيد، كه خدا بسيار توبه پذير و مهربان است.
13. يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَأُنثَى وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ
هان اى مردم! بى گمان ما شما را از مرد و زنى آفريديم و شما را [در چهره ] تيره ها و قبيله هايى قرار داديم، تا يكديگر را بشناسيد، به يقين گرامى ترين شما نزد خدا پرواپيشه ترين شماست. بى ترديد خدا دانا و آگاه است.
14. قَالَتْ الْأَعْرَابُ آمَنَّا قُلْ لَمْ تُؤْمِنُوا وَلَكِنْ قُولُوا أَسْلَمْنَا وَلَمَّا يَدْخُلْ الْإِيمَانُ فِي قُلُوبِكُمْ وَإِنْ تُطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ لَا يَلِتْكُمْ مِنْ أَعْمَالِكُمْ شَيْئًا إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ
. [پاره اى از] صحرانشينان [عرب ] گفتند: ما ايمان آورديم! [هان اى پيامبر! به آنان ] بگو: شما ايمان نياورده ايد، امّا بگوييد: اسلام آورديم. و ايمان هنوز در دل هاى شما درنيامده است؛ و اگر از خدا و پيام آورش فرمان بريد، چيزى از [ارزش ]كارهايتان نمى كاهد؛ بى گمان خدا بسيار آمرزنده و مهربان است
17. يَمُنُّونَ عَلَيْكَ أَنْ أَسْلَمُوا قُلْ لَا تَمُنُّوا عَلَيَّ إِسْلَامَكُمْ بَلْ اللَّهُ يَمُنُّ عَلَيْكُمْ أَنْ هَدَاكُمْ لِلْإِيمَانِ إِنْ كُنتُمْ صَادِقِينَ
آنان بر تو منت مى نهند كه اسلام را برگزيده اند! بگو به اسلام آوردنتان بر من منت مگذاريد، بلكه خداست كه بر شما منت مى نهد كه شما را به ايمان راه نموده است اگر [در گفتارتان ]راستگو باشيد.
18. إِنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ غَيْبَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاللَّهُ بَصِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ
به يقين خدا نهفته آسمان ها و زمين را مى داند، و خدا به آنچه انجام مى دهيد بيناست.
آیات منتخب سوره ق
16. وَلَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ وَنَعْلَمُ مَا تُوَسْوِسُ بِهِ نَفْسُهُ وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ
و به يقين ما انسان را آفريده ايم، و آنچه را نفس او وى را بدان وسوسه مى كند، مى دانيم؛ و مااز شاهرگ [او] به وى نزديكتريم.
17. إِذْ يَتَلَقَّى الْمُتَلَقِّيَانِ عَنْ الْيَمِينِ وَعَنْ الشِّمَالِ قَعِيدٌ
[و] هنگامى را [به ياد آور] كه آن دو [فرشته ] دريافت دارنده از راست و از چپ به مراقبت [انسان ] نشسته اند.
18. مَا يَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ إِلَّا لَدَيْهِ رَقِيبٌ عَتِيدٌ
[و او] هيچ سخنى را بر زبان نمى آورد، جز اين كه نزد او [فرشته ]مراقبى آماده است [و آن را دريافت مى دارد].
19. وَجَاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذَلِكَ مَا كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ
و سختى مرگ به راستى فرا مى رسد؛ [و به انسان ندا مى دهند كه:] اين است آنچه از آن دورى مى گزيدى.
30. يَوْمَ نَقُولُ لِجَهَنَّمَ هَلْ امْتَلَأْتِ وَتَقُولُ هَلْ مِنْ مَزِيدٍ
آن روز كه ما به دوزخ مى گوييم: آيا آكنده شده اى؟ و [دوزخ ]مى گويد: آيا فازون [بر اين تبهكاران و استبدادپيشگان نيز ]هست؟
آیات منتخب سوره ذاريات
30. قَالُوا كَذَلِكَ قَالَ رَبُّكِ إِنَّهُ هُوَ الْحَكِيمُ الْعَلِيمُ
[در پاسخ او] گفتند: پروردگار تو چنين فرموده [و خواسته ]است، به يقين او همان فرزانه داناست.
مریم:
پس همانگونه که پیامبران نستوه صبر کردند صبر کن و شتابزدگی بخرج مده. روزی که آنچه را که وعده داده می شوند بنگرند گویی که آنان جز ساعتی از روز را در دنیا نمانده اند. احقاف / ۳۵
شما همان مردمی هستید که برای انفاق در راه خدا فرخوانده شده اید. پس برخی از شما بخل می ورزند و هر کس بخل ورزد تنها به زیان خود بخل ورزیده وگرنه خدا بی نیاز است و شما نیازمند. و اگر روی برتابید جای شما مردمی غیر از شما قرار میدهد که مانند شما نخواهد بود. محمد / ۳۸
اوست خدایی که در دلهای مومنان آرامش را فرو می فرستد که ایمانی بر ایمان خود بیفزایند. فتح / ۴
ای پیامبر ما تو را به سمت گواه و بشارتگر و هشدار دهنده فرستادیم. فتح / ۸
اگر خدا بخواهد به شما سود یا زیانی برساند چه کسی در برابر او برای شما اختیار چیزی را دارد؟ فتح / ۱۱
ای کسانیکه ایمان آورده اید نباید قومی قوم دیگر را ریشخند کند شاید آنها از اینها بهتر باشند و از یکدیگر عیب نگیرید و به همدیگر لقبهای زشت مدهید. حجرات / ۱۱
در حقیقت ارجمندترین شما نزد خداوند پرهیزگارترین شماست. حجرات / ۱۳
خداست که با هدایت کردن شما به ایمان بر شما منت میگذارد. حجرات / ۱۷
ما انسان را آفریدیم و می دانیم که نفس او چه وسوسه ای به او میکند ما از شاهرگ او بدو نزدیک تریم. ق / ۱۶
آدمی هیچ سخنی را به لفظ در نمی آورد مگر اینکه مراقبی آماده نزد او آنرا ضبط میکند. ق / ۱۸
مرگ بر دروغپردازان! ذاریات / ۱۰
جمعه پنجم مهر 1387
روز بیست و پنجم ماه مبارک رمضان(قسمت اول)
آیات منتخب جزء بیست و پنجم (سوره مبارکه فصلت از آیه ۴۷و سوره شورا و سورزخرف وسوره دخان تا آیه۴۶)
مینا:
49. لاَ يَسْأَمُ الْإِنْسَانُ مِنْ دُعَاءِ الْخَيْرِ وَإِنْ مَسَّهُ الشَّرُّ فَيَئُوسٌ قَنُوطٌ
انسان [به گونه اى است كه هرگز] از درخواست خوبى [و نعمت ]خسته نمى شود؛ امّا اگر بدى به او در رسد، بسيار مأيوس و نوميد مى گردد
50. وَلَئِنْ أَذَقْنَاهُ رَحْمَةً مِنَّا مِنْ بَعْدِ ضَرَّاءَ مَسَّتْهُ لَيَقُولَنَّ هَذَا لِي وَمَا أَظُنُّ السَّاعَةَ قَائِمَةً وَلَئِنْ رُجِعْتُ إِلَى رَبِّي إِنَّ لِي عِنْدَهُ لَلْحُسْنَى فَلَنُنَبِّئَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِمَا عَمِلُوا وَلَنُذِيقَنَّهُمْ مِنْ عَذَابٍ غَلِيظٍ
و اگر پس از زيانى كه به او رسيده است از جانب خود رحمتى به او بچشانيم، بى گمان خواهد گفت: اين [نعمت و رحمت ] از آنِ من است [چرا كه در خور آن هستم، از اين رو به هر صورتى كه بخواهم مى توانم از آن بهره برم ]و فكر نمى كنم رستاخيزى برپا گردد؛ و اگر هم به سوى پروردگارم بازگردانيده شوم بى ترديد نزد او نيكوترين [از اين نعمت را ]خواهم داشت. پس بى گمان كسانى را كه كفر ورزيدند [و در برابر نعمت هاى گوناگون او ناسپاسى پيشه ساختند، آنان را] از آنچه انجام مى دادند آگاه خواهيم ساخت و به آنان از عذابى سخت [و خشن ] خواهيم چشاند.
51. وَإِذَا أَنْعَمْنَا عَلَى الْإِنْسَانِ أَعْرَضَ وَنَأى بِجَانِبِهِ وَإِذَا مَسَّهُ الشَّرُّ فَذُو دُعَاءٍ عَرِيضٍ
و هنگامى كه به انسان نعمت بخشيم، روى مى گرداند و [از حق ]دورى مى جويد؛ و چون بدى [و رنجى ] به او مى رسد، [راز و نياز و ]دعايى گسترده دارد [و خدا را بسيار مى خواند].
آشنايى با سوره شورى
اين سوره مباركه در شمار چهل و دوّمين سوره قرآن شريف است كه پيش آغاز ترجمه آيات و تفسير آنها به نكاتى در مورد شناسنامه اش مى نگريم:
1- فرودگاه اين سوره
به باور گروهى از قرآن پژوهان و مفسران از جمله «حسن» همه آيات اين سوره، جز سه آيه 38، 39 و آيه 40 آن در مكّه و در كنار خانه توحيد و تقوا بر قلب مصفاى پيامبر فرود آمده است، امّا سه آيه پس از تشكيل جامعه نوبنياد اسلامى در مدينه فرود آمد و نظام و سيستم شورايى و مشاركت مردم در تعيين سرنوشت خويش را براى آنان آورد.
امّا از ديدگاه گروهى ديگر از جمله «ابن عباس» چهار آيه اين سوره مباركه در مدينه، و ديگر آيات آن در مكّه فرود آمده است. آيات چهارگانه مورد اشاره عبارتند از: سه آيه 38، 39 و 40 و ديگر آيه 23.
ابن عباس در اين مورد آورده است كه: وقتى آيه شريفه «قل لا اسئلكم...»(1) بر قلب پاك پيامبر مهر و عدل فرود آمد، مردى فرياد برآورد كه: نه، اين آيه از سوى خدا نيست! و خدا آن را فرو نفرستاده است؛ درست پس از اين لغزش بزرگِ آن مرد بود كه اين آيه فرود آمد: «ام يقولون افترى على الله كذباً...»(2) آيا مى گويند: محمد(ص) بر خدا دروغ بسته است...؟!
آن مرد با شنيدن اين آيه توبه كرد و از سخن نابخردانه و ناسنجيده اش پوزش خواست؛ آن گاه بود كه اين آيه فرود آمد: «و هوالذى يقبل التوبة عن عباده...»(3) و اوست آن خدايى كه توبه بندگانش را مى پذيرد...
2- نام اين سوره
اين سوره دو نام دارد، كه هردو نام بلند آن از خود آيات گهربار و انسان ساز آن برگرفته شده است. نام نخست آن «حم، عسق» است كه از آغازين آيات آن برگرفته شده است و نام ديگرش «شورى» مى باشد كه از آيه 38 اين سوره كه از اصل انسانى و اجتماعى شورى و نظام و سيستم شورايى سخن مى گويد و آن را از نشانه ها و خصوصيات جامعه باز و پرتلاش اسلامى عنوان مى سازد، برگرفته شده است. والّذين استجابوا لربّهم و اقاموا الصّلوة و امرهم شورى بينهم...
3- شمار آيات و واژه هاى آن
اين سوره مباركه داراى پنجاه و سه آيه است، گرچه پاره اى همين آيات را پنجاه آيه شمرده اند كه دليل اين اختلافِ در شمارش، خواهد آمد. گفتنى است كه اين سوره از 866 واژه و از 3580 حرف پديد آمده است.
4- پاداش تلاوت شايسته آن
در باره فضيلت اين سوره مباركه و پاداش پرشكوه تلاوت آن روايات نويدبخشى از پيشوايان راستين دين آورده اند كه به پاره اى مى نگريم:
1- از پيامبر گرامى آورده اند كه فرمود:
«من قراء سورة «حم عسق» كان ممن تصلى عليه الملائكة و يستغفرون له و يسترحمون»(4)
كسى كه سوره «شورى» را خالصانه و حقجويانه تلاوت كند، از كسانى خواهد بود كه فرشتگان بر او درود مى فرستند و از بارگاه خدا، برايش طلب آمرزش مى كنند و برايش مهر و رحمت را مى طلبند.
2- و نيز از حضرت صادق(ع) آورده اند كه فرمود:
«من قراء «حم عسق» بعثه الله يوم القيامه و وجهه كالقهر ليلة البدر...»(5)
كسى كه سوره شورى را با شناخت و ايمان بخواند، خدا او را در روز رستاخيز با سيمايى سپيد و نورافشان بسان ماه شب چهاردهم برمى انگيزد. او در پيشگاه پروردگارش مى ايستد و به او ندا مى رسد كه: هان اى بنده من! تلاوت سوره شورى را ادامه دادى و از آن نور گرفتى در حالى كه به پاداش آن فكر نكردى؛ اگر مى دانستى پاداش تلاوت خالصانه اين سوره چه اندازه است در تلاوتش هرگز خسته نمى شدى، امّا من امروز پاداش پرشكوه تو را به خاطر تلاوت آن خواهم داد؛ آن گاه فرمان مى رسد كه: هان اى فرشتگان! او را به بهشت پرطراوت و پرنعمت درآوريد، به بهشت زيبايى كه در آن كاخى از ياقوت سرخ برايش آماده شده است هدايت كنيد. اين كاخ به گونه اى است كه درها و پنجره ها، بالكن ها و پله هايش نيز از ياقوت سرخ ساخته شده و درونش از اندرون آن و اندرون آن از برونش پيداست و در ميان آن دو حوريه بهشتى و دوهزار غلام و كنيز براى خدمت به صاحب آن آماده اند.
دورنمايى از مفاهيم آن
اين سوره مباركه كه يك سال پيش از هجرت پيامبر نور در مكّه بر قلب پاك آن حضرت فرود آمده است، از ويژگيها و نشانه هاى سوره هاى پيش از هجرت كه توجه عميق به مسائل فكرى و عقيدتى دارد، موج مى زند.
محور و مدار اين سوره پديده وحى و رسالت و محتواى پيامهاى خدا به پيامبران و چگونگى ارتباط آن بندگان وارسته و شايسته، با خدا و بيان راه هاى دريافت پيام و وحى الهى است و به همين تناسب از واكنش مردم در برابر وحى و رسالت و ايمان گروهى به آن، و واكنش منفى و ناهنجار گروهى ديگر خبر مى دهد و فرجام شكوهبار ايمان آوردگانِ بر پيامهاى خدا و پيامبران او، و نيز تيره بختى و تيره روزى مخالفان وحى و رسالت و ستمكاران و خودكامگان پرده برمى دارد.
20. مَنْ كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ الْآخِرَةِ نَزِدْ لَهُ فِي حَرْثِهِ وَمَنْ كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ الدُّنْيَا نُؤتِهِ مِنْهَا وَمَا لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِنْ نَصِيبٍ
هركس كِشت آخرت را بخواهد، براى او بر كِشته اش مى افزاييم؛ و هركس كِشت دنيا را بخواهد، از آن به او مى دهيم، امّا در [سراى ] آخرت هيچ بهره اى نخواهد داشت
25. وَهُوَ الَّذِي يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبَادِهِ وَيَعْفُو عَنْ السَّيِّئَاتِ وَيَعْلَمُ مَا تَفْعَلُونَ
و اوست آن كسى كه توبه را از بندگانش مى پذيرد، و از بديها درمى گذرد، و آنچه را انجام مى دهيد مى داند؛
27. وَلَوْ بَسَطَ اللَّهُ الرِّزْقَ لِعِبَادِهِ لَبَغَوْا فِي الْأَرْضِ وَلَكِنْ يُنَزِّلُ بِقَدَرٍ مَا يَشَاءُ إِنَّهُ بِعِبَادِهِ خَبِيرٌ بَصِيرٌ
و اگر خدا روزى را براى بندگانش گسترده سازد، بى گمان در زمين، سر به ستم برمى دارند؛ امّا او آنچه را بخواهد و [مصلحت بداند] به اندازه اى [مقرر] فرو مى فرستد؛ بى ترديد او به بندگانش آگاه و بيناست
28. وَهُوَ الَّذِي يُنَزِّلُ الْغَيْثَ مِنْ بَعْدِ مَا قَنَطُوا وَيَنشُرُ رَحْمَتَهُ وَهُوَ الْوَلِيُّ الْحَمِيدُ
و اوست آن كسى كه باران را پس از آنكه [مردم از آمدن آن ]نوميد گشتند، فرود مى آورد و [دامنه ] رحمت خود را مى گستراند؛ و اوست آن سررشته دار ستوده.
30. وَمَا أَصَابَكُمْ مِنْ مُصِيبَةٍ فَبِمَا كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ وَيَعْفُو عَنْ كَثِيرٍ
و هر رويداد ناخوشايندى به شما برسد، در اثر آن [چيزهايى ]است كه به دست خود فراهم آورده ايد [و به كيفر گناهانى است كه كرده ايد]؛ و [تازه خدا] از بسيارى [از آنها ]درمى گذرد.
43. وَلَمَنْ صَبَرَ وَغَفَرَ إِنَّ ذَلِكَ لَمِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ
و كسى كه شكيبايى پيشه سازد و [از حق خويش بزرگمنشانه ]درگذرد، به يقين اين [خويشتن دارى و گذشت ] از كارهايى است [هماره شايسته ] كه [خدا بدان فرمان داده و آراستگى به آن از سوى او] خواسته شده است.
49. لِلَّهِ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ يَخْلُقُ مَا يَشَاءُ يَهَبُ لِمَنْ يَشَاءُ إِنَاثًا وَيَهَبُ لِمَنْ يَشَاءُ الذُّكُورَ
فرمانروايى آسمانها و زمين، تنها از آن خداست؛ آنچه بخواهد مى آفريند؛ به هركس بخواهد دخترانى ارزانى مى دارد و به هركس كه بخواهد پسرانى مى بخشد،
50. أَوْ يُزَوِّجُهُمْ ذُكْرَانًا وَإِنَاثًا وَيَجْعَلُ مَنْ يَشَاءُ عَقِيمًا إِنَّهُ عَلِيمٌ قَدِيرٌ
يا پسران و دخترانى [به هريك از آنان كه بخواهد ارزانى داشته و از هر دو جنس ] براى آنان گرد مى آورد؛ و هركس را بخواهد نازا مى گرداند؛ به يقين او دانا و تواناست.
51. وَمَا كَانَ لِبَشَرٍ أَنْ يُكَلِّمَهُ اللَّهُ إِلَّا وَحْيًا أَوْ مِنْ وَرَاءِ حِجَابٍ أَوْ يُرْسِلَ رَسُولًا فَيُوحِيَ بِإِذْنِهِ مَا يَشَاءُ إِنَّهُ عَلِيٌّ حَكِيمٌ
و هيچ بشرى را نرسد كه خدا با وى سخن گويد، مگر اينكه [اين گفتار] از راه الهام باشد يا از فراسوى پرده اى، [و ]يا آنكه فرستاده اى [بسان فرشته وحى به سوى او ]بفرستد تا به فرمان او هرچه را مى خواهد [به پيامبرش براى رساندن به سوى مردم ] وحى كند؛ راستى كه او بلندمرتبه و فرزانه است.
ایات منتخب سوره زخرف
36. وَمَنْ يَعْشُ عَنْ ذِكْرِ الرَّحْمَانِ نُقَيِّضْ لَهُ شَيْطَانًا فَهُوَ لَهُ قَرِينٌ
و هركس از ياد [خداوند] بخشاينده چشم بپوشد، [به كيفر كردارش ] شيطانى [سياهرو] براو مى گماريم كه همدمى [عذاب آور] براى او باشد.
ایات منتخب سوره دخان
3. إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةٍ مُبَارَكَةٍ إِنَّا كُنَّا مُنذِرِينَ
كه ما آن را در شبى پربركت فرو فرستاديم؛ چرا كه ما [نويدبخش و] بيم دهنده ايم.
4. فِيهَا يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ
در آن [شب پربركت ] هر كار [حكيمانه و] استوارى [از كار تدبير جهان براساس نظم و حساب و ميزان و اندازه گيرى ]مشخص مى گردد [و سامان مى يابد
مریم:
چون انسان را نعمت بخشیم روی برتابد و چون آسیبی به او رسد دست به دعای فراوان برد. فصلت / ۵۱
خداست که دوست راستین است. شوری / ۹
کلیدهای آسمانها و زمین از آن اوست. برای هر کسی که بخواهد روزی را گشاده یا تنگ می گرداند. شوری / ۱۲
کسی که کشت آخرت را بخواهد برای وی در کشته اش می افزاییم و و کشی که کشت دنیا را بخواهد به او از آن می دهیم ولی در آخرت او را نصیبی نیست . شوری / ۲۰
هر مصیبتی که به شما برسد مسبب آن خود شماست و خدا از بسیاری در می گذرد. شوری / ۳۰
هر کس از یاد خدا خدای رحمان دل بگرداند بر او شیطان را می گماریم تا برای وی دمسازی باشد. زخرف / ۳۶
هر که کاری شایسته کند به سود خود اوست و هر که بدی کند به ضررش باشد. جاثیه / ۱۵
پنجشنبه چهارم مهر 1387
روز بیست و چهارم ماه مبارک رمضان
آیات منتخب جزء بیست و چهارم (سوره مبارکه زمر از آیه ۳۲و سوره غافر و سورهفصلت تا آیه۴۶)
42. اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِهَا وَالَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنَامِهَا فَيُمْسِكُ الَّتِي قَضَى عَلَيْهَا الْمَوْتَ وَيُرْسِلُ الْأُخْرَى إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ
خداست كه جانها[ى مردم ] را به هنگام مرگشان مى ستاند، و [اوست كه روح ] آن را كه نمرده است، در خواب [برمى گيرد]؛ آن گاه آن را كه بر او حكم مرگ نموده است نگاه مى دارد [و ديگر به پيكرش بازنمى گردد] و ديگرى را تا سرآمدى مقرر باز مى فرستد؛ به يقين در اين كار [كار شگفت انگيز] براى گروهى كه مى انديشند نشانه هايى [از قدرت بى كران او ]است.
49. فَإِذَا مَسَّ الْإِنْسَانَ ضُرٌّ دَعَانَا ثُمَّ إِذَا خَوَّلْنَاهُ نِعْمَةً مِنَّا قَالَ إِنَّمَا أُوتِيتُهُ عَلَى عِلْمٍ بَلْ هِيَ فِتْنَةٌ وَلَكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ
و هنگامى كه به انسان زيانى برسد، ما را فرا مى خواند؛ آن گاه چون از سوى خود نعمتى [گران ] بر او ببخشيم، مى گويد: جز اين نيست كه اين [نعمت ] براساس دانشى [كه در سينه دارم ]به من داده شده است. [نه، آن گونه كه او مى پندارد نيست: ]بلكه اين آزمودنى است [براى او]؛ امّا بيشترشان [اين را ]نمى دانند.
68. وَنُفِخَ فِي الصُّورِ فَصَعِقَ مَنْ فِي السَّمَاوَاتِ وَمَنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مَنْ شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ نُفِخَ فِيهِ أُخْرَى فَإِذَا هُمْ قِيَامٌ يَنْظُرُونَ
و [در آستانه برپايى رستاخيز ]در صور دميده مى شود؛ آن گاه هر كه در [كران تا كران ] آسمانها و هركه در زمين است، جز آن كسى كه خدا بخواهد، [بيهوش در مى افتد و] مى ميرد سپس بار ديگر در آن دميده مى شود، پس به ناگاه آنان برپا ايستاده [و صحنه حيرت آور رستاخيز را] مى نگرند!
آشنايى با سوره مؤمن يا غافر
اين سوره در شمار سوره هاى قرآن، چهلمين آنها به شمار مى رود، و بجاست كه پيش از آغاز ترجمه و تفسير آن به نكاتى چند در راه آشنايى با آن اشاره گردد:
1- فرودگاه آن
به باور گروهى از مفسران از جمله «ابن عباس» و... همه آيات اين سوره جز دو آيه 56 و 57 آن در مكّه و در كنار خانه خدا بر قلب نورانى و جان گرامى به پيامبر فرود آمده است، امّا پاره اى همچون «حسن» برآنند كه آيه 55 اين سوره در مدينه و ديگر آيات آن در مكّه فرود آمده است.
2- شمار آيات و واژه ها و حروف آن
به باور بيشتر مفسران اين سوره داراى 85 آيه است. اين ديدگاه از قاريان كوفه و شام نيز روايت شده است؛ امّا «حجازى ها» آيات اين سوره را 84 آيه و «بصرى ها» 82 آيه شمرده اند.
اين سوره از 199 واژه، و از 4960 حرف ساخته شده است.
3- نام آن
از نام هاى اين سوره مباركه، «مؤمن» يا «ايمان آورنده» مى باشد. اين نام از آيات 27 و داستان انسان ساز مؤمن آل فرعون - كه بخشى از آيات اين سوره بيانگر آن است - برگرفته شده است.
نام ديگر اين سوره «غافر» يا «آمرزنده» است كه از صفات خداى بخشاينده و بخشايشگر مى باشد و از سومين آيه اين سوره برگرفته شده است.
نام سوم اين سوره «طول» مى باشد كه به مفهوم نعمت جاودانه است و اين نام نيز از آيه سوم برگرفته شده است كه خداى يكتا را صاحب نعمت جاودانه و پايدار معرفى مى كند.
4- پاداش تلاوت آن
رواياتى كه از پيامبر گرامى و امامان نور در فضيلت و پاداش تلاوت سوره هاى «حم» به ويژه اين سوره مباركه رسيده، بسيار است براى نمونه:
1- از پيامبر گرامى آورده اند كه فرمود:
من احبّ ان يرتع فى رياض الجنة فليقرأ الحواميم فى صلوة اليل.(160)
هركس دوست مى دارد كه در باغهاى سرسبز و پرطراوت بهشت درآيد و بگردد، بايد سوره هايى را كه با «حم» آغاز مى گردد در نماز نافله شب خويش تلاوت كند.
2- و نيز آورده اند كه فرمود:
الحواميم ديباح القرآن.(161)
سوره هايى كه با «حم» آغاز مى گردند، مايه زينت و زيور قرآن هستند.
3- و نيز آورده اند كه فرمود:
لكل شيى ءٍ لباب و لباب القرآن الحواميم.
هرچيزى مغزى دارد و مغز قرآن سوره هايى است كه با «حم» آغاز مى گردند.
4- و آورده اند كه فرمود:
اذا وقعت فى آل حم، وقعت فى روضات دمثات اَتأنق فيهن
هنگامى كه به سوره هاى «حم» دقت كردم، گويى در بوستانهاى خرم و پرطراوت قرار گرفته و در آنجا سير مى كنم.
5- و آورده اند كه فرمود:
من قراء سورة حم المؤمن لم يبق روح نبّى و لا صديق و لا مؤمن الا صلّوا عليه و استغفروا له.(162)
هركس سوره مؤمن را تلاوت كند، روح پاك همه پيامبران و صديقان و ايمان آورندگان بر او نماز گزارده و برايش آمرزش مى طلبند.
6- از ششمين امام نور آورده اند كه فرمود:
الحواميم ريحان القرآن، فاحمدواالله واشكروه بحفظها و تلاوتها، و ان العبد ليقوم يقرأ الحواميم فيخرج من فيه اطيب من المسك الا ذفر والعنبر، و انّ الله ليرحم تاليها و قارئها، و يرحم جيرانها و اصدقائة و معارفه و كل حميم او قريب له...(163)
سوره هاى «حاميم» گلهاى خوشبو قرآنند، خدا را با تلاوت و حفظ آنها ستايش بگوييد و سپاس گزاريد، و بدانيد كه هر بنده شايسته كردارى كه از خواب برخيزد و سوره هاى «حاميم» را تلاوت كند، در روز رستاخيز از دهان او بوى عطر دل انگيزى كه بهتر از هر مشك و عنبر است برمى خيزد و فضا را عطرآگين مى سازد؛ و خدا تلاوتگر اين سوره ها را از رحمت و مهر خويش بهره ور مى سازد و نيز به همسايگان، دوستان، آشنايان و همه ياران دور و نزديك او رحمت و بخشايش خود نثار مى كند، و در روز رستاخيز عرش و كرسى و فرشتگان گرانقدر خدا براى او آمرزش مى طلبند.
7- و از حضرت باقر(ع) آورده اند كه فرمود:
من قراء حم المؤمن فى كلّ ثلاث غفرالله له ما تقدم من ذنبه و ما تأخر والزمه التقوى و جعل الاخرة خيراً له من الدنيا.(164)
هركس سوره «مؤمن» را در هر سه روز تلاوت كند، خداى پر مهر گناهان گذشته و آينده او را مى آمرزد و پروا را به همراه او قرار مى دهد و آخرت او را از دنيايش بهتر مى سازد.
دورنمايى از مفاهيم بلند آن
چنانكه گذشت اين سوره در مكّه و در كنار كهن ترين معبد توحيد و تقوا بر قلب مصفاى محمد(ص) فرود آمده است؛ به همين جهت از ويژگيهاى سوره هاى مكّى - كه بيان ساختار عقيدتى و زيربنايى دين باورى و ديندارى است - موج مى زند و خداى فرزانه در آيات هشتاد و پنجگانه آن، مفاهيم متنوّع و معارف گوناگون و درب هاى دگرگون ساز و انسان پرورى فرو فرستاده است، تا بدين وسيله، هم عقائد و باورهاى شرك آلود و خرافى و انحطاطآفرين را از دلها و انديشه ها بشويد و بزدايد، و هم مبانى درست و خردمندانه عقيدتى و انسانى و آسمانى را تقويت كند و انسان را در راه كمال و جمال به حركت بياورد.
در اين سوره پيش از هر چيز سخن از نام بلند و با عظمت خدا و نام هاى نيكو و صفات نويدبخش و اميدآفرين آن ذات يگانه و بى همتاست.
7. الَّذِينَ يَحْمِلُونَ الْعَرْشَ وَمَنْ حَوْلَهُ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَيُؤْمِنُونَ بِهِ وَيَسْتَغْفِرُونَ لِلَّذِينَ آمَنُوا رَبَّنَا وَسِعْتَ كُلَّ شَيْ ٍ رَحْمَةً وَعِلْمًا فَاغْفِرْ لِلَّذِينَ تَابُوا وَاتَّبَعُوا سَبِيلَكَ وَقِهِمْ عَذَابَ الْجَحِيمِ
آنان كه عرش [خدا] را حمل مى كنند و آنان كه گرداگرد آن هستند، با ستايش پروردگار خود تسبيح مى گويند و به [ذات پاك و بى همتاى ] او ايمان مى آورند و براى كسانى كه ايمان آورده اند آمرزش مى طلبند [و مى گويند:] پروردگارا، رحمت و دانش [بى كران ] تو هر چيزى را در بر گرفته است؛ پس آن كسانى را كه توبه كردند و از راه [و رسم مورد نظر] تو پيروى نمودند [آنان را] بيامرز و آنان را از عذاب دوزخ نگاه دار!
9. وَقِهِمْ السَّيِّئَاتِ وَمَنْ تَقِي السَّيِّئَاتِ يَوْمَئِذٍ فَقَدْ رَحِمْتَهُ وَذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ
و آنان را از بديها [و گرفتاريهاى سهمگين روز رستاخيز] نگاه دار، و هركه را آن روز از بديها نگاه دارى، بى گمان بر او رحمت آورده اى؛ و اين است آن كاميابى پرشكوه!
18. وَأَنذِرْهُمْ يَوْمَ الْآزِفَةِ إِذْ الْقُلُوبُ لَدَى الْحَنَاجِرِ كَاظِمِينَ مَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ حَمِيمٍ وَلَا شَفِيعٍ يُطَاعُ
19. يَعْلَمُ خَائِنَةَ الْأَعْيُنِ وَمَا تُخْفِي الصُّدُورُ
و [تو اى پيامبر!] آنان را از آن روز نزديك بترسان، آن گاه كه جانها [از فشار ترس و دلهره ] نزديك گلوگاه ها مى رسد در حالى كه آنان از اندوه آكنده اند؛ [آرى، آن روز سهمگين است كه ] براى ستمكاران نه خويشاوند دلسوزى خواهد بود، و نه شفاعتگرى كه از او فرمان برده شود [و به كار آيد].
19. [خدا] خيانت چشمها [يا نگاه هاى دزدانه ] و آنچه را دلها نهان مى دارند، [همه را] مى داند.
50. قَالُوا أَوَ لَمْ تَكُ تَأْتِيكُمْ رُسُلُكُمْ بِالْبَيِّنَاتِ قَالُوا بَلَى قَالُوا فَادْعُوا وَمَا دُعَاءُ الْكَافِرِينَ إِلَّا فِي ضَلَالٍ
آنان در پاسخ ] مى گويند: آيا شما نداى فطرت توحيدگراى خود را نشنيديد؟! و آيا پيامبرانتان براى شما دليلهاى روشن [و روشنگر] نياوردند؟! مى گويند چرا، [نگهبانان ] مى گويند: اينك كه چنين است [هرچه مى خواهيد خداى يكتا را ]بخوانيد، امّا [بدانيد كه ] دعاى كفرگرايان جز در بيراهه نيست.
57. لَخَلْقُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ أَكْبَرُ مِنْ خَلْقِ النَّاسِ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ
به يقين آفرينش آسمانها و زمين، بزرگتر [و تماشايى تر ]از آفرينش مردم است، امّا بيشتر مردم نمى دانند.
60. وَقَالَ رَبُّكُمْ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ إِنَّ الَّذِينَ يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِي سَيَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِينَ
و پروردگارتان گفت: مرا بخوانيد تا به شما پاسخ دهم؛ بى گمان كسانى كه از پرستش من كبر [مى ورزند] به زودى با خوارى [و رسوايى ] وارد دوزخ خواهند شد
75. ذَلِكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَفْرَحُونَ فِي الْأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَبِمَا كُنْتُمْ تَمْرَحُونَ
و به آنان ندا مى رسد كه ] اين [كيفر دردناك ] به خاطر آن است كه [شما] در زمين به ناروا شادمانى مى كرديد و [مغرورانه ]سرمستى مى نموديد.
آشنايى با سوره فصلت
سوره مباركه فصلت، چهل و يكمين سوره قرآن شريف است، به جاست كه پيش از آغاز ترجمه و تفسير آن با شناسنامه اش آشنا گرديم و به نكاتى در مورد آن بنگريم.
1- فرودگاه آن
اين سوره و آيات انسان ساز آن در مكّه و در كنار خانه خدا بر قلب نورانى پيامبر توحيد و تقوا فرود آمده است، و درست به همين جهت ويژگيها و نشانه هاى سوره هاى مكّى در آيات آن هويداست.
2- شمار آيات و واژه هاى آن
اين سوره از ديدگاه بيشتر مفسران و قاريان پيشين داراى 54 آيه است، گرچه پاره اى از پيشينيان همين آيات و واژه هاى موجود در سوره را 53 آيه، و پاره اى 52 آيه شمرده اند، كه ديدگاه آن قابل توجّه نيست.
گفتنى است كه اين سوره از 796 واژه 3350 حرف ساخته شده است.
3- نام اين سوره
اين سوره مباركه را به سه نام خوانده اند:
يكى از نام هاى آن «فُضّلت»، به مفهوم «بخش بخش» و «فصل فصل شده» مى باشد، كه از سومين آيه آن برگرفته شده است.
نام ديگر آن «مصابيح»، به مفهوم چراغها و نورافكن هاى روشنگر مى باشد كه از آيه دوازدهم اين سوره دريافت گرديده است.
و سومين نامش نيز سوره «حم - سجده» مى باشد كه از آغازين آيه و نيز آيه 37 آن برگرفته شده است.
4- پاداش تلاوت آن
از پيامبر گرامى آورده اند كه در فضيلت اين سوره و پاداش تلاوت خالصانه و حقجويانه آن فرمود:
«من قراء «حم السجده» اعطى بكل حرف منها عشر حسنات»(196)
هركس سوره «حم سجده» را بخواند خداوند به شمار هر حرفى از آن ده پاداش و حسنه به او ارزانى مى دارد.
و نيز از ششمين امام نور آورده اند كه فرمود:
من قراء «حم السّجده» كانت له نوراً يوم القيامه مدبصره، و سروراً، و غاش فى هذه الدّنيا مغبوطاً محموداً(197)
هركس سوره «حم سجده» را بخواند، اين سوره در روز رستاخيز در برابر او به صورت نورى درخشان و روشنگر پديدار مى گردد؛ به گونه اى كه چشم را خيره مى سازد، و مايه سرور و شادمانى او مى شود، و در اين سرا نيز مقامى بلند و در خور مى يابد كه مورد غبطه خوبان مى گردد.
دورنمايى از مفاهيم آن
خداى فرزانه در اين سوره مباركه پيش از هر چيز انسان هاى انديشمند و خردورز را به شكوه و عظمت قرآن شريف، شگفتيها و زيبايى هاى قالب و محتواى غنى و پربار آن و معارف و مفاهيم زندگى ساز آن كه به سبك جالب و مطلوبى ارائه شده است، توجه مى دهد و به همين تناسب هم نام «فصلت» بر اين سوره نهاده شده است.
آن گاه به زنجيره اى از آيات و نشانه هاى قدرت آفريدگار هستى در آسمان ها و زمين، ستارگان و سياره ها، كرات و كهكشانها، پيدايش كره زمين و سر بر آوردن كوهها از دل آن، رويش گلها و گياهان و سر بر آوردن جنگلها، پيدايش موجودات زنده و انواع و اقسام حيوانات خشكى و دريا و... مى پردازد.
سپس سرگذشت عبرت انگيز برخى جامعه هاى سركش و پر غرور و فرجام زشت و خفت بار آنان را به كيفر ظلم و پايمال ساختن حقوق و حدود به تابلو مى برد، و از پى آن به پرتوى از داستان موسى و دعوت توحيدى او، شرارتها و شگردهاى فرعون، سرگذشت درس آموز توحيدگراى آل فرعون و انبوهى از مفاهيم و درس هاى انسان ساز او به جامعه و مردمش - كه براى عصرها و نسلها چراغ زندگى است، اشاره مى كند.
در شمارى از آيات مفاهيم بلند چون يكتاپرستى و ديكتاتورى، صفات الهام بخش خدا، روز رستاخيز و برخى ويژگى هاى آن روز، موضوع بازخواست و حسابرسى آن روز، دادگاه قيامت و گواهان آن، پاره اى از دليل هاى روشن معاد، موضوع وحى و رسالت، تجلى پراقتدار اراده خدا در روند جامعه و تاريخ، نابودى ظالمان در دنيا و كيفر سخت آنان در آخرت نگرشى بر آيات كتاب آفرينش و كتاب نفس به حقجويان و حق طلبان و خداجويان و سعادت خواهان عصرها و نسلها ارائه مى گردد و در شمارى ديگر انواع گلها و گل بوته هاى عطرآگين و جانبخش اندرزها و پندها و هدايتها و راهنمايى ها و مهر و الطاف خدا در قالب آنها به انسان خداجو هديه مى گردد. گفتنى است كه اين سوره مباركه در آغازين سالهاى بعثت محمد(ص)، در كنار كهن ترين معبد توحيد بر جان گرامى او زمزمه شده است.
11. ثُمَّ اسْتَوَى إِلَى السَّمَاءِ وَهِيَ دُخَانٌ فَقَالَ لَهَا وَلِلْأَرْضِ اِئْتِيَا طَوْعًا أَوْ كَرْهًا قَالَتَا أَتَيْنَا طَائِعِينَ
آن گاه به [آفرينش ] آسمان پرداخت در حالى كه آن به صورت دود [و بخارى ] مى نمود و به آن و [نيز ]به زمين فرمود: خواسته يا ناخواسته [پديد] آييد! [آن دو] گفتند: ما فرمانبردارانه [پديد] آمديم.
36. وَإِمَّا يَنْزَغَنَّكَ مِنْ الشَّيْطَانِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ
و اگر از شيطان دمدمه اى به تو رسيد به خدا پناه ببر؛ چرا كه او همان شنواى داناست.
چهارشنبه سوم مهر 1387
ر.ز بیست و سوم ماه مبارک رمضان
آیات منتخب جزء بیست و سوم (سوره مبارکه یس از آیه ۲۸ وسوره صافات وسوره زمر ازابتداالی۳۲)
37. وَآيَةٌ لَهُمْ اللَّيْلُ نَسْلَخُ مِنْهُ النَّهَارَ فَإِذَا هُمْ مُظْلِمُونَ
و براى آنان [پديده تفكر اينكه ]شب نشانه اى است كه روز را از آن برمى كشيم، پس ناگهان آنان در تاريكى فرو مى روند.
40. لَا الشَّمْسُ يَنْبَغِي لَهَا أَنْ تُدْرِكَ الْقَمَرَ وَلَا اللَّيْلُ سَابِقُ النَّهَارِ وَكُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ
نه خورشيد را رسد كه به ماه برسد، و نه [بر] شب كه بر روز پيشى گيرد؛ و هريك [از آن دو ]در مدارى [كه پديدآورنده آنها بر ايشان مقرر داشته است، ]شناورند.
47. وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ أَنفِقُوا مِمَّا رَزَقَكُمْ اللَّهُ قَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِلَّذِينَ آمَنُوا أَنُطْعِمُ مَنْ لَوْ يَشَاءُ اللَّهُ أَطْعَمَهُ إِنْ أَنْتُمْ إِلَّا فِي ضَلَالٍ مُبِينٍ
و هنگامى كه به آنان گفته شود: از آنچه خدا به شما روزى داده است [در راه او] هزينه كنيد، آن كسانى كه كفر ورزيده اند به آنان كه ايمان آورده اند مى گويند: آيا كسى را [غذا ]بخورانيم [و امكانات زندگى بدهيم ] كه اگر خدا مى خواست [خودش ] به او [غذا] مى خورانيد [و او را بهره ور مى ساخت ]؟! شما جز در گمراهى آشكارى نيستيد!!
50. فَلَا يَسْتَطِيعُونَ تَوْصِيَةً وَلَا إِلَى أَهْلِهِمْ يَرْجِعُونَ
[و] آن گاه [به گونه اى غافلگير گردند كه ] نه بتوانند [وصيت و ]سفارشى كنند و نه [امكان يابند كه ] به سوى خاندان خويش بازگردند!
54. فَالْيَوْمَ لَا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَيْئًا وَلَا تُجْزَوْنَ إِلَّا مَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ
پس [ندا مى رسد كه:] امروز بر هيچ كس هيچ بيداد نمى رود؛ و جز در برابر آنچه [در زندگى دنيا] انجام ميداديد پاداش [و كيفر] داده نخواهيد شد.
65. الْيَوْمَ نَخْتِمُ عَلَى أَفْوَاهِهِمْ وَتُكَلِّمُنَا أَيْدِيهِمْ وَتَشْهَدُ أَرْجُلُهُمْ بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ
امروز بر دهانهاى آنان [به كيفر گناه و بيدادشان ] مُهر مى گذاريم و [آن گاه ]دستهايشان با من سخن مى گويند، و پاهايشان بدانچه فراهم مى ساختند، گواهى مى دهند.
66. وَلَوْ نَشَاءُ لَطَمَسْنَا عَلَى أَعْيُنِهِمْ فَاسْتَبَقُوا الصِّرَاطَ فَأَنَّى يُبْصِرُونَ
و اگر بخواهيم چشمانشان را محو [و نابود] مى كنيم؛ آنگاه به سوى راه [هماره خود] مى شتابند، امّا از كجا [و چگونه ]مى توانند [راه راست را] ببينند [و بيابند]؟!
67. وَلَوْ نَشَاءُ لَمَسَخْنَاهُمْ عَلَى مَكَانَتِهِمْ فَمَا اسْتَطَاعُوا مُضِيًّا وَلَا يَرْجِعُونَ
و اگر بخواهيم آنان را بر جاى خودشان مسخ مى كنيم؛ آنگاه [است كه ديگر] نه مى توانند از [آنجايى كه ايستاده اند،] بروند و نه بازگردند
68. وَمَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَكِّسْهُ فِي الْخَلْقِ أَفَلَا يَعْقِلُونَ
و به هركه عمر طولانى بدهيم، او را در آفرينش [فرسوده و ]دگرگون مى سازيم؛ پس آيا خودتان را به كار نمى گيريد؟!
آشنايى با سوره صافات
اين سوره مباركه سى و هفتمين سوره از قرآن شريف است، كه پيش از آغاز ترجمه و تفسير آن، بجاست كه براى آشنايى با آن به اين نكات بنگريم:
1- نام اين سوره
نام اين سوره مباركه از نخستين آيه آن برگرفته شده است، چرا كه فروفرستنده قرآن در اين آيه به صف بستگان و صف كشندگانى سوگند ياد مى كند كه ديدگاه مفسّران در مورد آنها يكسان نيست والصّافات صَفاً... سوگند به صف بستگان كه صفى منظم و پرشكوه بسته اند.
2- فرودگاه آن
همه آيات اين سوره در مكّه و كنار كهن ترين معبد توحيد بر قلب مصفّاى پيامبر مهر و عدالت فرود آمده است. اين واقعيت را، هم محتواى آيات اين سوره نشانگر است، و هم روايات رسيده؛ چرا كه در آيات اين سوره از سويى عقائد و معارف اسلامى به ويژه دو اصل خداشناسى و شناخت معاد را طرح مى كند و از دگرسو در كالبد آيات و تعابير جالب و كوتاه، پوچى و پوكى بافته ها و پندارهاى شرك گرايان را روشن مى سازد.
3- شماره آيات و واژه هاى آن
اين سوره از ديدگاه بيشتر مفسران و قرآن پژوهان داراى يكصد و هشتاد دو آيه است، امّا به باور برخى شمار آيات آن، 181 آيه مى باشد. به دليل اين ديدگاه اشاره خواهد شد.
گفتنى است كه اين سوره از 800 واژه، و 3836 حرف پديد آمده است.
4- پاداش تلاوت شايسته آن در روايات
1- از پيامبر گرامى آورده اند كه فرمود:
و من قراء سورة الصّافات اعطى من الاجر عشر حسنات، بعدد كلّ جنّ و شيطان، و بتاعدت عنه مردة الشياطين، و بُرى ء من الشرك، و شهد له حافظاه يوم القيامه انّه كان مؤمناً بالمرسلين.(41)
هركس سوره مباركه «صافات» را آن گونه كه شايسته است تلاوت كند، به شمار هر جن و شيطانى به او ده پاداش ارزانى مى گردد و شيطانهاى سركش از او دور مى شوند و از آفت شرك پاك مى گردد و دو فرشته اى كه حافظ او هستند، در روز رستاخيز به سود او گواهى مى دهند كه او به همه پيام آوران خدا ايمان داشته است.
2- از ششمين امام نور آورده اند كه فرمود:
من قراء سورة صافات فى كلّ جمعة لم يزل محفوظاً من كلّ آفة، مدفوعاً عند كلّ بليةٍ فى حياته الدنيا، مرزوقاً فى الدّنيا با وسع ما يكون من الرّزق، و لم يعبد الله فى ماله و لا ولده و لا بدنه بسود من شيطان رجيم، و لا جبار عنيد، و ان مات فى يومه او ليلة بعثة الله شهيداً، و اماته شهيداً، و ادخله الجنة مع الشهداء فى درجة من الحسنة.
كسى كه سوره «صافات» را در هر روز جمعه اى تلاوت كند و به دركها و مفاهيم بلند آن دل سپارد، همچنان از هر آفت و خطرى محفوظ نگاه داشته شده و هر بلا و آفتى در زندگى اش از او دور مى گردد. خداى پر مهر گسترده ترين رزق و روزى را به او ارزانى مى دارد و خود، خاندان و فرزندان، دارايى و امكانات و جسم و جانش را هدف زيانها و آفتهاى هر شيطان رانده شده و هر گردنكش و بيدادگرى نمى سازد و اگر در آن روز و شبى كه اين سوره را تلاوت كرده است، جهان را بدرود گويد، خدا او را در زمره شهيدان راستين راه حق برمى انگيزد و او را شهيد از دنيا مى برد و در بهشتِ پرطراوت و زيبا با شهيدان راستين راه خدا هم رتبه و هم درجه اش مى سازد.
5- دورنمايى از مفاهيم و معارف آن
اين سوره مباركه بدان دليل كه در كنار كهن ترين معبد توحيد و تقوا بر قلب مصفا و جان پاك پيامبر فرود آمده است، در كران تا كران آياتش سخن از توحيدگرايى و يكتاپرستى، ايمان به آفريدگار هستى و فرارسيدن رستاخيز و جهان پس از مرگ، نفى شرك و كفر و پندارهاى شرك آلود و خرافى، همچون: خويشاوندى خدا با جنيان يا ديگر پديده ها، برملا ساخته پوچى و پوكى بافته ها و پندارهاى شرك گرايان در پرتو روشنگرى و دليل و برهان، توجه دادن به بهشت پرطراوت و زيبا و پاداش پرشكوه ايمان راستين و عمل شايسته و هشدار از آتش شعله ور دوزخ و كيفر و عذاب ستم و گمراهى و ولنگارى است.
6. إِنَّا زَيَّنَّا السَّمَاءَ الدُّنْيَا بِزِينَةٍ الْكَوَاكِبِ
ما آسمان فرودين را به زيور ستارگان آراستيم
7. وَحِفْظًا مِنْ كُلِّ شَيْطَانٍ مَارِدٍ
[آن را] از [نزديك شدن ] هر شيطان سركشى نگاه داشتيم!
آشنايى با سوره ص
اين سوره مباركه، سى و هشتمين سوره از قرآن شريف است كه پيش از آغاز ترجمه و تفسير آيات آن به جاست كه با برخى از ويژگيهايش آشنا گرديم:
1- فرودگاه آن
اين سوره در حدود سالهاى 4 و 5 بعثت پيامبر گرامى در مكّه و در كنار كهن ترين معبد توحيد و اخلاص بر قلب پاك پيامبر مهر و راستى فرود آمد، و بر اين باور است كه همه ويژگيهاى سوره هاى مكّى در كران تا كران آيات و مفاهيم و معارف انسان ساز آن به روشنى هويداست.
2- شمار آيات و واژه ها و حروف آن
اين سوره از ديدگاه قاريان پيشين كوفه هشتاد و هشت آيه، از ديدگاه قاريان حجاز، بصره و شام هشتاد و شش آيه، و از ديدگاه برخى داراى هشتاد و پنج آيه است.
ديدگاه بهتر و شايسته تر همان ديدگاه نخست است و آيات اين سوره 88 آيه مى باشد.
گفتنى است كه اين سوره از 732 واژه و از 3062 حرف تشكيل شده و داراى بخشهاى متنوّع، مفاهيم بلند و معارف انسان ساز و ارزشمندى است.
3- نام اين سوره
نام اين سوره از آغازين آيه آن برگرفته شده است كه با «ص»، از حرف مقطّعه، يا حروف پراسرار قرآن شروع مى شود و مى فرمايد: «ص والقرآن ذى الذّكر.» صاد. سوگند به قرآن پراندرز!
4- پاداش تلاوت آن
از پيامبر گرامى در اين مرود آورده اند كه فرمود: «من قرءَ سورة «ص» اعطى من الأَجر بوزن كل جبل سخره الله لداود حسنات، و عصمه الله اَنْ يصر على ذنبٍ صغيراً او كبيراً.(91)
هركس سوره «ص» را بخواند هموزن هر كوهى كه خداى توانا آن را براى داود رام ساخت به او پاداش و «حسنه» ارزانى داشته و او را از اصرار ورزيدن به گناه كوچك و بزرگ مصونيت مى بخشد.
و نيز از پنجمين امام نور آورده اند كه فرمود:
مَنْ قرءَ سورة «ص» فى ليلة الجمعة اعطى من خيرالدنيا والاخرة ما لم يحيط احد من النّاس الابن مرسل او ملك مقرب، و ادخله الله الجنة و كلّ من احبّ من اهل بيته حتى خادمه الّذى يخدمه و ان كان ليس فى حدّ عياله... و آمنه الله يوم الفزها الاكبر(92)
هركس سوره «ص» را در شب جمعه تلاوت كند از سوى خدا به اندازه اى از خير اين جهان و جهان ديگر به او ارزانى گردد كه به هيچ كس، جز پيامبران رسالت داده شده و فرشتگان مقرّب بارگاه خدا ارزانى نشده باشد. خدا او و از خانواده اش هر آن كسى كه مورد محبت او باشد، حتى خدمتگزار او را گرچه همانند آنان نباشد و در خور شفاعت هم نگردد، همه را به بهشت پرطراوت و زيبا وارد مى سازد، و او را از بى تابى و هراس روز رستاخيز امنيّت مى بخشد. گفتنى است كه اين پاداش پرشكوه در گروه تلاوت خالصانه و حق طلبانه اين سوره و عمل شايسته و بايسته به مقررات آن و آراستگى به ارزشها و پيراستگى از ضد ارزشهاى مورد نظر قرآن است و نه تلاوت بدون ايمان و عمل شايسته و انسانى.
5- دورنمايى از محتواى اين سوره
اين سوره و آيات انسان ساز و تحوّل آفرين آن در مكّه فرود آمد، و درست به همين دليل بسان ديگر سوره هاى مكّى، بيشتر از مفاهيم عقيدتى و زيربنايى سخن دارد؛ از مفاهيم بلند و معارف انسان پرور و رهايى بخشى چون: دعوت به توحيدگرايى و يكتاپرستى، مبارزه فكرى و فرهنگى و عقيدتى و انسانى با آفت شرك و خرافات، ترسيم اصل دگرگونساز رسالت جهانى پيامبر اسلام، انتقاد از حق ستيزى و حق گريزى شرك گرايان و مخالفان وحى و رسالت، ترسيم فرازهايى از سرگذشت پرافتخار شمارى از پيامبران خدا، نمايش فرجام سياه بيدادگران و پايمال كنندگان حقوق مردم، دعوت به تقوا و پرهيزگارى و هشدار از گناه و تباهى، آفرينش انسان و نمايش موقعيت والاى او در بارگاه خدا، نويد نجات و رستگارى به شايستگان و شايسته كرداران، هشدار به عناصر و جريانهاى حق ستيز از عذاب دنيا و آخرت و ديگر مسائل و موضوعات ديگرى كه خواهد آمد.
آشنايى با سوره زمر
سوره مباركه «زُمر» سى و نهمين سوره از سلسله سوره هاى قرآن شريف است. بجاست كه پيش از ورود به ترجمه و تفسير آيات انسان ساز آن به منظور آشنايى با مفاهيم بلند و معارف درس آموزش به نكاتى در اين مورد بنگريم:
1- نام آن
اين سوره داراى دو نام است و هر دو نام آن از خود آياتش برگرفته شده است.
نام نخستين اين سوره «زُمر» به مفهوم گروه ها و دسته هاست، و اين نام از آيات هفتاد تا پايان سوره برگرفته شده است؛ چرا كه در اين آيات روشنگرى مى كند كه در روز رستاخيز كه روز پاداش و كيفر رعايت كنندگان حقوق مردم و پايمال كنندگان آن است، مردم به صورت گروه گروه، به سوى سرنوشت محتوم يا جايگاه هماره خويش - بهشت يا دوزخ - سوق داده مى شوند. و سيق الذين اتقوا ربّهم الى الجنة زمراً...(126)
و نام ديگر آن «غُرف» به معناى «غرفه ها» است و اين نام نيز از آيه ديگرى از اين سوره كه از جايگاه پرواپيشگان در بهشت پرطراوت زيبا و «غرفه ها» و طبقه هاى فوقانى و زيباى بهشت سخن دارد برگرفته شده است. لكنّ الذين اتقوا ربّهم لهم غرف من فوقها غرف...(127)
2- فرودگاه آن
به باور گروهى از جمله «مجاهد» و... همه آيات اين سوره در مكّه و در كنار خانه خدا بر قلب پاك پيامبر مهر و رحمت فرود آمده است، امّا پاره اى بر اين باورند كه سه آيه آن، كه عبارت از آيه هاى 55- 53 و در مورد «وحشى» قاتل «حمزه» مى باشد، در مدينه، و ديگر آيات آن در مكّه فرود آمده است.
3- شماره آيات و واژه هاى آن
در شمارش آيات آن نيز اندك تفاوت به چشم مى خورد، چرا كه «شاميان» اين سوره را هفتاد و پنج آيه، «كوفيان» هفتاد و سه آيه و ديگر مسران و دانشوران هفتاد و دو آيه شمرده اند.
گفتنى است كه اين سوره از 1172 واژه و 4708 حرف ساخته شده است.
4- پاداش تلاوت آن
در روايات رسيده براى تلاوت شايسته و بايسته اين سوره پاداش بسيارى وعده داده شده است، براى نمونه:
1- از پيامبر گرامى آورده اند كه فرمود:
من قراء سروة الزّمر لم يقطع الله رجاه، و اعطاه تواب الخائفين الذين خاقوا الله تعالى.(128)
كسى كه سوره زمر را تلاوت كند خداى پرمهر اميدش را از مهر و رحمت حق به نااميدى تبديل نمى سازد، و پاداش پرشكوه كسانى را به او ارزانى مى دارد كه در زندگى از خدا حساب مى برند و گناه نمى كنند.
2- و از ششمين امام نور آورده اند كه فرمود:
من قراء سورةالزّمر اعطاهُ الله شرف الدّنيا والاخرة، واعزّه بلامال و لا عشيره حتى يهابه من يراه، و حرم جسده على النّار.(129)
كسى كه سوره زمر را تلاوت كند خداى فرزانه شرافت اين جهان و آن جهان را به او روزى مى سازد، و به او بدون ثروت بسيار و بستگان و ياران فراوان عزّت و اقتدار مى بخشد كه بدانيشان از او حساب مى برند، و سرانجام هم بدنش را بر آتش دوزخ حرام مى سازد.
نياز به يادآورى ندارد كه اين پاداش هاى پرشكوه نه براى تلاوت و ياآموزش و يا حفظ اين آيات و اين سوره، بلكه براى تلاوتى است كه مقدمه شناخت و عمل به قرآن باشد.
5- دورنمايى از مفاهيم و معارف آن
از آغاز بعثت پيامبر نور و فرود نخستين آيه قرآن بر آن حضرت تا هجرت به مدينه، سال هايى است كه پيامبر بيش از هر چيز در انديشه ايجاد تحول مطلوب در انديشه، فرهنگ، عقيده و يا بينش ها و گرايش هاست، چرا كه خُلق و خرد گفتار و كردار انسان ها از اين پايه ها و مايه هاى فكرى و عقيدتى سرچشمه مى گيرد. آرى، دوران مكّه دوران سازندگى فكرى و عقيدتى است، دوران برازندگى پايه ها و مايه ها و اساس شخصيت تك تك ايمان آورندگان به خدا و قرآن است و در اين راستا و روند سلاح و سرمايه پيروزى بخش و دگرگونساز پيامبر قرآن و خلق و خوى شايسته و بايسته و پرجاذبه آن حضرت است كه درست بسان قرآن بود. درست از اين زاويه است كه در سوره هايى كه در مكّه فرود آمده است بيش از همه چيز سخن در همين قلمرو فكرى و فرهنگى و عقيدتى است و سوره «زمر» نيز يكى از همين سوره هاست.
8. وَإِذَا مَسَّ الْإِنْسَانَ ضُرٌّ دَعَا رَبَّهُ مُنِيبًا إِلَيْهِ ثُمَّ إِذَا خَوَّلَهُ نِعْمَةً مِنْهُ نَسِيَ مَا كَانَ يَدْعُو إِلَيْهِ مِنْ قَبْلُ وَجَعَلَ لِلَّهِ أَنْدَادًا لِيُضِلَّ عَنْ سَبِيلِهِ قُلْ تَمَتَّعْ بِكُفْرِكَ قَلِيلًا إِنَّكَ مِنْ أَصْحَابِ النَّارِ
و هنگامى كه به اين انسان [رنج ] آسيبى برسد پروردگار خويش را - در حالى كه بازگشت كننده به سوى اوست - مى خواند، آن گاه هنگامى كه از سوى خود نعمتى به او ببخشد، آنچه را كه پيشتر براى [برطرف ساختن ] آن [خدا را ]مى خواند، فراموش مى كند، و براى خدا همتايانى قرار مى دهد تا [بدين بهانه ها و ابزارها خود و ديگران را] از راه او گمراه سازد. [هان اى پيامبر!] بگو: به كفرگرايى خويش اندكى بهره مند باش كه تو از آتشيانى!
25. كَذَّبَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَأَتَاهُمْ الْعَذَابُ مِنْ حَيْثُ لَا يَشْعُرُونَ
كسانى كه پيش از اينان بودند [نيز پيام آوران خدا را ]دروغگو شمردند، پس عذاب [خدا] از جايى كه درك نمى كردند به سراغ آنان آمد
سه شنبه دوم مهر 1387
روز بیست و دوم ماه مبارک رمضان
آیات منتخب جزء بیست و دوم(سوره مبارکه احزاب از آیه۳۲وسوره سبا وسوره فاطر و سوره یس ازابتداالی۳۱)
43. هُوَ الَّذِي يُصَلِّي عَلَيْكُمْ وَمَلَائِكَتُهُ لِيُخْرِجَكُمْ مِنْ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ وَكَانَ بِالْمُؤْمِنِينَ رَحِيمًا
اوست كه بر شما درود [و رحمت ] مى فرستد، و فرشتگانش [برايتان آمرزش و بخشايش مى طلبند]؛ تا شما را از تيرگى هاى [شرك و بيداد] به سوى روشنايى بيرون آورد؛ و او هماره به ايمان آوردگان مهربان است.
54. إِنْ تُبْدُوا شَيْئًا أَوْ تُخْفُوهُ فَإِنَّ اللَّهَ كَانَ بِكُلِّ شَيْ ٍ عَلِيمًا
اگر چيزى را آشكار سازيد [و يا] آن را نهان داريد، [خدا از همه آنها آگاه است؛] چرا كه خدا هماره بر هر چيزى داناست.
59. يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَابِيبِهِنَّ ذَلِكَ أَدْنَى أَنْ يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا
هان اى پيامبر! به همسران و دختران خود و زنان با ايمان بگو: پوشش هايشان را بر خويشتن فرو پيچند؛ اين [شيوه ] براى آنكه به عفاف و نجابت شناخته شوند، و مورد آزار [اوباش ]قرار نگيرند، به [خردورزى و خردمندى ] نزديكتر است؛ و خدا بسيار آمرزنده و مهربان است.
آشنايى با سوره سبأ
سوره مباركه «سبأ»، سى و چهارمين سوره از قرآن شريف است. پيش از آغاز ترجمه آيات و تفسير آن به نكاتى از شناسنامه آن اشاره مى رود:
1- فرودگاه آن
همه آيات اين سوره مباركه در مكّه و كنار خانه پرشكوه خدا بر قلب پاك پيامبر مهر و آزادى فرود آمده است؛ اين موضوع را هم مفسّران و محدثان آورده اند، و هم افزون بر آنان، محتواى آيات و مفاهيم بلند و انسان ساز سوره و نيز آهنگ و ديگر ويژگى ها و ريزه كاريهاى آن گواهى مى كند.
2- شماره آيات و واژه هاى آن
به باور بيشتر مفسّران اين سوره داراى پنجاه و چهار آيه است، امّا پاره اى آيات آن را پنجاه و پنج آيه شمرده اند. بحث و گفتگو در آيه پانزدهم است كه برخى قاريان شام آن را دو آيه به حساب آورده اند؛ چرا كه به باور آنان «عن يمين و شمال» پايان آيه است.
گفتنى است كه اين سوره از 883 واژه، و 3512 حرف تشكيل شده و داراى بخش هاى گوناگون، معارف و مفاهيم بلند، و درس هاى ارزنده اى است.
3- نام اين سوره
واژه «سبأ» نام جامعه و مردمى است كه بانويى به نام «بلقيس» رهبرى سياسى و اجتماعى آن را به كف داشت و در روزگار فرمانروايى «سليمان» مى زيست. از آنجايى كه از آيات پانزدهم اين سوره داستان درس آن جامعه و تمدن خيره كننده و شكوفا به تابلو رفته است، نام اين سوره نيز به نام همان قوم و جامعه، «سبأ» نامگذارى گرديده است.
به گونه اى آورده اند اين سوره هشتاد و سوّمين سوره اى است كه بر قلب مصفاى پيامبر فرود آمده است.
4- پاداش تلاوت آن در روايات
1- از پيامبر گرامى آورده اند كه در اين مورد فرمود:
من قرأ سورة سبأ لم يبق نبىّ و لا رسول الا كان له يوم القيامه رفيقا و مصافحاً.(220)
كسى كه سوره «سبأ» را با اخلاص و ايمان تلاوت كند، همه پيامبران خدا در روز رستاخيز دوست و همنشين او گرديده و با او دست دوستى خواهند داد.
2- از ششمين امام نور آورده اند كه فرمود:
من قرأ الحمدين جميعاً، سبأ و فاطر، فى ليلة لم يزل ليلة فى حفظ الله تعالى وكلائه، فان قرأهما فى نهاره لم يصبه فى نهاره مكروه، واعطى من خير الدنيا و خير الاخرة ما لم يخطر على قلبه و لم يبلغ مناه.(221)
كسى كه دو سوره سبأ و فاطر را، كه با ستايش خدا آغاز مى گردند، هر دو را به طور كامل در يك شب تلاوت كند، همه آن شب را در پرتو قدرت خدا و حفظ و حراست او خواهد بود؛ و اگر در روز، آن دو را تلاوت كند، در آن روز هيچ رويداد ناخوشايندى به او نخواهد رسيد، و از خير و خوبى هاى اين جهان و جهان ديگر، به اندازه اى به او ارزانى مى گردد كه هرگز به قلبش خطور نكرده، و به انديشه و آرزويش نرسيده است.
5- دورنمايى از مفاهيم و محتواى آن
از آنجايى كه اين سوره مباركه در «مكه» و در كنار كهن ترين خانه توحيد، بر قلب مصفاى پيامبر مهر و خرد فرود آمده است، با شيوه آموزش و روشنگرى سوره هاى «مكّى» هماهنگ است، و بيشتر از هر موضوع ديگر، در باره اصول دين و مبانى آيين سخن مى گويد و بر اين راه است كه با ايجاد تحوّل مطلوب فكرى و عقيدتى و اخلاقى و انسانى، در زندگى مردم تحوّل مطلوب و دگرگونى شايسته و بايسته اى پديد آورد؛ بر اين باور است كه اگر بخواهيم به دورنمايى از مفاهيم و معارف اين سوره بنگريم، با اين درس ها و عناوين روبرو مى گرديم:
1- آفريدگارى و فرمانروايى خدا و دانش بى كران او،
2- پندار شرك گرايان در باره معاد و روشنگرى قرآن،
3- ارزش دانش و موقعيت رفيع دانشوران حقگرا، آشنايى با سوره فاطر
آشنایی با سوره فاطر
1- چرا سوره فاطر؟
واژه «فاطر»، به مفهوم «شكافنده» و «پديدآورنده»، يكى از دو نام اين سوره است، و اين نام از نخستين آيه آن برگرفته شده است كه مى فرمايد: الحمدلله فاطرالسماوات والارض...
ستايش از آنِ خداست كه پديدآورنده آسمانها و زمين است...
و نام ديگر اين سوره «ملائكة» است، كه باز هم از همين آيه برگرفته شده است، چرا كه در اين آيه از آفريدگار توانا و فرزانه هستى با صفت پديدآورنده آسمانها و زمين ستايش شده، و فرشتگانش به عنوان رسولان و پيام رسانانى كه حاملان فرمان خدا و به انجام رسانان فرمان هاى او در جهان هستند ياد شده است.
2- فرودگاه اين سوره
بيشتر مفسران برآنند كه همه آيات اين سوره در مكه و در كنار كهن ترين معبد وحى و رسالت بر قلب مصفاى پيامبر فرود آمده، و تنها «حسن» بر آن است كه دو آيه 29 و 32 در مدينه فرود آمده است.
افزون بر ديدگاه مفسران و محدثان در اين مورد، محتواى آيات انسان ساز و روشنگر آن نيز نشانگر همسويى و هماهنگى مفاهيم و معارف بلند و دگرگون ساز آن با محتواى سوره هاى مكى است؛ چرا كه با تعمق در آيات آن درمى يابيم كه در كران تا كران آن، سخن از شناخت آفريدگار هستى و اوصاف او، توحيدگرايى و يكتاپرستى، شناخت معاد و جهان پس از مرگ، سرنوشت سپاسگزاران و ناسپايان در آن سرا، پاداش و كيفر عملكردها، اصل رسالت و دعوت پيامبران و منطق مخالفان آن دعوتها، پيكار با شرك و بيداد و اوهام و خرافات، آفرينش انسان و جهان، مسئوليت انسان در برابر عملكرد خويش و ترسيم پاره اى از سنت هاى جهانشمول خدا در زندگى انسان است.
3- شمار آيات و واژه هاى آن
شمار آيات اين سوره به باور شاميان و پاره اى از مدنى ها چهل و شش آيه امّا از ديدگاه مشهور چهل و پنج آيه است...
اين سوره از 777 واژه، و 3130 حرف ساخته شده است.
4- پاداش تلاوت آن
از پيامبر گرامى در اين مورد آورده اند كه فرمود:
من قراء سورة الملائكة دعته يوم القيامه ثلاثة ابواب من الجنة ان ادخل من اى الابواب شئت:(251)
هركس سوره «ملائكه» را بخواند، در روز قيامت سه در از درهاى بهشت او را به سوى خود دعوت مى كند كه از هركدام مى خواهى وارد شو!
5- دورنمايى از مفاهيم آن
گذشت كه اين سوره و آيات جانبخش آن در مكه بر قلب پاك پيامبر دانش و آزادگى فرود آمده است؛ به همين جهت با وصف آفريدگار هستى و ستايش ذات پاك و بى همتاى او - كه پديدآورنده آسمانها و زمين است - آغاز مى گردد، و به همراه آن زنجيره اى از نشانه هاى قدرت بى همانند و عظمت و شكوه و حكمت وصف ناپذير او - كه هركدام نشانگر يكتايى و بى همتايى ذات پاك اوست - به تابلو مى رود.
2. مَا يَفْتَحْ اللَّهُ لِلنَّاسِ مِنْ رَحْمَةٍ فَلَا مُمْسِكَ لَهَا وَمَا يُمْسِكْ فَلَا مُرْسِلَ لَهُ مِنْ بَعْدِهِ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ
هر [رحمت و] بخشايشى كه خدا براى مردم بگشايد، هيچ بازدارنده اى نيست؛ و آنچه را [او] بازدارد [و بازگيرد]، پس از آن هيچ فرستنده اى براى آن نخواهد بود؛ و او همان پيروزمند و فرزانه است.
5. يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ فَلَا تَغُرَّنَّكُمْ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا وَلَا يَغُرَّنَّكُمْ بِاللَّهِ الْغَرُورُ
هان اى مردم! به يقين وعده خدا حق است، پس مباد زندگى دنيا شما را بفريبد، و مباد [شيطان ] فريبكار شما را به [بخشايش و آمرزش ] خدا بفريبد.
آشنايى با سوره «يس»
سوره اى كه در آستانه آن ايستاده ايم، در شماره قرآن شريف سى و ششمين سوره است؛ مناسب است كه پيش از پرداختن به ترجمه و تفسير آيات آن به نكاتى از شناسنامه اش بنگريم:
1- چرا «يس»؟
اين نام و عنوان براى اين سوره مباركه، از آغازين آيه آن برگرفته شده، و از حروف پر رمز و رازى است كه در آغاز برخى ديگر از سوره هاى قرآن شريف آمده است. به گونه اى كه مفسران در اين مورد آورده اند، در اينجا روى سخن با پيامبر گرامى است، و خداى فرزانه آن وجود گرانمايه را با اين نام پراسرار مخاطب مى سازد كه: هان اى پيامبر!
به قرآن حكمت آموز سوگند كه تو از جمله پيامبرانى!
تو بر راهى راست و بى انحراف قرار دارى، و كتابى كه بر تو وحى مى گردد از سوى آن خداى شكست ناپذير مهربان فرود آمده است...(284)
گفتنى است كه اين سوره را با عناوينى چون: «قلب قرآن» و يا «ريحانةالقرآن» نيز خوانده اند.
2- فرودگاه آن
از ديدگاه همه مفسران و محدثان اين سوره مكّى است، و همه آيات روشنگر آن در كنار خانه خدا بر قلب مصفاى پيامبر مهر و آزادى فرود آمده است. امّا «ابن عباس» بر آن است كه يك آيه از آيات اين سوره، در مدينه فرود آمده، و آن آيه چهل و هفتم مى باشد.
3- شمار آيات و واژه هاى آن
اين سوره، پنجاه و نهمين سوره اى است كه بر قلب مصفاى پيامبر فرود آمد، و آيات آن از ديدگاه كوفيان هشتاد و سه آيه، و ديگران آيات آن را هشتاد و دو آيه عنوان ساخته اند.
راز اين دوگانگى در آغاز سوره است، كه گروه نخست خود «يس» را، يك آيه شمرده اند.
اين سوره از 727 واژه، و از 3555 حرف ساخته شده است.
4- پاداش تلاوت آن در روايات:
1- «ابوبكر» از پيامبر گرامى آوره است كه فرمود: سورة «يس» تدعى فى التوراة المعمة! قيل و ماالمعمة؟ قال: نغم صاحبها خيرالدنيا و الاخرة...(285)
سوره مباركه «يس» در تورات به عنوان «عموميت آفرين» خوانده شده است.
از آن حضرت پرسيدند، چرا با اين عنوان خوانده شده است؟
فرمود: بدان جهت كه هركس با اين سوره و آيات آن همدل و همنشين گردد، و آنها را آگاهانه و با اخلاص تلاوت كند و مفاهيم بلندش را راه و رسم خويش قرار دهد، اين سوره خير دنيا و آخرت را بر او سايه گستر مى سازد؛ رنج و گرفتارى اين جهان را از او برطرف، و ترس و هراس آخرت را از او دفع مى كند. به اين سوره مباركه «مدافعه» و «قاضيه» نيز گفته مى شود، چرا كه اين سوره هر بدى را از كسى كه آن را تلاوت كند دور و هر خواسته اى را به خواست خدا براى او برمى آورد.
هركس اين سوره را با شور و اخلاص بخواند پاداش بيست «حج» در كارنامه اش نوشته مى شود؛ و كسى كه آن را بشنود پاداش هزار دينار انفاقِ خالصانه به او مى رسد؛ و كسى كه اين سوره را بنويسد، آن گاه آن را بشويد و بياشامد، هزار داروى شفابخش و هزار نور و هزار بركت و هزار رحمت به سازمان وجود او وارد ساخته و هر درد و بيمارى را از آن برمى كند و برطرف مى سازد.
2- و نيز «انس» از پيامبر گرامى آورده است كه فرمود:
انّ لكل شى ءٍ قلبا و قلب القرآن يس(286)
هرچيزى قلبى دارد و قلب و دل قرآن شريف سوره «يس» است.
3- و نيز آورده اند كه فرمود: من دخل المقابر فقراء سورة «يس» خفف عنهم يومئذٍ و كان له بعدد من فيها حسنات(287)
هركس به گورستانى وارد گردد و سوره «يس» را بخواند خدا در آن روز از عذاب بر آنان تخفيف داده و براى او به شمار مردگانى كه در آنجا خفته اند حسناتى نوشته مى شود.
4- از حضرت صادق(ع) آورده اند كه فرمود: ان لكل شى ء قلبا و قلب القرآن «يس» فمن قراء «يس» فى نهاره قبل ان يمسى كان فى نهاره من المحفوظين والمرزوقين حتى يمسى...(288)
براى هر پديده اى قلب و دلى است و قلب قرآن، سوره «يس» است؛ از اين رو هركس آن را در روز، پيش از غروب بخواند، در همه روزى كه آن را خوانده است از گرفتاريها مصون و محفوظ است، و پر رزق و روزى خواهد بود؛ و هر كس آن را در شب و پيش از خفتن بخواند، خدا هزار فرشته را بر او مى گمارد تا او را از شرارت و وسوسه هر شيطان رانده شده و هر آفتى حراست كنند؛ و اگر در خواب جهان را بدرود گويد، خدا او را به بهشت پرطراوت و زيبا وارد مى سازد و سى هزار فرشته براى غسل دادن پيكر او حضور يافته و همگى براى او آمرزش مى طلبند و او را تا آرامگاهش بدرقه مى كنند؛ و هنگامى كه او را داخل آرامگاهش قرار مى دهند، آن فرشتگان در آنجا به عبادت خدا برمى خيزند و پاداش عبادت خود را نثار او مى نمايند؛ چنين كسى قبرش تا آنجايى كه ديدگان مى نگرند گسترش مى يابد و از فشار قبر ايمن مى شود و از آرامگاهش هماره نورى تا آسمان پرتوافكن مى گردد تا روز رستاخيز از آنجا برخيزد و هنگامى كه در روز رستاخيز از آرامگاهش سر برمى آورد، آن فرشتگان هماره با او هستند و وى را همراهى مى كنند و با او به گفتگو مى پردازند و بر چهره اش مى خندند و وى را به هر خبرى مژده مى دهند تا او را از صراط و ميزان عبور داده و در جايگاهى از بهشت پرطراوت و زيبا و نزديك ترين مقام قرب، پس از فرشتگان و پيامبران او را جا مى دهند...
5- و نيز از پنجمين امام نور آورده اند كه فرمود: انّ لرسول الله(ص) اثنى عشر اسماً خمسة منها فى القرآن: محمد، و احمد، و عبدالله و يس و نون.(289)
براى پيامبر دوازده نام است، كه پنج نام آن حضرت در قرآن آمده است، و آنها عبارتند از:
1- «محمد» (ص)،
2- «احمد»،
3- «عبدالله»،
4- «يس»،
5- و ديگر «نون».
5- دورنمايى از مفاهيم آن
همان گونه كه اشاره رفت، اين سوره در «مكه» و در كنار كهن ترين معبد توحيد و تقوا بر قلب پاك پيامبر فرهنگ و آزادى و خرد و معنويت فرود آمده است؛ به همين جهت آهنگ آيات و مفاهيم انسان ساز و جامعه پردازش، با سوره هاى «مكى» هماهنگ بوده و از پايه هاى چندگانه دين خدا: اصل توحيد، وحى و رسالت، معاد و جهان پس از مرگ، واكنش گروه هاى چندگانه مردم در برابر پذيرش دعوت پيامبر يا نفى و انكار آن، هدف از فرود قرآن به پيامبر گرامى، زنجيره اى از دعوت هاى توحيدى و مبارزه سخت و قهرمانانه پيامبران با شرك و بيداد و اوهام و خرافات، سرانجامِ ايمان آورندگان و شايسته كرداران و فرجام عبرت انگيز و عبرت آموز ظالمان و حق ستيزان، و از زنجيره اى از نشانه هاى خدا در طبيعت، همچون: رويش گلها و گياهان از زمين مرده، روييدن باغ ها و بوستان ها و به بار نشستن ميوه هاى گوناگون از همين آب و خاك و هوا، زوجيت عمومى در پديده ها، پديده شگفت آور ماه و خورشيد و ستارگان، حركت كشتى بر پهنه امواج آبها و... كه هريك نشانه اى شگرف از قدرت و حكمت آفريدگار هستى و نشانه اى از يكتايى و دانش بى كران اوست، سخن رفته است.
و آن گاه در لابلاى اين بحث هاى متنوع و مفاهيم و موضوعات گره گشا و سازنده و حسّاس، ده ها نكته درس آموز، هشدارهاى تكاندهنده، پند و اندرزهاى بيداركننده و مثالها و صحنه هاى تفكرانگيز، براى رهبرى انسان به سرچشمه نجات و رستگارى راستين و نجات او از سقوط به كام مستى ها و پستى ها و اسارت هاى گوناگون به تابلو رفته است، كه به خواست خدا خواهد آمد.
یکشنبه سی و یکم شهریور 1387
روز بیستم ماه مبارک رمضان
آیات منتخب جزء بیستم(سوره مبارکه نمل از آیه60وسوره قصص وسوره عنکبوت ازابتداالی۴۵)
62 . أَمَّنْ يُجِيبُ الْمُضْطَرَّ إِذا دَعاهُ وَ يَكْشِفُ السُّوءَ وَ يَجْعَلُكُمْ خُلَفاءَ الْأَرْضِ أَ إِلهٌ مَعَ اللَّهِ قَلِيلاً ما تَذَكَّرُونَ.
[آيا خدايان پندارى شما بهترند] يا آنكه درمانده را - آنگاه كه او را مى خواند - پاسخ مى دهد و گرفتارى [او را] بر طرف مى سازد، و شما را جانشين [ديگران در] زمين مى گرداند؟! آيا خدايى با خداى يكتاست [راستى كه ] چه اندك به خود مى آييد [و پند مى پذيريد]!
74 . وَ إِنَّ رَبَّكَ لَيَعْلَمُ ما تُكِنُّ صُدُورُهُمْ وَ ما يُعْلِنُونَ.
و به يقين پروردگارت آنچه را سينه هايشان نهفته مى دارد و آنچه را آشكار مى دارند، [همه را] مى داند.
82 . وَ إِذا وَقَعَ الْقَوْلُ عَلَيْهِمْ أَخْرَجْنا لَهُمْ دَابَّةً مِنَ الْأَرْضِ تُكَلِّمُهُمْ أَنَّ النَّاسَ كانُوا بِ آياتِنا لا يُوقِنُونَ.
و هنگامى كه آن سخن [و وعده ما] در مورد آنان تحقّق پذيرد [و در آستانه رستاخيز قرار گيرند]، جنبنده اى از زمين براى آنان بيرون مى آوريم كه با آنان سخن مى گويد: چرا كه مردم به نشانه هاى ما [آن گونه كه بايد] يقين نمى آورند.
88 . وَ تَرَى الْجِبالَ تَحْسَبُها جامِدَةً وَ هِيَ تَمُرُّ مَرَّ السَّحابِ صُنْعَ اللَّهِ الَّذِي أَتْقَنَ كُلَّ شَيْ ءٍ إِنَّهُ خَبِيرٌ بِما تَفْعَلُونَ.
و كوه ها را [اينك ] مى بينى [كه ] بر جاى [خود] ايستاده اند، در صورتى كه آن روز بسان گذشتن ابرها مى گذرند اين كار خداوندى است كه هر چيزى را استوار ساخته است، بى گمان او به آنچه انجام مى دهيد آگاه است.
آشنايى با سوره قصص
اين سوره مباركه در شمار، بيست هشتمين سوره است كه پيش از آغاز ترجمه و تفسير آن به نكاتى از شناسنامه اش اشاره مى رود:
1 - چرا قصص؟ واژه «قصص» به مفهوم سرگذشت است كه در آيه بيست و پنجم اين سوره بكار رفته، و نام سوره از همين آيه برگرفته شده است؛ آنجا مى فرمايد:
فلمّا جائه و قصّ عليه القصص قال لا تخف نجوت من القوم الظالمين.
پس هنگامى كه موسى نزد شعيب آمد و سرگذشت خود را براى او باز گفت، وى گفت: ديگر ترسى به دل راه مده كه از گروه بيدادگران نجات يافته اى.
افزون بر اين، در اين سوره سرگذشت طولانى و درس آموز موسى از ولادت شگفت انگيزش تا رسالت و پيكار فرهنگى و علمى و منطقى اش با فرعون و نجات بنى اسرائيل از اسارت استبداد، و نيز مبارزه آن حضرت با «قارون»، مظهر زراندوزى و زرپرستى و انحصار با درسهاى انسان ساز بسيارى آمده است.
2 - فرودگاه آن به باور بيشتر مفسّران و دانشمندان قرآن پژوه، اين سوره مباركه در مكّه فرود آمده است، امّا پاره اى نيز بر آنند كه برخى از آيات آن، از جمله آيه هاى 52 تا 55 در مدينه، و آيه 85 در راه ميان مكه و مدينه بر قلب نورانى پيامبر مهر و خرد فرود آمده است.
به باور ما دقت در آيات و مفاهيم انسان ساز عقيدتى و اجتماعى آن نشانگر آن است كه آيات اين سوره بطور يكسره با سبك و شيوه آيات و سوره هاى مكّى هماهنگ تر و همسازتر است، چرا كه از آغاز تا انجام بيشتر سخن از مسايل عقيدتى و زيربنايى است و در قالب دو سرگذشت طولانى موسى و بنى اسرائيل و رويارويى آنان با فرعون و قارون و شكست و نابودى اين چهره ها و مظاهر زشت زر و زور و تزوير، و پيروزى حق و حق طلبان و نيز نويد از حكومت جهانى حق، همه و همه براى ايجاد اميد به آينده روشن در دلهاى مردم تازه مسلمان و گرفتار در چنگال استبداد «مكه» است، و به آنان نويد مى دهد كه زورمداران و فريبكاران و برده داران و خودكامگان عرب نيز بسان فرعون و قارون و ديگر بيدادپيشگان و فريبكاران قرون و اعصار دير يا زود به كيفر بيدادشان خواهند رسيد و آينده از آن عدالتخواهان و آزادانديشان و مبارزان راه آزادى و حقوق انسانى است.
3 - شمار آيات و واژه هاى آن به باور همه مفسّران اين سوره از 88 آيه و 1441 واژه و 5800 حرف تشكيل شده است و قاريان كوفه حروف مقطّعه آن را يك آيه به شمار آورده اند.
4 - فضيلت تلاوت آن از پيامبر گرامى آورده اند كه در اين مورد فرمود:من قرأ طسم القصص اعطى من الاجر عشر حسنات بعدد من صدّق بموسى و كذّب به، و لم يبق ملك فى السّماوات و الارض الاّ شهد له يوم القيامة انّه كان صادقا.(135)كسى كه سوره قصص را تلاوت كند به شمار هر كدام از مردمى كه به موسى ايمان آورده و رسالتش را گواهى نمودند و يا آن حضرت را تكذيب كردند، ده حسنه به او پاداش داده مى شود، و فرشته اى در آسمان ها و زمين نخواهد بود، جز اينكه در روز رستاخيز بر راستگويى او گواهى خواهد داد.
گفتنى است كه منظور نه تلاوت تنها كه همراه با دريافت مفاهيم و درس هاى آن و آن گاه عمل شايسته و بايسته و آزادمنشانه است.
5 - دور نمايى از محتواى آن اين سوره، با حروف اسرارآميز مقطّعه آغاز و با نويد حكومت جهانى شايستگان و شايسته كرداران ادامه مى بابد.
از پى آن به سرگذشت عبرت انگيز ولادت موسى،اراحل گوناگون رشد و تكامل او،هجرتش به مدين، ازدواج و تشكيل خانواده، بازگشت او به مصر، انگيزش او از جانب خدا، پيكار او با فرعون و فرعونيان خودكامه و برترى جو و تجاوزكار و عوامل نجات و رهايى بنى اسرائيل مى پردازد. آن گاه مبارزه او را با قارون، مظهر زرپرستى و زراندوزى و دجالگرى را ترسيم نموده و در لابلاى اين دو داستان طولانى صدها نكته انسان ساز و درس آموز و الهام بخش را، در ابعاد گوناگون عقيدتى، اخلاقى، انسانى، حقوقى، اجتماعى، و سياسى به تابلو مى برد.
آشنایی با سوره عنكبوت
اين سوره مباركه بيست و نهمين سوره از سورهاى قرآن شريف است كه پيش از آغاز ترجمه و تفسير آن به نكاتى از شناسامه اش اشاره مى رود:
1 - چرا سوره عنكبوت؟ نام اين سوره مباركه از چهل و يكمين آيه آن برگرفته شده است، چرا كه در آيه مورد اشاره در قالب مثال جالب و درس آموزى ناتوانى و زبونى خدايان دروغين و خدايگانهاى ساختگى، و نادانى و دنباله روى و سرگشتگى پرستشگران آنها به تابلو رفته است تا هوشمندان و انديشوران به تباهى هاى شرك و بت پرستى بهتر و بيشتر پى برند وبه اثرات سازنده ايمان به خداى يكتا و توانا دل بندند و خود را از انواع ذلت ها و اسارت ها آزاد سازند: مثل الّذين اتخذوا من اللّه كمثل العنكبوت...(183)و به همين تناسب هم نام اين سوره را، سوره عنكبوت خوانده اند.
2 - فرودگاه آن در مورد فرود و فرودگاه اين سوره ديدگاه ها متفاوت است:
1 - به باور گروهى از جمله «عطا»، همه آيات شصت و نه گانه اين سوره در مكّه و در كنار كهن ترين معبد توحيد بر قلب مصفّاى پيامبر فرود آمده است.
2 - امّا به باور پاره اى از جمله «قتاده» همه آيات اين سوره در مدينه فرود آمده است.
3 - و از ديدگاه برخى از جمله «حسن» و در روايتى از «ابن عباس»، جز ده آيه از آيات آغازين اين سوره - كه در مدينه فرود آمده - ديگر آيات آن در مكّه نازل شده است.
يادآورى مى گردد كه «ابن عباس» اين ديدگاه را از «ابن سلام» نيز روايت كرده است.
3 -شمار آيات اين سوره از ديدگاه همه مفسّران و دانشوران شصت و نه آيه است كه قاريان كوفه «الم» را يك آيه، و قاريان حجاز «تقطعون السّبيل» را يك آيه، و قاريان بصره و شام «مخلصين له الدين» را يك آيه دانسته اند. گفتنى است كه اين سوره از980 واژه و4195 حرف تشكيل شده است.
4 - پاداش تلاوت آن 1 - در فضيلت اين سوره مباركه و پاداش تلاوت آگاهانه و خالصانه و حق طلبانه آن، از پيامبر گرامى آورده اند كه فرمود:من قرأ سورة العنكبوت كان له من الاجر عشر حسنات بعدد كل المؤمنين و المنافقين.(184)هر كس سوره عنكبوت را تلاوت كند، به شمار همه ايمان آوردگان و توحيدگرايان و به شمار نفاقگرايان ده پاداش براى او خواهد بود.2 - و نيز از حضرت صادق آورده اند كه فرمود:من قرأ سورة العنكبوت و الرّوم فى شهر رمضان ليلة ثلاث و عشرين فهو و اللّه يا ابا محمد من اهل الجنّة، لا أستثنى فيه ابدا، و لا أخاف ان يكتب اللّه علىّ فى يمنى اثما، و انّ لهاتين السورتين من اللّه مكانا.(185)هر كس سوره عنكبوت و روم را در شب بيست و سوّم ماه رمضان تلاوت نمايد، به خداى سوگند كه از بهشتيان خواهد بود، و من كسى را از اين نويد و بشارت استثنا نمى كنم، و نمى ترسم كه خدا در اين سوگند و نويددهى، گناهى بر من بنويسد، و راستى كه اين دو سوره در پيشگاه خدا بسيار ارجمند مى باشد.
5 - دورنمايى از محتواى اين سوره با حروف مقطّعه آغاز مى گردد و از پى آن با هشدارى سخت به انسان ها در مورد آزمون و امتحان آنان - كه يكى از سنت هاى دير پا و جهان شمول خداست - ادامه مى يابد، و آن گاه از مفاهيم بلند و انسان سازى، چون: شناخت آفريدگار جهان و شناخت جهان پس از مرگ پيام دارد.پس از آن به بعثت هاى توحيدى و پرتوى از سرگذشت درس آموز و الهام بخش آنان براى ايجاد تحوّل مطلوب و سازنده در دل ها و زدودن آثار ويرانگر شرك و بيداد و اوهام و خرافات و دنباله روى و بردگى مى پردازد، و دو منطق بالنده و سازنده وحى و رسالت و بهانه جويى هاى سست و بى خردانه بيدادگران و خودكامگان را ترسيم مى كند و از سرنوشت سياه و فرجام رسواى آنان گزارش مى دهد، و در انبوهى از آيات ديگر زنجيره اى از نشانه هاى قدرت بى كران پديدآورنده هستى را در چشم انداز پژوهشگران قرار مى دهد...در شمارى از آيات و در قالب مثال جالب و زيبايى، پوچى و سستى و بى پايگى تكيه بر خدايان دروغين و خدايگان هاى ساختگى و نگونسارى پرستشگران آنان را به نمايش مى نهد، و در لابلاى اين مفاهيم و معارف و موضوعات گوناگون پندها و اندرزهاى درس آموز و انسان ساز بسيارى مى دهد كه خواهد آمد.
23 . وَ الَّذِينَ كَفَرُوا بِ آياتِ اللَّهِ وَ لِقائِهِ أُولئِكَ يَئِسُوا مِنْ رَحْمَتِي وَ أُولئِكَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ.
و كسانى كه به آيات خدا و ديدار او كفر ورزيدند، آنان از رحمت [و بخشايش ] من نوميد مى گردند و برايشان عذاب دردناكى خواهد بود.
38 . وَ عاداً وَ ثَمُودَ وَ قَدْ تَبَيَّنَ لَكُمْ مِنْ مَساكِنِهِمْ وَ زَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطانُ أَعْمالَهُمْ فَصَدَّهُمْ عَنِ السَّبِيلِ وَ كانُوا مُسْتَبْصِرِينَ.
[قوم ] عاد و ثمود را [نيز نابود ساختيم ] و بى گمان [اين واقعيت از آثار بر جاى مانده ] از خانه هايشان براى شما [روشن و] آشكار گرديده است؛ و شيطان كارهايشان را براى آنان آراسته و آنان را - با اينكه [در كار دنيايشان ] بينا بودند - از راه [حق و عدالت ] بازداشت.
شنبه سی ام شهریور 1387
روز نوزدهم ماه مبارک رمضان
آیات منتخب جزء نوزدهم(سوره مبارکه فرقان از آیه۲۱ وسوره نمل ازابتداالی۵۹)
آشنايى با سوره شعراء
اين سوره بيست و ششمين سوره از قرآن شريف است كه پيش از آغاز ترجمه و تفسير آن به نكاتى از شناسنامه اش مى نگريم.
1 - چرا شعراء
اين سوره به نام سوره «شعراء» ناميده شده، و اين نام از آخرين آيات اين سوره بر گرفته شده است كه مى فرمايد:
و الشعراء يتبعهم الغاون...(47)
و شاعران را گمراهان پيروى مى كنند، آيا نديده اى كه آنان در هر بيراهه اى سرگردانند؟
و چيزهايى مى گويند كه خود انجام نمى دهند...
مگر آن شاعرانى كه ايمان آورده و كارهاى شايسته انجام داده و خدا را بسيار ياد نموده و پس از آنكه مورد ستم قرار گيرند، براى دفع ستم و تجاوز و به انگيزه آزاديخواهى و عدالت طلبى و با هدف ستم ستيزى و پيكار با تاريك انديشى، شجاعانه فرياد دادخواهى سر مى دهند و يارى مى طلبند...
2 - فرودگاه اين سوره
همه آيات اين سوره مباركه - جز چهار آيه آخر آن - در مكّه و در كنار كهن ترين معبد توحيد و تقوا بر قلب پاك پيامبر نور فرود آمده است. اين نكته را افزون بر مفسّران و محدثان، از خود آيات و محتواى آنها نيز مى توان به روشنى دريافت، چرا كه قالب و محتواى اين سوره با سوره هاى مكّى هماهنگ و همنوا و نشانگر حال و هواى آغاز بعثت و دعوت پيامبر گرامى است و بيشتر از مفاهيم فكرى و عقيدتى - كه يكى از نشانه هاى سوره هاى مكّى است - سخن مى گويد.
3 - شمار آيات و واژه هاى آن
در مورد شمار آيات اين سوره دو نظر آمده است:
1 - به باور كوفيان و شاميان و پيشينيان اهل مدينه، اين سوره داراى 227 آيه مى باشد.
2 - امّا به باور پاره اى ديگر شمار آيه هاى اين سوره، 226 آيه است.
يادآورى مى گردد كه اين سوره داراى 1296 واژه، و 5542 حرف است و به بخش هاى گوناگون و موضوعات متنوّعى قابل تقسيم و بررسى است.
4 - فضيلت و پاداش تلاوت آن
1 - از پيامبر گرامى آورده اند كه در اين مورد فرمود:
من قرأ سورة شعراء كان له من الاجر عشر حسنات، بعدد كل من صدق بنوح و كذّب به و هود و شعيب و صالح و ابراهيم، و بعدد كل من كذّب بعيسى و صدق بمحمد صلى الله عليه وآله.(48)
هر كس سوره شعراء را تلاوت كند به شمار هر كسى كه «نوح» و رسالت او را گواهى و يا تكذيب نموده است، ده پاداش به او ارزانى خواهد شد؛ و نيز به شمار تصديق كنندگان و تكذيب كنندگان «هود»، «شعيب»، «صالح» و «ابراهيم». و نيز به شمار همه كسانى كه مسيح را تكذيب و رسالت محمد صلى الله عليه وآله را گواهى نمايند.
2 - از ششمين امام نور حضرت صادق آورده اند كه فرمود:
من قرأ طواسين الثلاث فى ليلة الجمعة كان من اولياء اللّه و فى جواره و كنفه و اسكنه اللّه فى جنة عدن وسط الجنة مع النبيّين و المرسلين و الوصيين الراشدين، و لم يصبه فى الدنيا بؤس ابدا، و اعطى فى الاخرة من الاجر الجنة...(49)
هر كس سوره هاى سه گانه «شعراء»، «نمل» و «قصص» را در هر شب جمعه تلاوت كند، از دوستان خدا و در جوار او خواهد بود و خدا او را در قلب بهشت، با پيامبران و جانشينان آنان و ارشادگران آگاه و پرواپيشه همنشين خواهد ساخت. او هرگز در دنيا گرفتار پريشانى نشده و در سراى آخرت پاداش او بهشت پرطراوت و زيباى خداست و در آنجا يكصد حوريه به او ارزانى خواهد شد.
يادآورى مى گردد كه اين پاداش پر شكوه براى تلاوت خالصانه و آگاهى از مفاهيم اين سوره ها و عمل به مقررات آنها خواهد بود و نه تلاوت تنها و يا ابزار فريب و ستم ساختن معارف آن.
5 - دور نمايى از محتوا و مفاهيم اين سوره
اين سوره مباركه با ياد و نام خدا و حروف مقطعه آغاز مى گردد، و از پى آن با گراميداشت مقام والاى پيامبر و آرامش خاطر بخشيدن به آن حضرت در برابر شرارت خودكامگان و دميدن روح پايدارى و پايمردى و شكيبايى و مقاومت به ايمان آوردگان راستين و ترسيم پاره اى از صفات آفريدگار هستى ادامه مى يابد.
آن گاه سرگذشت چند پيامبر بزرگ خدا، همچون: موسى و هارون، نوح و هود، صالح و لوط، شعيب و ابراهيم پدر توحيدگرايان را، با منطق زندگى ساز و چكيده دعوت آنان، و نيز منطق سست و پوسيده استبدادگران قرون و اعصار و سرنوشت جامعه هاى معاصر آنان را به تابلو مى برد.
از پى آن، روى سخن را به پيامبر گرامى نموده و ضمن وصف شكوه و عظمت قرآن، به بهانه جويى ها و اتهامات بى اساس بد انديشان و تجاوزكاران پاسخ مى دهد،
و سر انجام دستورات جانبخش و ارزنده اى به وسيله آن حضرت به توحيدگرايان مى دهد...
اگر در يك نگاه بخواهيم به بوستان پرطراوت و پرگل و لاله اين سوره بنگريم، از جمله با اين گل ها و مفاهيم انسان ساز روبرو مى گرديم:
وصف شكوه و عظمت قرآن،
هراس و گريز حق ستيزان از تازه هاى وحى و رسالت،
پرتوى از سرگذشت موسى و آغاز رسالت او،
دو معجزه بزرگ و شگفت انگيز،
كنگره بزرگ افسونگران،
فرجام شوم خودكامگى و انحصارگرى،
فرازهاى هفتگانه داستان عبرت آموز موسى...
پرتوى از سرگذشت ابراهيم،
پرتوى از رسالت نوح،
پرتوى از سرگذشت هود،
دو آفت حق ستيزى و دنباله روى برّه منشانه،
پرتوى از سرگذشت «صالح»،
منطق استبداد،
پرتوى از سرگذشت لوط،
پرتوى از سرگذشت شعيب،
بزرگ ترين آفت آزادى و آزادگى
هركار اصلاحى را بايد از خود آغاز كرد،
برنامه رستگارى و سرفرازى،
هنر سرايندگى...
سروده هدفدار و زندگى ساز.
87 . وَلاتُحْزِنِى يَوْمَ يُبْعَثُونَ.
و روزى كه [مردم ] برانگيخته مى گردند، مرا رسوا مساز!
192 . وَاِنَّهُ لَتَنْزِيْلُ رَبِّ الْعَالَمِيْنَ.
و به يقين اين [قرآن پرشكوه ] فرو فرستاده پروردگار جهانيان است
193 . نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الاَْمِيْنَ.
كه آن را فرشته وحى [از جانب خدا] فرود آورده است.
آشنايى با سوره نمل
سوره مباركه نمل، بيست هفتمين سوره، از قرآن شريف است كه پيش از آغاز ترجمه آيات و تفسير آن ،به نكاتى در آشنايى با آن اشاره مى رود.
1 - چرا سوره نمل؟
نام اين سوره مباركه را، سوره نمل ، يا سوره مورچه ناميده اند، چرا كه در اين سوره سخن از دنياى عجيب و شگفت انگيز مورچگان به ميان آمده است، و به همين دليل هم اين نام از آيه هيجدهم اين سوره برگرفته شده است كه مى فرمايد:
حَتَّى اِذَا اَتَوْا عَلى وَادِ الَّنمْلِ قَالَتْ نَمْلَةٌ يَا اَيَّهَا النَّمْلُ ادْخُلُوا مَسَاكِنَكُمْ لايَحْطِمَنَّكُمْ سُلَيْمَانَ وَجُنُودُهُ وَهُمْ لايَشْعُرُونَ.(89)
تا آن گاه كه سليمان و همراهانش به وادى مورچگان رسيدند، مورچه اى به زبان خويش به همنوعان خود گفت: هان اى مورچگان! بى درنگ به خانه هاى خويش وارد شويد تا مباد سليمان و لشكريانش نديده و ندانسته شما را پايمال سازند.
2 - فرودگاه آن
سوره نمل، به باور مفسران و محدّثان در «مكّه» و در كنار كهن ترين معبد توحيد و تقوا بر قلب پاك پيامبر آزادى و عدالت فرود آمده است.
اين حقيقت را افزون بر ديدگاه مفسّران، مى توان از محتواى آيات و مفاهيم گوناگون و موضوعات انسانساز آن نيز دريافت، چرا كه اين سوره از نظر قالب و واژه ها و نيز محتوا و مفاهيم، با سوره هاى مكّى هماهنگ و همنواست و بيشتر روى موضوعات ريشه اى و اساسى،همچون: شناخت خدا، توحيد و يكتاپرستى، نفى شرك و شرك گرايى، ايمان به معاد و جهان پس از مرگ، نشانه هاى خدا در كران تا كران آفرينش، وحى و رسالت، خودسازى و خودشكوفايى، شكوه و عظمت قرآن - كه يكى از نشانه هاى سوره هاى مكى است - سخن دارد.
3 - شمار آيات و واژه هاى آن
در مورد شمار آيات اين سوره، سه نظر آمده است:
1 - به باور «حجازى ها» اين سوره داراى 95 آيه است؛
2 - امّا به باور «بصرى ها» و «شامى ها» داراى 94 آيه مى باشد.
گفتنى است كه اين سوره از 1140 واژه و 3799 حرف تشكيل شده است.
4 - فضيلت اين سوره و پاداش تلاوت آن
از پيامبر گرامى آورده اند كه در اين مورد فرمودند:
من قرأ «طس» سليمان كان له من الاجر عشر حسنات، بعدد من صدق سليمان، و كذّب به، و هود و شعيب و صالح و ابراهيم و يخرج من قبره و هو ينادى لا اله اللّه.(90)
هر كس سوره «طس»، يا سليمان را تلاوت كند، خداوند به شمار كسانى كه رسالت حضرت سليمان را گواهى كرده و يا آن را دروغ شمردند و نيز هود، شعيب، صالح و ابراهيم، اين پيام آوران خدا را تصديق و يا تكذيب كردند، ده پاداش و حسنه به او ارزانى مى دارد، و به هنگامه بر پايى رستاخيز - كه سر از آرامگاه خويش بر مى دارد - لب به يكتايى خدا و بى همتايى او و ستايش پروردگار مى گشايد و نداى جانبخش «لا اله الا اللّه» را سر مى دهد.
5 - دور نمايى از محتواى اين سوره
اين سوره با نويدى جانبخش آغاز مى گردد و با هشدارى تكان دهنده پايان مى پذيرد، و در ميان اين نويد به مردم با ايمان و شايسته كردار، و اين هشدار به همگان، كه ذات پاك و بى همتاى خدا از انديشه و عقيده و گفتار و عملكرد آنان غافل نيست و همه چيز براى او روشن است، دينايى از مفاهيم و موضوعات متنوّع و پند و اندرزهاى درس آموز و داستان هاى عبرت انگيز و معارف روشنگر و انسان ساز را به تابلو مى برد؛ مفاهيم بلند و ارزشمند و دگرگون سازى چون: شناخت آفريد كار هستى،
يكتاگرايى و يكتاپرستى،
نشانه هاى او در نظام آفرينش،
دانش بى كران خدا،
قدرت وصف ناپذير او،
تدبير و گردانندگى و نظارت او بركران تا كران هستى و همه پديده ها، موضوع وحى و عظمت قرآن شريف،
پرتوى از سرگذشتِ درس آموز چندين پيامبر بزرگ خدا و جامعه هاى معاصر آنان، و داستان هاى شنيدنى و تفكر انگيزى چون:
داستان ملكه سبا،
داستان هدهد،
داستان مورچه و سخن گفتن آنان با سليمان، و ده ها موضوع و اندرز و نكته ديگرى كه خواهد آمد...
47 . قَالُوْا اَطَّيَّرْنَا بِكَ وَبِمَن مَّعَكَ قَالَ طَائِرُكُمْ عِنْدَ اللَّهِ بَلْ اَنْتُمْ قَوْمٌ تُفْتَنُوْنَ.
آنان گفتند: ما، تو و كسانى را كه به همراه تو مى باشند [همه را ]شوم مى دانيم؛ [صالح ] گفت: شومى [فرجام عملكرد نادرست ]شما نزد خداست، [امّا بى سبب كيفر نمى شويد] بلكه شما گروهى هستيد كه [در دنيا] مورد آزمون قرار مى گيريد.
جمعه بیست و نهم شهریور 1387
روه هجدهم ماه مبارک رمضان
آیات منتخب جزء هجدهم(سوره مبارکه مومنون وسوره فرقان ازابتداالی۱۱)
مینا :
آشنايى با سوره مؤمنون
اين سوره در شمار، بيست و سومين سوره از قرآن شريف است. بسيار بجا و مناسب است كه پيش از آغاز ترجمه و تفسير آيات آن به نكاتى از شناسنامه اش بنگريم.
1 - چرا مؤمنون؟
نام بلند و جاودانه اين سوره مباركه، سوره مؤمنون، يا ايمان آوردگان به خدا و پيامبر است و اين نام از نخستين آيه اين سوره برگرفته شده است كه: «قد أفلح المؤمنون».
افزون بر اين، در اين سوره، قرآن شريف به وصف مردم توحيدگرا و با ايمان پرداخته و در شمارى از آغازين آيات آن صفات برجسته و ويژگيهاى انسانساز و مهمّ مردم با ايمان را به تابلو مى برد.
2 - فرودگاهِ آن :
به باور همه مفسّران، همه آيات يكصدو هيجده گانه اين سوره در مكّه و در كنار كهن ترين معبد توحيد و تقوا بر قلب مصفاى پيامبر گرامى فرود آمده است. افزون بر ديدگاه مفسّران، اگر در خود آيات اين سوره و محتوا و مفاهيم بلند و درس آموز آنها بنگريم، نشانه هاى «مكّى» بودن آيات و سوره را بروشنى درمى يابيم؛ چرا كه بيشتر آيات آن بحث هايى چون: ايمان و نشانه هاى ايمان آوردگان، نشانه هاى يكتايى و قدرت و دانش خدا، نمونه هايى از نظام شگفت انگيز آن نظام بخش بزرگ در آسمان و زمين، و جهانِ گياه و نبات و انسان و حيوان و موضوع مرگ و جهان پس از آن، و موضوعاتى از اين دست را طرح نموده و به روشنگرى مى پردازد و اينها نشانگر آن است كه اين آيات در مكّه فرود آمده است.
3 - شمار آيات و واژه هاى آن :
در مورد شمار آيات اين سوره دو نظر است:
1 - به باور كوفيان، اين سوره داراى يكصد و هيجده آيه است.
2 - امّا به باور ديگران، اين سوره يكصد و نوزده آيه دارد كه دليل اين اختلاف خواهد آمد.
گفتنى است كه اين سوره داراى 1840 واژه و 4802 حرف است و به بخشهاى گوناگونى قابل تقسيم است.
4 - فضيلت و پاداش تلاوت آن :
1 - از پيامبر گرامى صلى الله عليه وآله آورده اند كه در اين مورد فرمود:
من قرأ سورة المؤمنين بشرته الملائكة يوم القيامة بالروح و الريحان و ما تقرّ به عينه عند نزول ملك الموت.(93) هر كس سوره «مؤمنون» را با قلبى خاضع و خاشع تلاوت نمايد، فرشتگان در روز رستاخيز او را به روح و ريحان مژده مى دهند و هنگامى كه فرشته مرگ براى دريافت روح او فرود مى آيد چنان مژده و نويدى به او مى دهد كه ديدگانش بخاطر آن نورباران مى گردد.
2 - و نيز از ششمين امام نور، حضرت صادق عليه السلام آورده اند كه فرمود:
من قرأ سورة المؤمنين ختم اللّه له بالسعادة اذا كان يدمن قرائتها فى كلّ جمعة،و كان منزله فى الفردوس الاعلى مع النبيّين والمرسلين.(94) هر كس سوره مؤمنون را بخواند و در هر جمعه اى تلاوت آن را ادامه دهد خدا فرجام زندگى و سرنوشت او را به خير و سعادت پايان مى بخشد و جايگاه او بهشت برين خواهد بود و در آنجا به همراهى و همنشينى پيامبران و فرستادگان خدا مفتخر خواهد گرديد.
روشن است كه اين پاداش شوق آفرين به خاطر تلاوت تنها نيست بلكه براى تلاوتى است كه مقدمّه آگاهى و انديشه، و آنگاه شور و عشق و اخلاص و ايمان واقعى گردد و تلاوت كننده اين سوره خود را به ويژگيها و صفات برجسته ايمان آوردگان، آراسته ساخته و از خصلتهاى نكوهيده ظالمان و گمراهان پيراسته سازد.
آرى اين پاداش پرشكوه براى تلاوتِ همراه با آگاهى، اخلاص، ايمان و عمل است.
5 - دورنمايى از محتواى سوره :
اين سوره با نام بلند و با عظمت خدا آغاز مى گردد و آنگاه در شمارى از آيات خود، صفات برجسته و ويژگيهاى سرنوشت ساز و ارزشمند مردم توحيدگرا و با ايمان، در ابعاد گوناگونِ فردى، فكرى، عقيدتى، اجتماعى، خانوادگى، اخلاقى و انسانى را به تابلو مى برد و از پى آن به اين مفاهيم ارزشمند و دگرگونساز مى پردازد و اين موضوعات متنوع را طرح مى كند:
موضوع آفرينش شگفت انگيز انسان، مرگ و جهان پس از آن، رستاخيز انسان و جهان، زنجيره اى از نشانه هاى قدرت وصف ناپذير خدا در آسمانها، انبوهى از دلايل يكتايى و حكمت او در زمين، شگفتيهاى جهان گياهان و نباتات، آفرينش تفكّرانگيز جهان حيوان، پديده كشتى و دريا و جريان آن بر سينه آبها، پرتوى از سرگذشت الهام بخش پيامبران بزرگى چون نوح، موسى، عيسى و هود، فرمانروايى و حاكميت خدا در كران تا كران هستى، بحثهاى متنوّعى در باره معاد و جهان پس از مرگ،
هدف آفرينش:
پاداش پرشكوه شايستگان و كيفر گناهكاران، و دهها پند و اندرز و هشدار و نويد انسانساز و حكمت آموز و عبرت انگيز ديگرى كه خواهد آمد.
55اَيَحْسَبُونَ اَنَّمَا نُمِدُّهُمْ بِهِ مِن مَالٍ وَبَنِينَ
آيا [چنين ] مى پندارند كه آنچه از دارايى و پسران به عنوان كمك [و يارى ]به آنان مى دهيم،
56نُسَارِعُ لَهُمْ فِى الْخَيْرَاتِ بَلْ لاَيَشْعُرُونَ.
[از آن جهت است كه ] براى آنان در خوبيها شتاب مى كنيم؟ [نه، اين گونه نيست ] بلكه آنان در نمى يابند
63بَلْ قُلُوبُهُمْ فِى غَمْرَةٍ مِن هَذَا وَلَهُمْ اَعْمَالٌ مِن دُونِ ذلِكَ هُمْ لَهَا عَامِلُونَ.
[شرك گرايان نه تنها به اين مسابقه و به اين ارزشها نمى انديشند ]بلكه دلهايشان از اين [ارزشها] در غفلت است؛ و آنان جز اين [غفلت و بى خبرى ]كارهايى [ناپسند ]دارند كه به انجام آنها مى پردازند.
78وَهُوَ الَّذِى أَنْشَاَ لَكُمُ السَّمْعَ وَالْاَبْصَارَ وَالْاَفْئِدَةَ قَلِيلاً مَا تَشْكُرُونَ.
و اوست آن [خدايى ] كه براى شما [مردم ] گوش و چشم ها و دلها پديد آورد؛ [امّا بازهم ] شما اندك سپاس مى گزاريد.
96ادْفَعْ بِالَّتِى هِىَ أَحْسَنُ السَّيِّئَةَ نَحْنُ اَعْلَمُ بِمَا يَصِفُونَ.
[تو اى پيامبر] بدى [نادانان ] را به سبكى كه آن [سبك و روش ]نيكوتر [ين روشها]ست دفع كن! ما به آنچه آنان وصف مى كنند [و مى گويند ]داناتريم
97وَقُل رَبِّ اَعُوذُ بِكَ مِن هَمَزَاتِ الشَّيَاطينِ.
و بگو: پروردگارا! از وسوسه هاى شيطانها[ى رنگارنگ ] به تو پناه مى برم.
118وَقُلْ رَبِّ اغْفِرْ وَارْحَمْ وَ أَنْتَ خَيْرُ الرَّاحِمِينَ.
و بگو: پروردگارا! [گناهان بندگانت را] بيامرز و [بر آنان ]رحمت آور و تو بهترين مهربانانى.
آشنايى با سوره نور
سوره مباركه «نور»، بيست و چهارمين سوره از سوره هاى اين كتاب پرشكوهِ خداست و مناسب است كه پيش از آغاز ترجمه و تفسير آن به نكاتى از شناسنامه اش بنگريم:
1 - چرا سوره نور؟!
نام روح بخش و دلنواز اين سوره مباركه همانگونه كه آمد، سوره نور است و اين نام بلند و جاودانه از آيه سى و پنجم آن برگرفته شده است كه مى فرمايد:
اللّه نور السّموات و الأرض.
خدا نور آسمانها و زمين است.
افزون بر اين آيه و اين تناسب، در اين سوره برنامه هاى متنوّعى به منظور زدودن آثار گناه و زشتى در نظر گرفته شده است كه با دقّت و تدبّر، و عمل شايسته و بايسته و همه جانبه و انسانى به آنها مى تواند زنگارهاى ناپاكى و آلودگيهاى اخلاقى و جنسى را از جامعه پاك، و مردم را به زيور عفاف و مرواريد پاكى و نجابت و گوهر پاكدامنى آراسته سازد و بدين وسيله دلها را نورباران، چشم ها را روشن و چهره ها را سپيد و نورانى سازد.
2 - فرودگاه سوره نور :
از ديدگاه همه محدثان و مفسّران، همه آيات اين سوره مباركه، در مدينه بر قلب پاك پيامبر نور فرود آمده است.
افزون بر اين اتفاق آراء و ديدگاه، محتواى سوره مورد بحث نيز نشانگر آن است كه كه در بردارنده ويژگيهاى سوره هاى «مدنى» است چراكه از آغاز تا پايان آن بيشتر، از پندهاى جاودانه و اندرزهاى انسانساز و رهنمودهاى عقيدتى و زيربنايى، چهره قانونگذارانه و بيان مقرّرات براى فرد، خانواده و جامعه دارد و اين نشانگر آن است كه در مدينه و به هنگام تشكيل جامعه نوبنياد اسلامى به دست فرزانه و تواناى پيامبر، فرود آمده است.
3 - شمار آيات و واژه هاى آن :
اين سوره به باور قاريان عراق و شام داراى 64 آيه، و به باور حجازيها داراى 62 آيه مى باشد و دليل اختلاف نيز در آيات 37 و 44 است كه خواهد آمد.
گفتنى است كه اين سوره داراى واژه و حرف است و به بخشهاى گوناگونى قابل تقسيم مى باشد.
4 - پاداش تلاوت آن براى آگاهى و عمل :
1 - از پيامبر گرامى آورده اند كه فرمود:
من قرأ سورة النّور اعطى من الأجر عشر حسنات بعدد كلّ مؤمنة و مؤمن فيما مضى و فيما بقى (148)
كسى كه سوره نور را بخواند و در انديشه عمل به محتواى آن باشد و تا سرحد توان بدان عمل كند، خدا به شمار هر زن و مرد توحيدگرا و ايمان دارى از گذشتگان و آيندگان، ده پاداش و حسنه به او ارزانى خواهد فرمود.
2 - و نيز در اين مورد از ششمين امام نور حضرت صادق 7 آورده اند كه فرمود:
حصّنوا اموالكم و فروجكم بتلاوة سورة نور، و حصّنوا بها نسائكم فانّ من ادمن قرائتها فى كلّ يوم او فى كلّ ليلة لم يزن احد من اهلبيته ابداً حتّى يموت.(149)
ثروت و داراييهاى خود و نيز دامان عفت و پاكدامنى تان را در پرتو تلاوت خالصانه اين سوره از تباه گرديدن پاس داريد و در پرتو محتواى آن و نيز خواندنش، زنان و دختران جامعه خويش را در دژ عفت و پاكدامنى و معنويت، از زشتى و ننگِ بى عفّتى و لغزش، مصون و محفوظ بداريد؛ چراكه هر كس در زندگى به تلاوت اين سوره ادامه دهد واز آيات آن درس بگيرد هرگز در عمر خويش شاهد لغزش و بى عفّتى فردى از خاندانش نخواهد بود و آنان در پرتو محتواى عفت آموز و انسانساز اين سوره، راه پاكى و نجابت را گام خواهند سپرد؛ و نيز تلاوت كننده اين سوره، پس از مرگ بوسيله هفتاد هزار فرشته تا كنار آرامگاهش همراهى مى شود و آنان از بارگاه خدا براى او آمرزش و بخشايش مى خواهند تا به خاك سپرده شود.
يادآورى اين نكته زيبنده است كه منظور، تلاوت هدفدار و آگاهانه و خالصانه براى درس گرفتن و عمل به مفاهيم بلند و برنامه هاى انسانساز آن در زندگى است؛ و نه زيبا خواندن و مسابقه دادن و به نواى دل انگيز تلاوت آن بسنده كردن و دلخوش داشتن.
5 - دورنمايى از مفاهيم آن :
اين سوره مباركه، با ياد خدا و رحمت و بخشايش او بر بندگان آغاز مى گردد و از آنجايى كه نام ديگرش سوره عفت و پاكدامنى است، با ترسيم يك سلسله تدابير سازنده و كارآمد در جلوه ها و ابعاد گوناگون براى تشكيل خانواده و تنظيم روابط قانونى و عادلانه جنسى، و بيان مقررات گوناگون براى پاكى و پاكدامنى فرد و جامعه و پاسدارى خردمندانه و عملى از عفت عمومى، مفاهيم بلند و معارف انسانساز و پند و اندرزهاى هشدار دهنده و فرهنگ شرافت ساز و شرافت آفرينى را طرح نموده، و آنگاه با به تابلو بردن درسهاى گوناگون فكرى، عقيدتى، خانوادگى، اجتماعى، اخلاقى، روانى، روحى، اين جهانى و آن جهانى پايان مى پذيرد.
اگر بخواهيم دورنمايى از مفاهيم و معارف ارجدار اين سوره را در يك نگاه بنگريم و به نمايش گذاريم با اين موضوعات سازنده روبرو مى گرديم:
- در راه پاكدامنى و عفت عمومى؛
- كيفر دردناك تهمت تراشى؛
- كيفر تهمت به همسر؛
- ماجراى «افك»؛
- چرا سوءظن!؛
- باران نكوهش بر مردم بى تفاوت؛
- هشدار از پيروى شيطان؛
- هشدار از تندرويها؛
- برخى از گواهان رستاخيز؛
- پديده برهنگى و چشم چرانى؛
- فرمان تشكيل خانواده؛
- نور آسمانها و زمين؛
- مفهوم اين مثال زيبا؛
- كارهاى سراب گونه؛
- زنجيره اى از نشانه هاى قدرت خدا؛
- چهره هاى گوناگون حيات؛
- راز ناشناخته؛
- بيست و يك نشان از آن بى نشان؛
- شش نشان رستگارى؛
- هر كس مسئول عملكرد خويش است؛
- نظام عادلانه جهانى در واپسين حركت تاريخ؛
- مقرّرات ورود به قلمرو خصوصى ديگران؛
- ادب در برابر پيامبر.
و ده ها نكته ارزشمند ديگرى كه خواهد آمد، ان شاء اللّه
26. الْخَبِيثَاتُ لِلْخبَيِثِينَ وَالْخَبِيثُونَ لِلْخَبِيثَاتِ وَالْطَّيِّبَاتُ لِلطَّيِّبِينَ وَالطَّيِّبُونَ لِلطَّيِّبَاتِ أُولئِكَ مُبَرَّءُونَ مِمَّا يَقُولُونَ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَرِزْقٌ كَرِيمٌ.
زنان پليد از آن مردان پليدند، و مردان پليد [و ناپاك ] از آن زنان پليد مى باشند؛ و [در برابر] زنان پاك [و پاكيزه ] براى مردان پاك [و پاكيزه ]هستند و مردان پاك [و درستكار] براى زنان [پاك و شايسته كردار]. اينان از آنچه در مورد آنان [برخى از بدانديشان به ناروا مى بافند و] مى گويند بركنارند؛ [و به همين دليل هم ] براى آنان آمرزش و روزى ارزشمندى خواهد بود.
30. قُلْ لِلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ وَيَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ ذلِكَ أَزْكى لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ خَبِيْرٌ بِمَا يَصْنَعُونَ.
[هان اى پيامبر!] به مردان با ايمان بگو: ديدگان خويش [از آنچه ديدنش براى آنان روا نيست ] فرو نهند؛ و [هماره ]پاكدامنى ورزند؛ كه اين [روش پسنديده ]براى آنان پاكيزه تر است؛ چراكه خدا از آنچه آنان انجام مى دهند آگاه است.
31. وَ قُلْ لِلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلايُبْدِيْنَ زِيْنَتَهُنَّ إِلاَّ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلى جُيُوبِهِنَّ وَلايُبْدِيْنَ زِيْنَتَهُنَّ إِلاَّ لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ ءابَائِهِنَّ أَوْ ءابَاءِ بُعُوْلَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَآءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوانِهِنَّ أَوْ بَنِى إِخْوانِهِنَّ أَوْبَنِى اَخَواتِهِنَّ أَوْ نِسَآئِهِنَّ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُنَّ اَوِ التَّابِعِيْنَ غَيْرِ أُوْلِى الْإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِيْنَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلى عَوْرَاتِ النِّسَآءِ وَلايَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِيْنَ مِن زِينَتِهِنَّ وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيْعاً أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ.
31 - و [نيز] به زنان با ايمان بگو: ديدگان خويش را [از هر بيگانه و هر نگاه ناروا ]فروبندند و [هماره پاكى و] پاكدامنى ورزند و [زيبايى ها و ]زيورهاى خود را - جز آنچه به طور طبيعى هويداست، آشكار نسازند؛ و آنان بايد روسرى خود را بر گردن و سينه خويش بيندازند و زيورهاى خود را - جز براى شوهرانشان يا پدرانشان يا پدران شوهرانشان يا پسرانشان يا پسران شوهرانشان يا برادرانشان يا پسران برادرانشان يا پسران خواهرانشان يا زنان [همدين ] خود يا كنيزانشان يا خدمتكاران مرد [نما] كه [به دليلى براى هميشه فاقد توانايى جنسى بوده و از زن ]بى نيازند، [و] يا كودكانى كه بر اندامهاى جنسى زنان آگاهى نيافته [و به قدرت شناخت و تميز نرسيده ] اند آشكار نسازند؛ و [به آنان بگو:] پاهاى خود را [به هنگام راه رفتن به گونه اى به زمين ]نزنند تا آنچه از زيورهايشان نهان مى دارند مشخّص گردد. [هان ] اى ايمان آوردگان! همگى شما به سوى خدا روى توبه آريد، باشد كه رستگار گرديد!
60. وَالْقَوَاعِدُ مِنَ النِّسَآءِ اللّاتِى لاَيَرْجُوْنَ نِكَاحاً فَلَيْسَ عَلَيْهِنَّ جُنَاحٌ أَنْ يَضَعْنَ ثِيَابَهُنَّ غَيْرَ مُتَبَرِّجَاتٍ بِزِيْنَةٍ وَ أَنْ يَسْتَعْفِفْنَ خَيْرٌ لَّهُنَّ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيْمٌ.
و بر زنان بازنشسته اى كه [در انديشه ازدواج نبوده و ديگر ]اميد زناشويى نمى برند گناهى نيست كه پوشش خود را واگذارند؛ [امّا زينت و] و زيورى را به نمايش نگذارند؛ و اينكه عفّت بورزند، براى آنان بهتر است؛ و خدا شنوا و داناست.
آشنايى با سوره فرقان
اين سوره مباركه، در حقيقت، بيست و پنجمين سوره از سوره هاى قرآن شريف است؛ و بسيار مناسب و بجاست كه پيش از ورود به ترجمه و تفسير آن، به نكاتى از شناسنامه اش براى آگاهى از آن بنگريم.
1 - نام و تناسب اين نامگذارى
نام بلند و جاودانه اين سوره همانسان كه آمد، «فرقان» است و واژه مقدّس و پرمعنويّت «فرقان» كه به مفهوم جدا سازنده حق از باطل و درست از نادرست و عدل و داد از ستم و بيداد است، نام ديگرى است كه بر قرآن يا كتاب پرشكوه خدا به كار رفته است.
اين سوره مباركه بدان دليل فرقان ناميده شده است كه:
1 - در نخستين آيه آن، اين واژه به كار رفته و اين نام از آن برگرفته شده است.
2 - در اين سوره منطق توحيدگرايان و يكتاپرستان از يكسو، و منطق پوسيده و سست شرك گرايان از سوى ديگر روياروى هم قرار گرفته و بدينسان حقّانيّت آن ديدگاه، و پوچى و نادرستى اين ديدگاه به تابلو رفته است.
3 - و ديگر اينكه در آيات اين سوره، ويژگيهاى «عبادالرّحمان» به سبك ويژه اى به تابلو رفته و آنان از ديگر بندگان به روشنى باز شناخته شده اند.
2 - فرودگاه آن
لا به باور بيشتر مفسّران و محدّثان، اين سوره مباركه در مكّه و در كنار كهنترين معبد توحيد و تقوا بر جان گرامى و قلب نورانى پيامبر فرود آمده است.
امّا به باور پاره اى از جمله «ابن عباس»، سه آيه 68 - 70 اين سوره در مدينه فرود آمده است.
3 - شمار آيات و واژه هاى آن
اين سوره مباركه به باور همه مفسّران داراى 77 آيه است، و نيز ساختمان آن با واژه و با حرف پديد آمده و به چندين بخش قابل تقسيم است.
4 - فضيلت و پاداش تلاوت آن
1 - در اين مورد از پيامبر گرامى آورده اند كه فرمود:
من قرأ سورة الفرقان بعث يوم القيامة و هو مؤمن انّ السّاعة آتية لا ريب فيها،و انّ اللّه يبعث من فى القبور.(225)
كسى كه سوره «فرقان» را آن گونه كه شايسته و بايسته است براى آگاهى و عمل تلاوت كند، روز رستاخيز در حالى برانگيخته مى شود كه از ايمان آوردگان به رستاخيز است، از كسانى است كه در زندگى بر اين باور زيستند كه رستاخيز سرانجام فرارسيدنى است و در آن هيچ ترديدى نيست و خدا همه مردگان را در آن روز از گورها زنده و برانگيخته مى سازد تا پاداش و يا كيفر عملكرد عادلانه و يا ظالمانه خود را دريافت دارند.
2 - و نيز از هشتمين امام نور؛ حضرت رضا عليه السلام آورده اند كه به يكى از ياران فرمود:
لا تدع قرائة سورة «تبارك الّذى نزل الفرقان على عبده» فانّ من قرأها فى كلّ ليلة لم يعذّبه ابداً و لم يحاسبه و كان منزله فى الفردوس الاعلى.(226)
هاى اى پسر «عمّار»! هرگز تلاوت شايسته و بايسته و تفكّرانگيز سوره «فرقان» را وامگذار؛ چرا كه هر كس اين سوره را در هر شب تلاوت كند، خدا او را هرگز عذاب نخواهد كرد و او را پاى حساب سخت نخواهد برد و جايگاه بلند و پرشكوهى به خواست خدا در بهشت برين خواهد داشت.
5 - دورنمايى از محتواى اين سوره
اين سوره مباركه با ياد بلند و نام جاودانه و پرشكوه آفريدگار هستى آغاز مى گردد و از پى آن در آيات هفتاد و هفت گانه آن، اين معارف انسانساز و اين مفاهيم دل انگيز را به تابلو مى برد و از اين موضوعات پيام دارد:
از شكوه و عظمت خدا؛
فرو فرستادن قرآن؛
از برانگيخته شدن پيامبر، براى هشدار دادن به جهانيان؛
از يكتايى و بى همتايى آفريدگار هستى؛
از آفرينش هر پديده اى بر اساس حساب و اندازه گيرى و نظام دقيق؛
از بهانه جوييها و حق ستيزيهاى كافران و ظالمان و تهمتهاى رنگارنگ آنان به پيامبران؛
از بهشت پرطراوت و زيبا؛
از دوزخ و عذاب مرگبار آن؛
از محاكمه خدايان دروغين و پرستشگران گمراه؛
از نشانه هاى رستاخيز؛
از همنشين بد؛
از نقش سازنده دوست خوب در سرنوشت انسان؛
از آثار شوم هواپرستى؛
زنجيره اى از نشانه هاى قدرت و دانش وصف ناپذير خدا؛
از دو درياى شور و شيرين يا دو نشان قدرت خدا؛
از پاداش رسالت پيامبر؛
از ويژگيهاى بندگان خاص خدا يا «عبادالرحمن»؛
از پاداش پرشكوه آنان؛
از نقش دعا در زندگى انسان؛
و در لابه لاى اين مفاهيم، از پند و اندرزهاى دلنشين و انسانساز و درسهاى عبرت انگيز و عبرت آموز و هشدارهاى تكاندهنده بسيارى در قالبهاى گوناگون و چهره هاى متنوّع پيامها دارد كه خواهد آمد ان شاء اللّه.
20. وَما أَرْسَلْنا قَبْلَكَ مِنَ الْمُرْسَلِيْنَ إِلاَّ إِنَّهُمْ لَيَأكُلُوْنَ الطَّعامَ وَيَمْشُوْنَ فِى الْأَسْواقِ وَجَعَلْنا بَعْضَكُمْ لِبَعْضٍ فِتْنَةً أَتَصْبِرُوْنَ وَكانَ رَبُّكَ بَصِيْراً.
و ما پيش از تو پيامبران را نفرستاديم جز اينكه آنان [هم بسان تو اى پيامبر ]غذا مى خوردند و در بازارها راه مى رفتند؛ و ما پاره اى از شما را براى پاره اى ديگر وسيله آزمون قرار داديم؛ آيا [در فراز و نشيبهاى زندگى ]شكيبايى مى ورزيد [و از امتحان سرافراز و سربلند بيرون مى آييد يا نه؟] و پروردگار تو هماره بيناست.
آزاده:
فرمولی ساده برای داشتن آینده ای همراه با آرامش و دور از هرگونه عذاب وجدان :
« ( ای رسول ما) مردان مومن را بگو تا چشمها (ار نگاه ناروا) بپوشند و فروج و اندامشانرا (از کار زشت زنان)محفوظ دارند که این بر پاکیزگی(جسم و جان) شما اصلح است و البته خدا به هر چه کنید کاملاً آگاهست
ای رسول زنان مومن را بگو تا چشمها (از نگاه ناروا بپوشند) و فروج و اندامشانرا (از عمل زشت) محفوظ دارند و زینت و آرایش خود جز آنچه قهراً ظاهر میشود بر بیگانه آشکار نسازند و باید سینه و بر دوش خود را به مقنعه بپوشاند و زینت و جمال خود را آشکار نسازد جز برای شوهران خود و پدران و پدران شوهر و پسران خود و پسران شوهر و برادران خود و پسران برادر و خواهران خود و زنان خود(یعنی زنان مسلمه) و کنیزان ملکی خویش و اتباع (خانواده که رغبت به زنان ندارند) از زن یا طفلی که هنوز بر عورت و محارم زنان آگاه نیستند و آن طور پای به زمین نزنند که خلخال و زیور پنهان پاهایشان معلوم شود و ای اهل ایمان همه به درگاه خدا توبه کنید باشد که رستگار شوید.»سوره نور ،آیات 30-31
و اما دعای امروز ما :
و ببخشای که تو بهترین بخشندگان عالم وجودی»سوره مومنون ،آیه
1
مریم:
براستی که مومنان رستگار شدند. مومنون / ۱
بگو : پروردگارا از وسوسه های شیاطین به تو پناه می برم. مومنون / ۹۷
اگر فضل خدا و رحمتش در دنیا و آخرت بر شما نبود قطعا به سزای آنچه در آن مداخله داشتید به شما عذاب بزرگی می رسید. نور / ۱۴
ای کسانیکه ایمان آورده اید پای از پی گامهای شیطان منهید و هر کس پای بر جای گامهای شیطان نهد بداند که او را به زشتکاری و ناپسندی وامی دارد. نور / ۲۱
ای کسانیکه ایمان آورده اید به خانه هایی که خانه شما نیست داخل نشوید تا اجازه بگیرید و بر اهل آن سلام گویید. نور / ۲۷
آیا ندانسته ای که هر که و هر چه در آسمانها و زمین است برای خدا تسبیح می گویند؟ و پرندگان و نیز در حالیکه در آسمان پرگشوده اند او را ستایش می کنند؟ نور / ۴۱
بزرگ است کسیکه بر بنده خود فرقان یعنی کتاب جدا کننده حق از باطل را نازل فرمود تا برای جهانیان هشدار دهنده ای باشد. فرقان / ۱
18
پنجشنبه بیست و هشتم شهریور 1387
روز هفدهم ماه مبارک رمضان
آیات منتخب جزء هفدهم(سوره مبارکه انبیاء وسوره حج ازابتداالی۷۸)
مینا :
آشنايى با سوره انبيا
سوره انبياء بيست و يكمين سوره، از سوره هاى قرآن شريف است. بسيار مناسب و بجاست كه پيش از آغاز ترجمه و تفسير آيات آن به نكاتى از شناسنامه اش بنگريم.
1 - نام اين سوره
نام جاودانه اين سوره مباركه، «انبيا» يا سوره پيامبران است و به نظر مى رسد كه به سه جهت اين نام بلند و پرمعنويت براى اين سوره برگزيده شده است:
1 - نخست بدان جهت كه در آيات اين سوره به مناسبت هاى گوناگون از اصل وحى و رسالت و انگيزش پيامبران به سوى جامعه ها و هدف از آمدن آنان و واكنش هاى موافق و مخالف در برابر دعوت و منطق و راه و رسم آنان سخن رفته است.
2 - افزون بر اين، در اين سوره مباركه نام مقدس شمارى از پيامبران بزرگ خدا، همچون نوح، ابراهيم، اسماعيل، اسحاق، لوط، ذوالكفل، يونس، ايّوب، زكريا، يعقوب، يحيى، موسى، هارون، سليمان و داود، به همراه پرتوى از سرگذشت درس آموز و الهام بخش آنان به تابلو رفته است.
3 - و نيز بدان تناسب كه سخن از پيامبران بزرگى چون مسيح و محمد صلى الله عليه وآله است كه نامشان نيامده اما از آنان سخن رفته است.
2 - فرودگاه آن
به باور همه مفسّران، همه آيات اين سوره مباركه در مكّه و در كنار كهن ترين معبد توحيد بر قلب پاك پيامبر فرود آمده، و افزون بر اتفاق نظر مفسّران، خود آيات و محتواى آنها كه بيشتر سخن از توحيدگرايى و يكتاپرستى، شناخت معاد و جهان پس از مرگ، اصل رسالت و دعوت هاى توحيدى و موضوعات زيربنايى و عقيدتى است، گواه ديگرى بر اين نكته مى باشد.
3 - شمار آيات و واژه هاى آن
شمار آيه هاى اين سوره به باور كوفيان يكصد و دوازده آيه و به باور ديگران يكصد و يازده آيه است، چرا كه كوفيان آيه 66 را مستقل شمرده اما ديگران آن آيه را با آيه 67 يك آيه شمرده اند.
يادآورى مى گردد كه اين سوره داراى 1160 واژه و 4890 حرف است و به بخش هاى هفتگانه اى مى توان آن را تقسيم كرد.
4 - فضيلت و پاداش تلاوت آن
1 - از پيامبر گرامى صلى الله عليه وآله آورده اند كه در اين مورد فرمود: من قرأ سورة الانبياء حاسبه اللّه حساباً يسيراً و صافحه و سلم عليه كلّ نبىّ و ذكر اسمه فى القرآن.(1)
هر كس سوره انبيا را تلاوت كند خدا حساب او را آسان مى گيرد و به راحتى از او حسابرسى مى شود، و همه پيامبرانى كه نام بلندشان در قرآن آمده است با او دست دوستى داده و بر او سلام و درود مى فرستند.
2 - و از ششمين امام نور آورده اند كه فرمود: من قرأ سورة الانبياء حبّاً لها كان كمن رافق النبيّين اجمعين فى جنات النّعيم و كان مهيباً فى اعين النّاس فى حياة الدّنيا.(2)
هر كس سوره انبيا را از سر عشق و مهر بخواند، با همه پيامبران در بوستان هاى پرطراوت و زيباى بهشت رفيق و همنشين خواهد شد، افزون بر اين، چنين كسى در اين جهان نيز در نظر مردم پرشكوه و پرابهت خواهد زيست.
5 - دورنمايى از محتواى اين سوره
اين سوره مباركه با نام بلند و پرشكوه خدا و هشدار از فرارسيدن رستاخيز و حسابرسى آن آغاز مى گردد و با ترسيم پرتوى از سرگذشت هيجده پيامبر بزرگ و فرازهايى از برنامه هاى انسانساز و الهام بخش آنان، دنيايى از مفاهيم و پند و اندرزهاى الهام بخشى را در چشم انداز حق جويان و حق پويان قرار مى دهد.
در اين سوره از اين مفاهيم و موضوعات متنوّع سخن رفته است:
از يكتايى آفريدگار هستى و بى همتايى او،
از معاد و جهان پس از مرگ،
از حسابرسى روز رستاخيز،
هدفدارى جهان و انسان،
هماهنگى شگفت انگيز ميان نظامات حاكم بر جهان آفرينش از پيروزى حق بر باطل و توحيدگرايى بر شرك و كفر،
از چيرگى داد بر بيداد و حق طلبان بر باطل گرايان...
اصل وحى و رسالت و آمدن پيامبران به سوى مردم،
برنامه هاى آنان،
هدف از آمدن پيامبران،
واكنش هاى موافق و مخالف در برابر آنان،
فرشتگان...
هشدار از آفت هاى رشد و تعالى، همچون آفت غفلت، بازيگرى، دل ندادن به حقايق، بيهوده گرايى، تعصّبات كور، دنباله روى هاى احمقانه، بدانديشى ها و بدگوئى ها و تمسخر آيات و پيام آوران خدا، بهانه جويى ها و حق ستيزى ها، دل خوش داشتن به پندارهاى پوچ،
دعوت به تعقّل، تفكّر، تدبّر،
زنجيره اى از نشانه هاى قدرت و يكتايى خدا...
پديده مرگ،
سنجش عملكردها در قيامت،
واپسين حركت تاريخ و آينده جهان،
37 . خُلِقَ الْاِنْسانُ مِنْ عَجَلٍ سَاُوريكُمْ آياتى فَلاتَسْتَعْجِلُونِ.
[آرى،] انسان از شتاب آفريده شده است؛ [اما شتاب نورزيد ]به زودى آيات خود را به شما نشان خواهم داد، از اين رو به شتاب [عذاب و كيفر را] از من نخواهيد.
47 . وَ نَضَعُ الْمَوازينَ الْقِسْطَ لِيَوْمِ الْقِيامَةِ فَلاتُظْلَمُ نَفْسٌ شَيْئاً وَ اِنْ كانَ مِثْقالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ اَتَيْنا بِها وَ كَفى بِنا حاسِبيِنَ.
و ما ترازوهاى دادگرى را در روز رستاخيز [در ميان ] مى نهيم، آن گاه به هيچ كس [كمترين ] ستمى نمى رود؛ و اگر [عملكرد انسان ] هموزن دانه خردلى باشد، ما همان را حاضر مى آوريم و ما حسابرسانى بسنده ايم.
آشنايى با سوره حجّ
اين سوره مباركه بيست و دوّمين سوره از سوره هاى قرآن شريف است. مناسب و بجاست كه پيش از آغاز ترجمه و تفسير آيات آن به نكاتى از شناسنامه اش بنگريم.
1 - نام اين سوره
نام الهام بخش و جاودانه اين سوره مباركه «حجّ» است و از آيه 27 سوره برگرفته شده است.
افزون بر اين آيه، اين نام و نامگذارى به خاطر آن است كه شمارى از آيات انسانساز آن، در مورد مراسم معنوى و عبادى «حجّ» و آداب و مقررات تفكرانگيز آن پيام مى دهد و پژوهشگر و مطالعه كننده را به حال و هواى پرشور طواف بر گرد خانه عشق و كهن ترين خانه توحيد و تقوا و فداكارى هاى خالصانه و خداجويانه ابراهيم و اسماعيل اين دو پيامبر بزرگ اوج مى بخشد، و نيز به بازماندگان از حج و طواف بر گرد خانه خدا هشدار مى دهد كه عذابى سخت در انتظار آنان است.
2 - فرودگاه آن
اين سوره از سوره هايى است كه در مورد فرودگاه آن ميان مفسّران و نويسندگان تاريخ قرآن بحث است.
به باور «ابن عباس»، «عطا» و پاره اى ديگر همه آيات اين سوره، جز چند آيه آن در مكّه بر قلب پاك پيامبر مهر و رحمت فرود آمده است.
اما به باور برخى از جمله «حسن» همه آيات اين سوره مباركه - جز شمارى چند از آيات آن كه در سفر فرود آمده است - «مدنى» مى باشد، و آن چند آيه را پاره اى چهار آيه و پاره اى ديگر شش آيه به شمار آورده اند.
3 - شمار آيات آن
در شمار آيات انسانساز اين سوره نيز ديدگاه ها متفاوت است.
1 - به باور كوفيان كه مشهورترين ديدگاه است، اين سوره داراى 78 آيه است.
2 - اما به باور مكّيان داراى 77 آيه مى باشد.
3 - قاريان مدينه آن را داراى 76 آيه شمرده اند؛
4 - و قاريان بصره بر آنند كه اين سوره 75 آيه دارد.
5 - و عقيده شاميان اين است كه اين سوره مباركه داراى 74 آيه است.
دليل اين تفاوت در شماره به هنگام بحث از آيات خواهد آمد.
گفتنى است كه اين سوره داراى 291 واژه، و 5070 حرف است و به بخش هاى گوناگون قابل تقسيم مى باشد.
4 - فضيلت و پاداش تلاوت آن
از پيامبر گرامى صلى الله عليه وآله آورده اند كه فرمود:
من قرأسورةالحجّ اعطى من الاجر كحجّة حجّها وعمرة اعتمرهابعددمن حجّ واعتمرفيما مضى و فيما بقى.(59)
هر كسى سوره حجّ را تلاوت كند، خدا پاداش شكوهبارى بسان پاداش «حج» و «عمره» همه كسانى كه در سال گذشته و آينده حج و عمره گزارده و مى گزارند، به او ارزانى مى دارد.
و از ششمين امام نور حضرت صادق عليه السلام آورده اند كه فرمود:
من قرأها فى كلّ ثلاثة ايام لم يخرج من سنة حتى يخرج الى بيت الله الحرام وان مات فى سفره دخل جنة.(60)
هر كس هر سه روز يك بار اين سوره را تلاوت كند، در همان سال خداى توانا زيارتِ خانه اش را روزى او مى سازد و بدون اين نعمت بزرگ از سال بيرون نمى رود، و اگر در راه سفر حجّ جهان را به درود گويد پاداش او بهشت پرطراوت و زيباى خدا خواهد بود.
گفتنى است كه پاداش و وعده شكوهبار آن، تنها براى تلاوت ظاهرى آن نيست، بلكه منظور تلاوت به همراه انديشه درست و عملكرد عادلانه و انسانى است، و تنها در اين صورت است كه انسان در خور اين پاداش پرشكوه مى گردد و نه تنها به تلاوت ظاهرى آن.
5 - دورنمايى از محتواى اين سوره
اين سوره با نام انسانساز و ياد با عظمت خدا آغاز مى گردد و در آيات الهام بخش خود از مبدأ گرفته تا معاد، برنامه هاى انسانساز عبادى و معنوى و اخلاقى گرفته تا مقررات جهاد و پيكار با بيدادگران و پايمال كنندگان حقوق انسان و سرنوشت زشت و عبرت انگيز خودكامگان قرون و اعصار و برخى جامعه ها و تمدن ها ظالم و استبدادگر را به تابلو مى برد.
بخشى از آيات آن در مورد آداب و مقررات حجّ است و در لابه لاى مفاهيم گوناگون و معارف انسانساز خويش باران اندرزها و پندهاى گوناگون را در ابعاد مختلف بر مزرعه دل ها و جان ها مى باراند.
در اين سوره مباركه بيشتر از اين مفاهيم و موضوعات متنوع سخن رفته است:
از توحيد و توحيدگرايى و پرستش راستين خداى يكتا در هشدار از شرك گرايى و مبارزه با اين آفت انحطاط آفرين با توجّه دادن دل ها و جان ها به نشانه هاى گوناگون يكتايى و قدرت وصف ناپذير آفريدگار توانا و فرزانه هستى در كران تا كران آسمان ها و زمين و نظام شگفت آفرينش...
از موضوع معنوى و عبادى و تفكّرانگيز حجّ و مقررات آن...
از جهاد و پيكار قهرمانانه با بيدادگران و خودكامگان...
از فرجام عبرت انگيز و زشت و تكان دهنده برخى از جامعه ها و تمدن هاى بيدادگر و حق ستيز...
از برنامه هاى و معنويت پرداز و روح بخشى چون نماز و پيوند با خدا، اداى حقوق مالى و پرداخت زكات...
از موضوع توكّل به خدا و اعتماد به او كه سرچشمه قدرت ها و عزت هاست...
از دعوت به ارزش ها و هشدار از ضد ارزش ها و گناه و ستم...
و از ده ها و صدها نكته انسانساز و پند و اندرز الهام بخش ديگرى كه در قالب هاى متنوع آمده است.
11 . وَ مِنَ النّاسِ مَنْ يَعْبُدُ اللَّهَ عَلى حَرْفٍ فَاِنْ اَصابَهُ خَيْرٌ اطْمَاَنَّ بِهِ وَ اِنْ اَصابَتْهُ فِتْنَةٌ انْقَلَبْ عَلى وَجْهِهِ خَسِرَ الدُّنْيا وَ الآْخِرَةَ ذلِكَ هُوَ الْخُسْرانُ الْمُبينُ.
و از ميان مردم كسى است كه خدا را تنها يك جانبه [و بر پايه گفتار بدون كردار ]مى پرستد، از اين رو اگر به او [در مسير زندگى ] خيرى برسد به آن آرامش خاطر مى يابد [و مست نعمت مى شود]، اما اگر بلايى به او برسد به شيوه [ناپسند و كفرآلود ]خويش باز مى گردد؛ [چنين كسى ]اين جهان و آن جهان را [يكسره ] باخته است. [آرى ]اين است آن زيانِ آشكار [و زيانكارى جبران ناپذير].
سمانه :
به نام خدای مهربون
سلام
|
نفس باد صبا مشک فشان خواهد شد |
|
عالم پير دگرباره جوان خواهد شد |
|
ارغوان جام عقيقی به سمن خواهد داد |
|
چشم نرگس به شقايق نگران خواهد شد |
|
اين تطاول که کشيد از غم هجران بلبل |
|
تا سراپرده گل نعره زنان خواهد شد |
|
گر ز مسجد به خرابات شدم خرده مگير |
|
مجلس وعظ دراز است و زمان خواهد شد |
|
ای دل ار عشرت امروز به فردا فکنی |
|
مايه نقد بقا را که ضمان خواهد شد |
|
ماه شعبان منه از دست قدح کاين خورشيد |
|
از نظر تا شب عيد رمضان خواهد شد |
|
گل عزيز است غنيمت شمريدش صحبت |
|
که به باغ آمد از اين راه و از آن خواهد شد |
|
مطربا مجلس انس است غزل خوان و سرود |
|
چند گويی که چنين رفت و چنان خواهد شد |
|
حافظ از بهر تو آمد سوی اقليم وجود |
|
قدمی نه به وداعش که روان خواهد شد |
تعبیر:زندگی تو رو به خوشی و شادمانی می رود. آرزوهایت براورده می شود. رنج ها و ناراحتی ها با صبر و شکیبایی، به شادی و سرور تبدیل می شود. از شکست برای خود تجربه اندوزی کن. سعی کن که دوباره اشتباهات گذشته را تکرار نکنی.
آزاده :
بهترين حسابدار :
« و ما ترازوهاي عدل را براي روز قيامت خواهيم نهاد و ستمي به هيچ نفسي نخواهد شد و اگر عملي به قدر دانه خردل باشد به حساب آريم و تنها علم ما از همه حساب گران کفايت خواهد کرد » سوره انبياء ،آيه 47
يک قضاوت :
« و ( ياد کن اي رسول احوال)داود و سليمان را وقتي که درباره گوسفندان بي شباني که مزرعي را تباه کردند قضاوت نمودند (که از شيرشان صاحب زرع به قدر زراعتش استفاده کند ) و ما بر حکم آنها گواه بوديم »سوره انبياء ،آيه 78
اداء مناسک حج :
« و مردم را به اداء مناسک حج اعلام کن تا مردم پياده و سواره و از هر راه دور به سوي تو جمع آيند »سوره حج ،آيه 27
و اما دعاي امروز ما :
«خدايا مرا روزي کن حج بیت الحرام در اين سال و در همه سال مادامي که عمرم را باقي داري با آسايش و عافيت و وسعت رزق»دعاي بعد ازهر فريضه در ماه رمضان
چهارشنبه بیست و هفتم شهریور 1387
روز شانزدهم ماه مبارک رمضان
آیات منتخب جزء شانزدهم(سوره کهف از ایه ۷۶وسوره مریم وسوره طه ازابتداالی۱۳۶)
مینا:
آشنایی با سوره مریم
سوره «مريم» نوزدهمين سوره از سوره هاى قرآن شريف است، و بجاست كه پيش از آغاز ترجمه و تفسير آن به نكاتى از شناسنامه اش بنگريم:
1 - نام اين سوره
نام اين سوره مباركه از آيات 16، 27 و 34 اين سوره برگرفته شده است، چرا كه قرآن شريف بخشى از اين سوره را به سرگذشت شگفت انگيز و درس آموز «مريم» پاك، مام گرانمايه مسيح عليه السلام اختصاص داده و در 23 آيه از آيات انسانساز خود، اين داستان شنيدنى و الهام بخش را به تابلو مى برد، و بدين وسيله ضمن زدودن گردو غبار خرافات و اوهام ساخته و پرداخته انديشه اوهام پرداز خيانتكار تاريخ از سيماى پرفروغ و پرمعنويت مريم و فرزند گرانمايه اش مسيح عليه السلام، از سويى آنان را دو بنده شايسته كردار و درست انديش و مقرّب بارگاه خدا معرّفى مى كند؛ و از دگرسو به پاكى و قداست و عفاف والاى اين بانوى پرفضيلت گواهى مى دهد؛ و به همين تناسب نام الهام بخش آن بانوى پاك و پرواپيشه و نيايشگر را نيز عنوان سوره مى سازد.
2 - فرودگاه آن
اين سوره به اتفاق همه مفسّران و قرآن پژوهان از سوره هاى «مكّى» است و در كنار كهن ترين معبد توحيد و تقوا بر قلب پاك پيامبر مهر و عدل فرود آمده است.
3 - شماره آيات و...
اين سوره به باور بيشتر مفسّران داراى 98 آيه است، امّا پاره اى شماره آيات آن را نود و نه آيه شمرده اند كه به دليل اين تفاوت ديدگاه در جاى خود اشاره خواهد رفت.
گفتنى است كه اين سوره داراى 982 واژه و 3802 حرف است و به پنج بخش كلّى مى توان آيات و مفاهيم آن را تقسيم كرد.
4 - پاداش تلاوت آن
1 - از پيامبر گرامى صلى الله عليه وآله آورده اند كه در اين مورد فرمود: من قرأها اعطى من الاجر بعدد من صدّق بزكريا و كذّب به و يحيى و مريم و عيسى و موسى و هارون و ابراهيم و اسحاق و يعقوب و اسماعيل عشر حسنات...(164)
هر كسى اين سوره را تلاوت كند، به شمار كسانى كه «زكريا» را تصديق و يا تكذيب نمودند، و نيز به شمار كسانى كه يحيى، مريم، عيسى، موسى، هرون، ابراهيم، اسحق، يعقوب و اسماعيل را، تصديق يا تكذيب كردند، آرى به شمار هر يك از آنان، خدا ده حسنه به او خواهد داد؛ و نيز به شمار كسانى كه به ناروا و دروغ براى خدا فرزند پنداشتند، و به شمار كسانى كه اين دروغ را مردود شمردند و خدا را از چنين نسبت هايى پاك و منزّه شمردند.
2 - و نيز از حضرت صادق صلى الله عليه وآله آورده اند كه فرمود:
من ادمن قراءة سورة مريم لم يمت فى الدّنيا حتى يصيب منها ما يغنيه فى نفسه و ماله و ولده و كان فى الاخرة من اصحاب عيسى بن مريم و اعطى من الاجر ملك سليمان بن داود فى الدّنيا.(165)
هر كس به خواندن اين سوره مداومت ورزد از اين جهان نخواهد رفت جز اينكه خدا به بركت اين سوره او را از نظر جان و مال و فرزند بى نياز مى سازد، و در سراى آخرت نيز او در زمره ياران حضرت مسيح عليه السلام خواهد بود و پاداش او در آن جهان بسان فرمانروايى «سليمان» در اين جهان خواهد بود.
5 - دو ويژگى اين سوره
اين سوره مباركه دو ويژگى برجسته و مهم ديگرى دارد كه سخت در خور توجّه است:
1 - نخست اينكه در آيات آن، به هنگام ترسيم پرتوى از سرگذشت درس آموز برخى پيامبران بزرگ خدا و داستان شگفت انگيز «مريم» مام گرانمايه مسيح عليه السلام، واژه «اذكر» - كه به مفهوم فرمان به يادآورى و يادكِرد است - به كار رفته، و چهره اين سوره را چهره يادكردها و گراميداشت ها و يادآورى ها ساخته و بدين وسيله سرگذشت چهره هاى برجسته تاريخ بشر و گل هاى عطرآگين بوستان او را به تابلو برده است.
2 - ديگر اينكه در اين سوره، واژه مقدّس «رحمان»كه از نام ها و صفات پرشكوه خداست، شانزده بار به كار رفته است تا بدين وسيله رحمت و مهر و بخشايش جهان شمول و گسترده آفريدگار هستى را به همه پديده ها به ويژه به پيامبران، انسان هاى شايسته كردار و پاكدامن، ايمان آوردگان راستين و فراخوانان به عدل و داد و هشداردهندگان از ستم و بيداد نشان دهد و همه حق جويان را به فرجام پرشكوه اميدوار سازد، و انرژى و شور و نشاطِ حركت به آنان ببخشد، كه در اين مورد مى توان به آيات انسانساز و اميد بخش و درس آموز 18، 26، 44، 61، 58، 75، 78، 85، 87، 89، 91، 93، 92، و 96... نگريست.
و بر اين اساس است كه اين سوره را سوره «مهر و بخشايش خدا» و سوره يادكردها و گراميداشت ها و يادآورى ها نيز مى توان نام نهاد.
6 - دورنمايى از سوره مريم
اين سوره مباركه با ياد خدا و رحمت و بخشايش او به يكى از بندگان برگزيده اش، آغاز مى گردد؛ و با ترسيم زنجيره اى از سرگذشت هاى الهام بخش و مفاهيم بلند و درس آموز در ابعاد گوناگون فكرى، عقيدتى، اجتماعى، اخلاقى و پند و اندرزهاى عبرت انگيز و بيداركننده ادامه مى يابد و با هشدار به جامعه هاى بيدادگر و سركش پايان مى پذيرد.
اگر بخواهيم دورنمايى از مفاهيم و معارف گوناگون ارجدار اين سوره را به تابلو بريم با اين بحث هاى ارزشمند و دل انگيز روبه رو مى گرديم:
پرتوى از سرگذشت درس آموز زكريا.
پرتوى از داستان شگفت انگيز مريم.
پرتوى از سرگذشت مسيح عليه السلام.
فرازى از زندگى الهام بخش يحيى.
گوشه اى از سرگذشت ابراهيم پدر توحيدگرايان.
پرتوى از زندگى اسماعيل.
فرازى از زندگى ادريس و ديگر پيامبران بزرگ خدا.
اصل رستاخيز و زنده شدن مردگان و مسائل مربوط به آن.
چگونگى رستاخيز.
فرجام پرافتخار شايسته كرداران در جهان پس از مرگ.
سرنوشت شوم ظالمان در آنجا.
ترسيم پرتوى از شكوه و عظمت قرآن.
اصل توحيد و نفى فرزند از ذات پاك خدا.
موضوع شفاعت.
مجموعه اى از نكات و برنامه هاى ظريف تربيتى و انسانى.
زنجيره اى از پندها و اندرزهاى گوناگون در لابه لاى اين معارف و مفاهيم،
آشنايى با سوره طه
سوره اى كه در آستانه آن قرار گرفته ايم، بيستمين سوره از قرآن شريف است و بسيار مناسب است كه پيش از آغاز ترجمه و تفسير آن به نكاتى از شناسنامه اش اشاره گردد:
1 - نام اين سوره
نام اين سوره مباركه «طه» است. اين واژه مبارك، و اين نام بلند و پر معنويت، از نام هاى الهام بخش پيامبر گرامى صلى الله عليه وآله است؛ و مفهوم آن به گونه اى است كه از ششمين امام نور آورده اند، بزرگمرد آزاده و حق پرستى است كه مردم را به سوى حق راه مى نمايد: «يا طالب الحق الهادى اليه» و خود پيشتاز و پيشوا و آموزگار و الگوى راه حق و عدالت است، و نام اين سوره از اين واژه و نخستين آيه آن برگرفته شده است.
2 - فرودگاه آن
اين سوره به باور همه مفسّران و محدّثان در مكّه و در كنار كهن ترين خانه توحيد و تقوا بر قلب پاك پيامبر مهر و علم فرود آمده، و افزون بر اتفاق مفسّران بر اين نكته، كران تا كران آيات يكصد و سى و پنجگانه و محتواى آن نيز - كه بسان ديگر سوره هاى «مكّى» از خداشناسى و شناخت معاد و جهان پس از مرگ و حساب و كتاب سخن دارد و فرجام توحيدگرايى و شرك و بيداد را به تابلو مى برد - گواه اين واقعيت است.
لا 3 - شمار آيات و واژه هاى آن
لا در مورد شمار آيات اين سوره چهار نظر است:
1 - به باور شاميان اين سوره داراى 140 آيه است.
2 - امّا به باور كوفيان 135 آيه دارد.
3 - از ديدگاه حجازيان شماره آيات آن به 134 آيه مى رسد.
4 - امّا از ديدگاه بصريان داراى 132 آيه است.
گفتنى است كه اين سوره داراى 1341 واژه و 5242 حرف است، و مى توان آيات آن را به بخش هاى دهگانه اى تقسيم نمود.
4 - پاداش تلاوت آن در روايات:
1 - از پيامبر گرامى صلى الله عليه وآله در اين مورد آورده اند كه فرمود:
من قرأها اعطى يوم القيامة ثواب المهاجرين و الانصار. (241)
هر كس اين سوره را آن گونه كه بايد، بخواند و بدان عمل كند، در روز رستاخيز، پاداش مهاجرين و انصار، يا ياران مكّى و مدنى پيامبر به او ارزانى خواهد شد.
2 - و نيز آورده اند كه فرمود:
انّ اللّه تعالى قرأ «طه» و «يس» قبل اَن يخلق آدم... فلمّا سمعت الملائكة القرآن قالوا طوبى لأمّةٍ نزل هذا عليها.(242)
خدا دو سوره «طه» و «يس» را دو هزار سال پيش از آفرينش آدم بر فرشتگان بيان فرمود، و آنان هنگامى كه اين آيات را شنيدند يكصدا گفتند: خوشا به حال جامعه و مردمى كه اين آيات و اين سوره ها بر آنان فرستاده مى شود، و خوشا بر دل ها و جان هايى كه پذيرشگر اين آيات مى باشند؛ و خوشا به زبان هايى كه به تلاوت اينها به گردش در مى آيند.
و طوبى لاجوافٍ تحمل هذا، و طوبى لألسنٍ تتكلّم بهذا. (243)
3 - و نيز از آن حضرت آورده اند كه فرمود:
لا يقرء اهل الجنة من القران الاّ «يس» و «طه».(244)
مردم بهشت نشين، اين سوره و سوره «يس» را هماره تلاوت مى كنند.
4 - و از حضرت صادق عليه السلام آورده اند كه فرمود:
لا تدعوا قرائة سورة «طه» فانّ اللّه يحبّها و يحبّ من قرأها، و من ادمن قراءَتها اعطاه اللّه يوم القيامة كتابه بيمينه،و لم يحاسبه بما عمل فى الاسلام، و اعطى من الأجر حتى يرضى: (245)
هان اى مردم! تلاوت سوره «طه» را وانگذاريد، چرا كه خدا آن را دوست مى دارد؛ و نيز خدا مردمى را كه آن را تلاوت نمايند، دوست مى دارد.
هر كسى بر تلاوت اين سوره ادامه دهد، خداى پرمهر در روز رستاخيز كارنامه زندگى اش را به دست راست او مى دهد، و در زندگى اسلامى اش از او حساب نمى كشد، و پاداش پرشكوهى به او ارزانى مى دارد كه خشنود گردد.
روشن است كه همه اين پاداش ها در گرو آموزش و فراگيرى و تلاوت قرآن به منظور دريافت مفاهيم انسانساز او و عمل به مقررات عادلانه قرآن است و بس.
5 - دورنمايى از محتواى آن
اين سوره با ياد خدا و نام بلند او، و گراميداشت بنده برگزيده اش محمد صلى الله عليه وآله و يادى از شكوه و عظمت سند جاودانه رسالت آن حضرت - قرآن شريف - آغاز مى گردد، و با به تابلو بردن پرتوى از صفات خدا، سرگذشت موسى و سردمداران استبداد و ارتجاع، فرازهايى در شناخت معاد و جهان پس از مرگ، سرگذشت آفرينش انسان و شرارت ابليس، فرود آدم و همسرش بر زمين و آغاز زندگى پرماجراى انسان ها در اين كره خاكى، و انبوهى از مفاهيم و معارف و پند و اندرزهاى انسانساز و الهام بخش، و با هشدارهاى تكان دهنده به گناهكاران و ظالمان به پايان مى رسد. اگر بخواهيم دورنمايى از محتواى اين سوره را به صورت كلّى در تابلويى ترسيم كنيم، اين عناوين و موضوعات را برخواهيم شمرد:
يكتايى خدا و عظمت وصف ناپذير او،
هدف از فرود قرآن،
زنجيره اى از ويژگى هاى جلال و جمال پروردگار،
گراميداشت پيامبر،
سرگذشت درس آموز موسى به صورت گسترده و بخش هاى گوناگون،
صحنه هايى از رستاخيز جهان و انسان،
پاداش شايسته كرداران،
فرجام دردناك بيدادگران،
پرتوى از شكوه و عظمت قرآن،
سرگذشت آدم و همسرش،
وسوسه هاى شيطان،
فرود انسان به زمين،
130 . فَاصْبِرْ عَلى ما يَقُولُونَ وَ سَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَ قَبْلَ غُرُوبِها وَ مِنْ انإِى اللَّيْلِ فَسَبِّحْ وَ اَطْرافَ النَّهارِ لَعَلَّكَ تَرْضى.
پس بر آنچه [بدخواهان و نابخردان ] مى گويند، شكيبايى پيشه ساز، و پيش از برآمدن خورشيد و پيش از فرو شدن آن، با ستايش پروردگارت [او را ]تسبيح گوى، و نيز پاره اى از ساعت هاى شب و اطراف روز را با او به [راز و نياز و ]نيايش پرداز، باشد كه خشنود گردى.
131 . وَ لا تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ اِلى ما مَتَّعْنا بِه اَزْواجاً مِّنْهُمْ زَهْرَةَالْحَيوةِ الدُّنْيا لِنَفْتِنَهُمْ فيهِ وَ رِزْقُ رَبِّكَ خَيْرٌ وَّ اَبْقى.
و ديدگاه خود را به سوى آنچه گروه هايى از آنان را بهره ور ساخته ايم - [وآن چيزها تنها] زينت [و آراستگى فناپذير] زندگى اين جهان است تا آنان را [بدين وسيله ]بيازماييم - خيره نساز. و [هماره به خاطر داشته باش كه ] روزىِ پروردگار تو بهتر و ماندگارتر است.
مریم:
زیانکار ترین مردم کسانی اند که کوششان در زندگی دنیا به هدر رفته و و خود میپندارند کار خوب انجام میدهند. کهف / ۱۰۴
اگر دریا برای کلمات پروردگارم مرکب شود پیش از آنکه کلمات پروردگار پایان پذیرد قطعا دریا پایان می یابد هر چند نظیرش را به مدد آن بیاوریم. کهف / ۱۰۹
چه شنوا و بینایند روزی که به سمت ما می آیند ولی ستمگران امروز در گمراهی آشکارند. مریم / ۳۸
آنان را از روز حسرت بیم ده آنگاه که داوری انجام گیرد و حال آنکه آنان اکنون در غفلتند و سر ایمان آوردن ندارند. مریم / ۳۹
پروردگار آسمانها و زمین و آنچه میان این دو است پس او را بپرست و در پرستش او شکیبا باش. آیا برای او هم نامی میشناسی؟ مریم / ۶۵
و خداوند کسانی را که هدایت یافته اند بر هدایتشان می افزاید و نیکیهای ماندگار نزد پروردگارت از حیث پاداش بهتر و خوش فرجام تر است. مریم / ۷۶
در حقیقت ما قرآن را بر تو آسان ساختیم تا پرهیزکاران را بدان نوید و مردم ستیزه جو را بدان بیم دهی. مریم / ۹۷
هرگز نباید کسی که به قیامت ایمان ندارد و از هوس خویش پیروی کرده است تو را از ایمان بدان باز دارد که هلاک خواهی شد. طه / ۱۶
پروردگارا سینه ام را گشاده گردان و کارم را بر من آسان ساز و گره از زبانم بگشای. طه / ۲۵-۲۷
نترسید من با شمایم میشنوم و میبینم . طه / ۴۶
هر کس حشم من بر او فرو آید قطعا در ورطه هلاکت افتاده است. طه / ۸۱
به یقین من آمرزنده کسی هستم که توبه کند و ایمان بیاورد و کار شایسته نماید و به راه راست رهسپار شود. طه / ۸۲
در روز قیامت شفاعت به کسی سود نبخشد مگر کسی که خدای رحمان اجازه دهد و سخنش را بپسندد. طه / ۱۰۹
پروردگارا بر دانشم بیفزای . طه / ۱۱۴
هر کس از یاد من روی بگرداند در حقیقت زندگی سخت و تنگی خواهد داشت و روز رستاخیز او را نابینا محشور میکنیم. طه / ۱۲۴
پیش از برآمدن آفتاب و قبل از فرو شدن آن پروردگارت را تسبیح گوی و برخی از ساعات شب و حوالی روز را به نیایش پرداز. باشد که خوشنود گردی. طه / ۱۳۰
همه در انتظارند. پس در انتظار باشید زودا که بدانید یاران راه راست کیانند و چه کسی راه یافته است؟ طه / ۱۳۵
آزاده :
زیان کارترین مردم :
«زیان کارترین مردم آنهاهستندکه عمرشان رادرراه حیات دنیای فانی تباه کردند وبه خیال باطل میپنداشتند نیکوکاری میکنند .»سوره کهف آیه ۱۰۴
روز غم و حسرت :
«و امت را از روز غم و حسرت بترسان که آن روز دیگر کارشان گذشته است و مردم سخت از آن روز غافلند و به آن ایمان نمی آورند تنها مائیم که زمین و اهلش را وارث می شویم و همه به سوی ما باز میگردند»سوره مریم ُآیات ۳۹-۴۰
چشم آرزو نداشتن به مال مردم :
یادمون باشه که همیشه به خودمون یاد آوری کنیم که :
بهترین،عالیترین،بالاترین وسیله و یا حتی مقام ، نمیتونه ضامنی برای یه زندگی شاد و آروم باشه
«و ای رسول ماهرگز به متاع ناچیزی که به قومی درجلوه حیات دنیای فانی برای امتحان داده ایم چشم آرزومگشاورزق خدای توبسیارپاینده تروبهتراست»سوره طه ،آیه ۱۳۱
و اما دعای امروز ما از زبان خدا برای رسولش :
« رب زدنی علما »
« پروردگار من بر علم من بیافزا »
پیشنهاد میدم حتماً موس رو بر روی عکس بالا برای چند لحظه نگه دارین